Tờ giấy tính tiền ở nhà dì Sáu

Chương 4: Tờ giấy tính tiền ở nhà dì Sáu

Bốn giờ sáng Chủ Nhật, Dềnh vẫn còn ngồi trên gác lửng, cây đèn dầu nhỏ đặt trên cái thùng các-tông, trước mặt là một tờ giấy đôi xé từ giữa cuốn vở Hóa. Tờ giấy kín số. Gạch, sửa, viết lại.

Tối qua, anh Cẩn đã bước ra tới hàng rào, rọi cái đèn pin nhỏ vào mặt cậu, rồi tắt đi.

– Thằng Dềnh con chú Sấm hả? Đứng đây làm gì?

Cậu nói thật. Nói rằng cậu tới xin dì Sáu đừng cho ba chịu thêm tám lồng. Anh Cẩn nhìn cậu một hồi lâu qua cặp kính, rồi bật cười, cái cười mệt.

– Mầy nói với má tao không ăn thua đâu. Tao là con bả, tao nói ba năm nay bả còn chưa nghe. – Anh rít thuốc, búng tàn. – Má tao chỉ nghe con số. Mà con số phải là số của bả, tức là tiền. Mầy nói tôm bệnh, bả cười. Mầy nói tôm bệnh thì bả mất bao nhiêu, bả mới ngồi im.

Rồi anh đi vô nhà, không nói thêm.

Dềnh về, leo lên gác, và ngồi tới sáng. Cậu tính như cách người ta đã dạy cậu tính ở Cam Ranh, ở cái bè hai chục lồng của ông chủ người Ninh Hòa. Ông lúc nào cũng có cây bút bi kẹp tai và câu cửa miệng "nuôi tôm là nuôi rủi ro, con tôm chỉ là cái cớ".

Tám lồng mới. Một ngàn hai trăm con tôm bò, tám chục nghìn một con: chín mươi sáu triệu. Cá mồi chịu, mỗi lồng một ngày trung bình bốn ký, ba mươi hai ký, sáu nghìn một ký, gần hai trăm nghìn một ngày, tới Tết sau là mười tháng: sáu chục triệu. Chưa tính dây, lưới, phuy, gỗ. Tổng nợ lúc thu hoạch: khoảng một trăm năm chục triệu.

Bên kia là tiền thu. Cậu viết ba dòng. Dòng một: tôm sống bảy phần mười, mỗi con tám lạng, giá chín trăm rưỡi một ký. Dòng hai: tôm sống ba phần mười. Dòng ba: bệnh sữa, sống một phần mười.

Ở dòng ba, cậu dừng lại rất lâu. Kiếp trước, con số thật còn tệ hơn vậy, vì có bão. Nhưng bão thì cậu không viết được lên giấy.

Năm giờ, cậu nghe tiếng ghe ba về. Sáu giờ, ba tắm rửa, mặc cái áo sơ mi trắng chỉ mặc đi đám cưới, bỏ cây bút bi vào túi áo. Ba ăn tô cơm nguội với cá kho, không nói tiếng nào với cậu. Bảy giờ rưỡi, ba đi bộ ra đầu xóm.

Dềnh đợi mười lăm phút rồi đi theo.

Dì Sáu ngồi ở cái bàn gỗ tròn giữa nhà, mặt bàn lót kính, dưới kính ép mấy tấm hình con cháu và một tờ lịch tôm giống in từ năm ngoái. Dì năm mươi tuổi, người nhỏ, tóc nhuộm đen bóng, đeo cặp kính lão trễ xuống mũi, tay đeo một chiếc vòng cẩm thạch xanh lét. Trước mặt dì là một xấp giấy, cây bút, cái máy tính bỏ túi màu đen.

Ba ngồi đối diện. Anh Cẩn đứng tựa cửa buồng, tay khoanh trước ngực.

Khi Dềnh bước vô, cả ba người cùng quay ra.

– Mầy tới đây làm gì? – ba nói, giọng thấp, gằn.

– Dạ, con có chuyện muốn thưa với dì Sáu.

– Về nhà.

– Ông Sấm, – dì Sáu nói, nhìn Dềnh qua mép kính, – cho nó nói. Con nít mà dám bước vô nhà tao giờ này, chắc có chuyện. Nói đi con.

Ba nghiến răng. Dềnh bước tới, không ngồi, rút tờ giấy đôi từ túi quần, mở ra, đặt lên mặt kính.

– Dạ, con tính thử cái này. Dì coi giùm con có sai chỗ nào hông.

Dì Sáu nhìn tờ giấy, rồi nhìn cậu, rồi cầm tờ giấy lên, đưa ra xa, đẩy kính lên. Dì đọc rất chậm. Cái máy tính bỏ túi lách cách dưới ngón tay dì. Dềnh đứng im, nghe tiếng mấy con gà mái cục tác ngoài sân phơi cá.

– Cá mồi bốn ký một lồng một ngày là ít, – dì Sáu nói, không ngẩng lên. – Tôm lớn ăn tới sáu bảy ký.

– Dạ. Vậy là nợ còn cao hơn con tính.

– Tôm sống ba phần mười, – dì đọc tiếp, – ở đâu ra cái số đó?

Anh Cẩn bước tới. Anh không nói gì, chỉ đặt lên bàn một tờ giấy khác, giấy kẻ ô ly, chữ nhỏ li ti.

– Nước bãi Rạng con đo ba tháng nay, má. – Anh chỉ vào mấy cột số. – Tháng Giêng còn được. Tới giờ, buổi trưa nước đã nóng hơn cuối năm ba độ, oxy buổi sáng sớm thấp. Mấy chục bè xả cá mồi thừa xuống, đáy bùn đen thối. Tháng Sáu tháng Bảy mà nắng gắt, con nói thiệt, con tôm ở đó sống ba phần mười là còn may.

– Mầy đo cái đó để làm gì? – Dì Sáu quắc mắt nhìn con.

– Để má coi. Mà má đâu có coi.

Dì Sáu im. Dì nhìn tờ giấy của Dềnh, rồi tờ giấy của anh Cẩn, rồi nhìn ra cửa sổ, nơi thấy được một góc bãi Rạng với mấy chục cái chòi canh lố nhố trong nắng sớm.

– Con nói thẳng với dì, – Dềnh nói. – Nếu tôm chết, ba con không trả được. Dì giữ giấy nợ của một nhà không còn gì, dì cũng đâu có được tiền. Mà dì phải trả tiền giống cho người ta trước rồi.

Một khoảng im. Dì Sáu tháo cặp kính, lau vào vạt áo.

– Cái thằng, – dì nói, giọng không còn the thé nữa. – Ai dạy mầy tính kiểu này?

Dềnh không trả lời.

– Bà Sáu, – ba nói, và Dềnh nghe trong giọng ba một cái gì đó vỡ ra, – con nít nó nói bậy. Bà đừng chấp. Mình ký đi.

– Nó nói bậy chỗ nào ông chỉ tôi coi. – Dì Sáu đặt tờ giấy xuống. – Ông Sấm, thằng con ông tính còn kỹ hơn ông.

Câu đó dì nói không có ý mỉa. Dềnh biết. Nhưng ba nghe như bị tát.

Ba đứng dậy. Cái ghế gỗ lết ra sau, kêu một tiếng ken két trên nền gạch bông.

– Thôi, – ba nói. – Bữa khác tính.

– Ông Sấm...

– Bữa khác. – Ba đã quay lưng. – Tôi về.

– Tôi để giống cho ông tới thứ Bảy, – dì Sáu nói theo. – Qua thứ Bảy tôi bán cho người khác.

Ba không đáp. Ba bước ra sân, xỏ đôi dép nhựa, đi thẳng ra đường. Cái áo sơ mi trắng đi đám cưới phồng lên sau lưng vì gió.

Dềnh đứng giữa nhà, không biết nên chạy theo hay ở lại. Anh Cẩn nhìn cậu, khẽ lắc đầu, như nói: mầy làm được tới đó là giỏi rồi.

– Con xin phép dì, – Dềnh nói, cúi đầu.

– Ừ. – Dì Sáu đã đeo kính lại, cầm tờ giấy của cậu lên lần nữa. – Để tờ này lại cho dì.

Dềnh dạ, quay ra. Tới bậc cửa thì dì gọi giật lại.

– Dềnh.

– Dạ?

Dì Sáu không nhìn cậu, mắt vẫn dán vào tờ giấy, ngón tay gõ gõ lên mặt kính bàn.

– Ba mầy có nói gì với mầy về chuyện năm ngoái hông?

– Chuyện gì dì?

Dì ngẩng lên. Hai mắt dì sau cặp kính lão nhìn cậu chằm chằm, như dò xem thằng nhỏ có giả bộ không. Anh Cẩn đứng bên cửa buồng cũng nhìn cậu, rồi nhìn má mình, miệng mím lại.

– Không có gì, – dì Sáu nói, và cúi xuống. – Về đi con. Nói ba mầy, bà Sáu không giận.

Ngoài sân, nắng đã lên tới mấy nong cá cơm phơi. Mùi cá khô mặn chát. Dềnh đứng ở cổng một lúc, nghĩ về cái giọng của dì lúc hỏi câu đó: không phải giọng chủ nợ, mà giọng người sợ mình lỡ miệng. Chuyện năm ngoái. Tối qua anh Cẩn cũng nói "hồi năm ngoái". Cậu lục trí nhớ một lần nữa. Năm ngoái, năm hai ngàn lẻ tám, cậu học lớp mười một, đi học thêm Toán ở Gò Nhạn, mê một con nhỏ lớp bên, không nhớ nhà mình có chuyện gì.

Cậu không nhớ, vì hồi đó cậu không hề nhìn.

Ba đi phía trước, cách Dềnh chừng mười bước. Con đường đất từ đầu xóm về nhà chạy dọc mé đầm, một bên là mấy dãy nhà tôn thấp, một bên là bãi cát có mấy chiếc thúng chai úp ngược phơi nắng. Mấy người đàn bà ngồi lựa cá cơm dưới gốc dương, ngẩng lên nhìn hai cha con. Một người kêu: "Anh Sấm ký xong rồi hả?" Ba không trả lời.

Dềnh đi theo sau, nhìn tấm lưng ba. Cậu đã thắng được một ván, cậu biết vậy. Tờ giấy chưa ký. Còn sáu ngày. Nhưng cậu không thấy vui. Cái dáng ba đi, vai so lại, hai tay buông thõng, giống một người vừa bị đuổi khỏi chính nhà mình.

Kiếp trước, ba chưa bao giờ đi với cái dáng đó trước mặt cậu. Ba lúc nào cũng thẳng lưng, kể cả cái lần vụ tôm xanh chết sạch, kể cả lúc đứng trước bàn thờ ông nội khấn xin phù hộ. Cậu chỉ thấy dáng đó của ba một lần, trong một tấm hình má giữ: ba đứng bên quan tài ông nội năm một chín chín mươi, hai mươi bảy tuổi, vai so lại, tay buông thõng.

Về tới nhà, ba đi thẳng ra bến. Má đi chợ chưa về. Nội ngồi trên bộ ván, nhìn ba đi qua, rồi nhìn Dềnh đi vô sau, không hỏi.

Dềnh ra bến. Ba đang ngồi xổm trên tấm ván, cởi cái áo sơ mi trắng ra, gấp lại rất cẩn thận, rồi để qua một bên. Ba cởi trần, lưng đen bóng, mấy cái xương sống nhô lên. Ba cầm cái dây neo phụ lên, ngồi gỡ một cái rối, mà cái dây ấy không có rối nào.

– Ba, – Dềnh nói.

Ba không quay lại.

– Con không có ý làm ba mất mặt. Con chỉ...

– Mầy đi học đi, – ba nói.

– Bữa nay Chủ Nhật.

Ba ngừng tay. Một hồi lâu ba không nói gì. Mặt đầm sáng chói, bãi Rạng ở xa lố nhố những cái chòi. Tiếng máy ghe của ai đó nổ lạch xạch rồi xa dần.

– Dì Sáu bả coi tao như thằng con nít trước mặt thằng con tao, – ba nói, giọng đều đều, không giận, như đang kể chuyện người khác. – Hai mươi năm nay tao làm ăn với bả. Đi bạn ghe cho chồng bả hồi ổng còn sống. Bả cho chịu tao bao nhiêu lần, tao trả bao nhiêu lần. Bữa nay một tờ giấy của mầy.

– Con xin lỗi ba.

– Xin lỗi cái gì. – Ba quăng sợi dây xuống ván. – Mầy nói đúng thì xin lỗi cái gì.

Dềnh đứng sững.

Ba đứng dậy. Ba cao hơn cậu chừng nửa cái đầu, mà lúc này nhìn ba như thấp hơn. Ba nhìn cậu, cái nhìn không giận, chỉ mệt và lạ, như nhìn một người mới quen.

– Mầy nói đúng, – ba nói lại. – Mà tao là cha. Cha mà để con dạy trước mặt người ngoài, thì cha cũng hết làm cha.

Ba bước ngang qua cậu, lên bờ. Tới gốc mù u thì ba dừng lại, không quay đầu.

– Từ mai mầy khỏi ra bè.

— Hết chương 4 —