Hai món nợ một lần

Chương 31: Hai món nợ một lần

Cái hộp bánh quy thiếc nằm giữa bộ ván, nắp mở, và lần đầu tiên từ hồi Dềnh biết nhớ, trong đó có nhiều tiền hơn giấy.

Tối thứ Năm, ba ngày sau bão. Má nằm ở bệnh viện tỉnh, dì Út Trâm ở lại trông. Ba với Dềnh chạy xe máy mượn của ông Sáu Lượm về Vũng Mây lấy đồ, lấy tiền, và ngồi xuống với nội, với chú Lành, với con Sò, quanh cái hộp thiếc. Đèn điện chưa có lại. Một ngọn đèn dầu đặt giữa ván.

Ba đổ tiền ra. Cái gói hai mươi lăm triệu bọc báo, ba đã định đem qua dì Sáu sáng Chủ Nhật. Mười triệu hai còn lại trong cái khăn tay của dì Trâm. Cuộn tiền dì Sáu dúi cho Dềnh trên xe tải, cậu mở ra đếm ở bệnh viện: hai triệu. Và tám triệu dì Trâm đưa ba hôm qua, gói trong một tờ giấy hóa đơn, khi dì từ tiệm vàng gần chợ về, cổ tay trống trơn không còn cái vòng.

– Bốn mươi lăm triệu hai, – ba nói.

Không ai nói gì. Con Sò ôm gối, nhìn đống tiền như nhìn một con cá lạ.

– Bệnh viện trong Sài Gòn, – Dềnh nói, – lúc nhập viện phải tạm ứng trước. Chị Nhã nói chừng ba chục. Tổng tiền mổ dự trù chín chục. Nhóm hỗ trợ chưa xét xong, chưa biết bao nhiêu.

– Còn giấy nợ, – chú Lành nói, nhỏ. – Hai lăm triệu. Rằm tháng Mười.

– Giấy nợ giờ ở trong tay ông Mười, – Dềnh nói.

Ba ngẩng lên nhìn cậu. Cả nhà chưa ai nghe chuyện đó, trừ ba với chú Lành, trên chiếc ghe đêm bão. Nội ngừng nhai trầu.

– Tối mười sáu, trên ghe, ổng nói ổng mua của dì Sáu hôm rằm rồi, – Dềnh nói tiếp. – Con thấy cái sổ đỏ trong bọc ni lông ổng cầm.

Chú Lành cúi gằm. Nội nhìn ba. Ba nhìn xuống đống tiền.

Dềnh tính trên tấm ván bằng cục than, như mọi lần. Bốn mươi lăm triệu hai. Nếu trả ông Mười hai lăm, còn hai chục triệu hai. Không đủ tạm ứng. Má vô tới Sài Gòn, nằm ở hành lang chờ nhà gom tiền, như mấy người cậu thấy hồi tháng Bảy. Nếu không trả, đủ tạm ứng, còn dư chút đỉnh cho tiền ăn ở, tiền thuốc. Rằm tháng Mười, ông Mười cầm tờ giấy với cái sổ đỏ.

Cậu không cần viết ra con số. Ai ngồi quanh cái ván cũng thấy.

– Má mầy nói, – ba nói, chậm, – có cái sổ đỏ trong tay thì đi mổ mới yên bụng.

– Dạ.

– Má mầy cũng nói cái nhà thì cất lại được.

Dềnh nhìn ba.

– Hồi đó con nói với má, không cất lại được đâu, – cậu nói. – Con nói sai. Nhà thì còn có cách. Má thì không.

– Cách gì?

– Con chưa biết hết. Mai con đi hỏi.

Ba nhìn cậu một hồi lâu. Rồi ba nhìn qua nội.

Nội đưa võng, nhè nhẹ. Nội không nhìn đống tiền.

– Hồi ông bây mất, – nội nói, – nhà mình nợ hai chỉ vàng tiền hòm. Tao bán cái bông tai cưới. Người ta nói bà Ngoạn khùng, bông tai cưới mà bán. Tao nói người chết rồi đeo bông tai làm gì, người sống thì còn sống. – Nội ngừng lại. – Con Lài còn sống.

Ba gom đống tiền lại, bỏ vô hộp thiếc, đậy nắp.

– Đem đi mổ, – ba nói. – Hết.

Sáng thứ Sáu, Dềnh lên ủy ban xã.

Cậu mặc cái áo sơ mi trắng đi học, cầm theo cái giấy xác nhận hoàn cảnh ba xin hồi tháng Mười, để có cớ. Phòng tư pháp là một căn phòng nhỏ cuối dãy, có cái bàn gỗ, cái tủ hồ sơ sắt, một chị cán bộ chừng ba mươi lăm tuổi đeo kính, tên Liên, đang ngồi chép sổ. Sau bão, ủy ban đông người tới khai báo thiệt hại. Chị Liên ngẩng lên nhìn cậu, thấy cậu không mang đơn gì, nhíu mày.

– Em hỏi chuyện gì?

Dềnh kể. Cậu kể gọn, như người ta khai. Nhà cậu cầm sổ đỏ cho người ta giữ làm tin để vay tiền, sổ đứng tên ba má. Giờ người cho vay đã bán cái giấy nợ cho người khác, người đó đang giữ sổ. Cậu không nói tên ai.

Chị Liên đặt cây bút xuống.

– Em nghe chị nói nè, – chị nói. – Ba điều. Em nhớ cho kỹ.

Điều thứ nhất. Người ta giữ cái sổ đỏ làm tin, không có nghĩa là người ta có quyền gì với miếng đất. Cái sổ là tờ giấy chứng nhận đất đó của ai. Cầm tờ giấy của người khác trong tay, không làm cho đất đó thành của mình.

Điều thứ hai. Muốn mua bán, sang tên nhà đất, phải làm hợp đồng, có công chứng hoặc chứng thực, rồi đi đăng ký. Sổ đứng tên hai vợ chồng thì phải cả hai vợ chồng cùng ký. Một người ký không được. Viết giấy tay với nhau ở nhà, không có công chứng chứng thực, thì không đủ để sang tên.

Điều thứ ba. Lãi suất cho vay giữa người với người, luật có mức giới hạn. Cho vay lãi cao quá mức đó thì phần vượt quá không được pháp luật bảo vệ.

– Ba phân một tháng là cao lắm em, – chị nói thêm. – Mà chị nói em nghe cái này luôn: nợ thì vẫn là nợ. Tiền gốc người ta đưa thì mình phải trả. Luật giữ cho em cái nhà, chớ luật không xóa cái nợ.

– Dạ. – Dềnh gật đầu. – Nhà em trả.

Chị Liên nhìn cậu, cái nhìn của người đã ngồi ở phòng này đủ lâu để thấy nhiều người tới hỏi đúng ba câu đó, quá muộn.

– Ba má em chưa ký giấy gì với ai hết phải hông?

– Dạ chưa.

– Vậy thì đừng ký. – Chị cầm cây bút lên lại. – Ai đưa gì cũng đừng ký. Có gì thì đem lên đây.

Trưa thứ Bảy, trước khi chạy xe lên lại Tuy Hòa, ba đi qua nhà ông Mười.

Dềnh đi theo. Lần này ba không gọi ngoài hàng rào. Ba đẩy cổng bước vô, cổng không khóa. Cái sân vựa ngổn ngang tôn, ván, mấy cái bồn nhựa vỡ. Cái cầu ván của vựa, chỗ hai ông già đứng nói chuyện đêm tháng Chín, sập mất một nửa.

Bà Mười Nguyệt ra cửa. Bà không còn tóc uốn, không còn áo lụa. Bà mặc bộ đồ bộ cũ, mắt quầng thâm.

– Anh Sấm...

– Ổng có nhà hông?

Bà Nguyệt nhìn ba, rồi nép người cho ba vô.

Ông Mười ngồi trên bộ ghế salon gỗ, chỗ thằng Tín hay nằm coi ti vi. Cánh tay trái ông băng trắng từ khuỷu xuống cổ tay. Trán ông dán một miếng băng. Ông mặc cái áo thun ba lỗ, và trên cái cổ đỏ au vẫn còn vệt da trắng của sợi dây chuyền đã bán. Ông nhìn ba bước vô. Ông không đứng dậy.

Ba không ngồi. Ba đứng giữa nhà.

– Hảo, – ba nói. – Vợ tui phải vô Sài Gòn mổ tim. Tiền nhà tui có, đem đi mổ hết. Rằm tháng Mười tui chưa trả được hai lăm triệu. Ông cho tui khất tới Tết.

Ông Mười nhìn ba.

Ông không trả lời. Không gật, không lắc. Ông nhìn ba, rồi nhìn xuống cánh tay băng trắng của mình, rồi nhìn ra cửa sổ, nơi thấy được bãi Rạng tan hoang và cái bè của ông nằm nghiêng ở phía hòn Một. Một phút. Hai phút. Cái đồng hồ treo tường kêu tích tắc.

– Ổng chưa nói chuyện được anh, – bà Nguyệt nói, khẽ, từ cửa bếp. – Từ bữa đó tới giờ ổng ít nói lắm. Anh thông cảm.

Ba đứng thêm một lúc. Rồi ba gật đầu, như người ta gật với một cái cây.

– Tui đi, – ba nói.

Ra tới cổng, Dềnh ngoái lại. Ông Mười vẫn ngồi đó, không nhúc nhích, như một bao cát ai bỏ quên trên bộ ghế.

Ba chạy xe lên Tuy Hòa lúc ba giờ chiều. Dềnh ở lại, vì sáng mai cậu phải ra Gành Đỏ cho tôm ăn với chú Lành, rồi tối mai mới lên thay ba trông má.

Chạng vạng, cậu đang ngồi ở bến nhỏ sau nhà thì có tiếng chân sau lưng. Cậu quay lại.

Thằng Tín đứng ở gốc mù u. Nó mặc cái áo đá banh xanh, cái áo nó mặc bữa giỗ ông nội, đã sờn cổ. Nó gầy đi. Một bên má còn trầy. Hai tay nó cầm một cái gì đó, ôm trước bụng.

– Anh Dềnh.

– Ừ. Lại đây.

Nó đi tới, ngồi xuống tấm ván bên cạnh cậu. Nó không thòng chân xuống nước. Nó ngồi co, hai đầu gối sát ngực. Rồi nó mở hai tay ra.

Cây đèn pin ba pin vỏ nhôm. Đầu đèn quấn keo đỏ, lớp keo cũ của ba, bạc màu, lớp keo mới Dềnh quấn đêm bão thì đã tưa ra thành mấy sợi đỏ lủng lẳng.

Dềnh không cầm. Cậu nhìn nó trong tay thằng Tín.

– Sáng mười bảy em ra bè với chú Lợi, – thằng Tín nói. – Em lặn gỡ mấy sợi dây neo cũ. Em thấy nó mắc ở đó, sát chân bè, quấn trong sợi dây cũ. Nó còn sáng anh. Yếu lắm, vàng vàng, mà còn sáng. Em giữ hoài, tính đem qua mà nhà anh có chuyện.

Dềnh cầm cây đèn lên. Lạnh. Cậu bấm. Không sáng. Pin đã hết. Cậu cầm nó trong tay, cái thân nhôm trầy, cái đít đèn chưa có miếng giấy bạc nào độn. Còn mười sáu năm nữa nó mới cần tới miếng giấy bạc đó. Hay không bao giờ.

– Cảm ơn em, – cậu nói.

Thằng Tín không đứng dậy. Nó ngồi nhìn mặt đầm, nơi bãi Rạng đã thôi có mùi tôm chết, chỉ còn mùi gỗ mục, mùi bùn.

– Đêm đó, – nó nói, – trước khi ba em gọi chú Sấm, ba em nói với em. Ba em nói: thằng Sấm nó sẽ ra. Ba em nói chắc vậy. Như ba em biết.

Dềnh ngồi im.

– Em biết chuyện tôm, – thằng Tín nói, giọng nhỏ lại, mà không run. – Từ tháng Sáu. Em nghe ba em biểu chú Lợi đem tôm chết đi đổ ở cửa đầm, đổ ban đêm. Em nghe ba em nói lô tôm bò để chung bè thì bán cho chú Sấm, ở ngoài Gành Đỏ chết thì người ta nói tại gió. Em nghe hết. Em không nói ai. – Nó quay qua nhìn Dềnh. – Đêm đó chú Sấm nhảy xuống vớt em. Chú Sấm không cần biết em là con ai.

– Tín...

– Em sẽ nói, anh Dềnh. – Thằng nhỏ mười sáu tuổi nói, và Dềnh nghe trong giọng nó cái giọng của cha nó, cái giọng chắc nịch mỗi lần ông Mười quyết một chuyện. – Em nói với ba em trước. Rồi ai hỏi, em nói.

— Hết chương 31 —