Mâm giỗ ông nội

Chương 7: Mâm giỗ ông nội

Con gà luộc trên bàn thờ ông nội ngậm một bông hồng đỏ trong mỏ, và con Sò cứ đứng ngó nó, hỏi sao con gà chết rồi mà còn được cầm bông.

– Để ông nội con thấy cho đẹp, – má nói, tay vẫn thoăn thoắt cuốn chả giò. – Đi ra coi nội có cần gì không.

Hai mươi tháng Ba âm lịch, ngày giỗ ông nội Dềnh. Ông mất năm một chín chín mươi, một năm trước khi Dềnh ra đời, nên cậu chỉ biết ông qua tấm hình đen trắng trên bàn thờ. Một ông già gầy, mặc áo dài đen, đội khăn đóng, nhìn thẳng vào ống kính với vẻ không tin cái máy chụp hình. Năm nào nhà cũng làm giỗ vào buổi tối, cho người đi biển, đi bè về kịp.

Dềnh xin nghỉ buổi học chiều, ở nhà phụ má từ trưa. Cậu làm cá, bào dừa, lặt rau. Cậu làm không cần ai chỉ, nhanh và gọn, má nhìn mấy lần, rồi nói:

– Mầy học nấu ăn ở đâu vậy?

– Dạ, con coi má làm.

Má không hỏi thêm, nhưng từ lúc đó má cứ liếc cậu, cái kiểu liếc mà ba đã liếc ngoài ghe hôm sửa máy. Dềnh biết mình đang làm lộ. Một thằng con trai mười tám tuổi ở Vũng Mây không biết làm sạch con cá ngừ trong ba phút, không biết cắt hoa cà rốt. Nhưng một người đàn ông ba mươi bốn tuổi sống một mình mười năm trong phòng trọ thì biết. Cậu cố làm chậm lại, vụng đi, rồi thôi. Má hỏi thì cứ nói coi má làm.

Mâm giỗ có mười hai món, bày trên hai bộ ván ghép lại giữa nhà. Gỏi sứa trộn rau răm. Cá ngừ kho tiêu. Gà luộc. Chả giò. Canh bóng. Bánh hỏi lòng heo, cái món mà Phú Yên nhà nào có giỗ cũng phải có. Mấy chai rượu đế ngâm chuối hột. Ba thắp nhang, khấn, rồi tới nội, rồi tới chú Lành, rồi tới Dềnh.

Cậu cầm ba cây nhang, đứng trước tấm hình ông nội. Kiếp trước, sau khi nhà bị bán, bàn thờ ông được dời về căn nhà thuê xóm trong, đặt trên một cái kệ ván ép sát vách. Rồi nội mất, ba mất, bàn thờ có thêm hai tấm hình. Rồi má mất, có thêm tấm nữa. Năm hai ngàn mười bốn, Dềnh ôm bốn tấm hình ấy trong một cái bao ni lông lên xe đò vô Sài Gòn, vì không còn ai ở lại thờ.

Cậu cắm nhang xuống bát hương, lạy ba lạy, và khấn trong đầu một câu cậu chưa bao giờ khấn: ông ơi, lần này cho con giữ được.

Khách tới lúc trời chạng vạng. Bà con chú bác trong xóm, mấy ông bạn đi bè của ba. Ông Mười Hảo tới với vợ là bà Mười Nguyệt và thằng con út là thằng Tín. Ông mang một thùng bia lon, bà Nguyệt mang một giỏ trái cây gói giấy kiếng đỏ. Thằng Tín mười sáu tuổi, cao lêu nghêu, mặc áo đá banh, chạy thẳng ra sân chơi với con Sò.

Bà Mười Nguyệt bốn mươi mấy tuổi, trắng trẻo, tóc uốn, nói năng ngọt ngào. Bà vô bếp phụ má dọn mâm, khen má nấu khéo, khen nhà sạch. Lúc đi ngang cửa sau, bà dừng lại nhìn ra cái bến nhỏ, nơi mấy tấm ván kê trên cọc dừa đâm ra mặt đầm.

– Chỗ này đẹp ghê chị Lài ha, – bà nói. – Nước sâu sát bờ. Mà làm cái cầu tàu là ghe lớn vô tận nơi.

– Có cái ghe nan với cái thúng thôi chị, cầu tàu làm chi, – má cười.

Bà Nguyệt cũng cười, rồi đi lên nhà trên. Dềnh đang đứng rửa ly ở lu nước sau bếp, nghe hết. Kiếp trước, năm hai ngàn mười một, ông Mười dựng cái vựa tôm thứ hai của ông ngay trên nền nhà này, có cầu tàu bê tông đâm ra mặt đầm, ghe lớn vô tận nơi. Cậu thấy nó trong một tấm hình ai đó đăng lên mạng, nhiều năm sau, có ghi chú: vựa tôm lớn nhất Vũng Mây.

Cậu nhúng cái ly xuống nước, chà mạnh hơn cần thiết.

Ngoài sân, thằng Tín đang bày cho con Sò đá cầu. Nó đá dở, con Sò còn dở hơn, hai đứa cười như nắc nẻ. Thấy Dềnh xách xô nước ra tưới mấy chậu kiểng, thằng Tín chạy lại.

– Anh Dềnh, mai mốt anh chỉ em sửa xe đạp nghen. Xe em cứ sút sên hoài.

– Ừ. Đem qua đây.

– Ba em nói anh sửa máy giỏi hơn chú Út nữa. – Thằng Tín gãi đầu, cười. – Ba em khen anh quá trời. Ba em còn nói mai mốt mua luôn cái bến nhà anh, làm cầu cho ghe lớn vô, rồi kêu anh qua coi máy cho vựa.

Nó nói câu đó bằng cái giọng hồn nhiên của đứa con nít mười sáu tuổi, như kể chuyện mai đi chợ. Con Sò đứng bên cạnh, ôm trái cầu, hỏi: "Mua bến nhà em hả? Rồi ba em đậu ghe ở đâu?" Thằng Tín ngẩn ra, như chưa từng nghĩ tới chuyện đó.

– Thì... thì chắc chú Sấm có chỗ khác.

Dềnh đặt xô nước xuống. Cậu xoa đầu thằng Tín.

– Đi chơi đi, – cậu nói. – Sửa xe thì mai đem qua.

Thằng nhỏ chạy đi. Dềnh đứng nhìn theo, cái áo đá banh xanh của nó lẫn vô đám con nít trong sân. Nó không có lỗi gì. Nó chỉ nói lại câu nó nghe ở nhà.

Dì Sáu Ngà tới muộn, đi một mình. Anh Cẩn chạy xe chở bà tới rồi đi đâu đó. Dì mang một chục cam và một cây đèn cầy đỏ, thắp nhang cho ông nội, rồi ngồi ở đầu ván, cạnh nội. Hai bà già nói chuyện với nhau bằng cái giọng nhỏ nhẹ khác hẳn cái giọng the thé ở nhà dì hôm Chủ Nhật. Dì Sáu hỏi thăm sức khỏe nội, hỏi con Sò học lớp mấy. Dì không nhìn Dềnh.

Cơm giỗ bắt đầu. Đàn ông ngồi một mâm ở gian giữa, đàn bà con nít ngồi mâm ở gian bên. Ông Mười ngồi cạnh ba, rót rượu, chia bia, nói to nhất bàn. Ông kể chuyện hồi hai người đi bạn ghe lưới ngoài cửa biển, chuyện năm tám mốt ghe bị bão lật, hai thằng ôm chung một cái can nhựa trôi suốt một đêm.

– Hồi đó ông Sấm mới mười tám, tui hai mươi, – ông Mười nói, giọng đã hơi líu vì rượu. – Ôm cái can mà tui khóc, ổng chửi tui, nói khóc thì uống nước biển, im mà ôm. Sáng ra ghe khác vớt. Từ bữa đó tui nói, Sấm à, mạng tui là của ông. – Ông giơ ly lên. – Anh em mình sống chết có nhau. Dzô!

– Dzô! – cả mâm hô theo.

Ba cười, cụng ly. Ba ít khi cười to như vậy. Dềnh ngồi ở mép mâm, nhìn ba cụng ly với ông Mười, nhìn hai cái ly rượu chạm nhau rồi cùng ngửa lên, và nghĩ: chuyện cái can nhựa năm tám mốt, kiếp trước cậu cũng đã nghe. Ông Mười đã kể nó trong đám tang ba, trước mặt cả làng, khóc nức nở, nói mạng tui là của ổng mà tui không giữ được ổng.

Cả làng khóc theo.

Chú Lành ngồi ở góc mâm, uống nhiều hơn ăn. Tới ly thứ mười mấy, chú bắt đầu nói lớn, cười ha hả với những câu không ai thấy buồn cười. Khi ông Mười kể lần thứ hai chuyện cái can nhựa, chú Lành đập tay xuống ván.

– Mạng ông là của anh Hai tui hả? – chú nói, mắt đỏ ngầu. – Vậy ông trả cho ảnh chưa?

Cả mâm im bặt.

Ông Mười nhìn chú Lành. Một giây. Hai giây. Rồi ông cười phá lên, vỗ vai chú.

– Thằng này say rồi! Trả chớ, trả hoài. Tui trả bằng cái gì mầy biết hông? Bằng nợ của mầy đó Lành! – Ông quay qua cả bàn. – Mấy ông coi, nuôi nó còn hơn nuôi con.

Cả mâm cười ồ. Ba cũng cười, lắc đầu, đưa tay giật ly rượu khỏi tay chú Lành. Chú Lành không cười. Chú nhìn ông Mười rất lâu, rồi đứng dậy, loạng choạng ra hiên, ngồi bệt xuống bậc thềm, hai tay ôm đầu.

Dềnh ngồi yên. Không ai để ý tới cậu. Cậu nhìn ông Mười. Ông đang cười, đang rót rượu cho người khác, đang kể chuyện khác. Nhưng bàn tay cầm chai rượu của ông, đúng lúc chú Lành nói câu đó, đã ngừng lại giữa chừng. Rượu tràn ra mép ly.

Tiệc tan lúc gần chín giờ. Khách lục tục về. Ông Mười dìu bà Nguyệt ra cổng, kêu thằng Tín về. Bà con trong xóm về từng tốp, cầm theo mấy bọc đồ ăn má gói cho. Chú Lành ngủ gục ở hiên, ba khiêng chú vô nằm trên võng.

Dì Sáu về sau cùng. Ba tiễn dì ra cổng. Dềnh đang dọn chén ở gian bên, cửa sổ nhìn ra cổng, nghe được hai người nói chuyện dưới gốc mù u.

– Bữa Chủ Nhật tôi không có ý gì đâu ông Sấm, – dì Sáu nói. – Thằng con ông nó nói đúng.

– Tôi biết.

– Mà ông cũng đừng giận nó.

– Không giận.

Im một lúc. Rồi giọng dì Sáu thấp xuống, nhỏ tới mức Dềnh phải đặt chồng chén xuống, nín thở mới nghe được:

– Rằm tháng Mười nghen ông. Tôi không hối, mà ông nhớ.

– Tôi nhớ.

– Ông nhớ thì tốt. Tôi cũng có người hối tôi.

Dì Sáu bước ra đường, đi về phía đầu xóm. Ba đứng dưới gốc mù u một lúc lâu, châm điếu thuốc, rồi đi ra bến.

Dềnh đứng bên cửa sổ, chồng chén trong tay. Rằm tháng Mười. Cậu đếm. Tháng Ba, tháng Tư, tháng Năm, tháng Năm nhuận, tháng Sáu, tháng Bảy, tháng Tám, tháng Chín, tháng Mười. Rằm tháng Mười năm nay rơi vào đầu tháng Mười Hai dương lịch. Một tháng sau đêm bão. Hai tháng rưỡi trước Tết.

Ba nhớ cái gì? Dì Sáu không hối cái gì?

Cậu bưng chồng chén xuống bếp. Bếp tối, chỉ có ánh lửa than còn đỏ dưới ba ông táo. Má đang ngồi trên nền đất cạnh lu nước, lưng dựa vào vách.

Má ngồi bệt, hai chân duỗi thẳng, một tay đè lên ngực, tay kia buông thõng, mấy cái chén chưa rửa nằm lăn bên cạnh. Má thở, từng hơi ngắn, rít, như kéo không khí qua một cái ống bị bóp lại. Dưới ánh than đỏ, môi má tím thẫm.

– Má! – Dềnh quỳ xuống. – Má sao vậy?

Má đưa tay lên, nắm chặt cổ tay cậu. Bàn tay má lạnh và ướt mồ hôi.

– Không sao, – má thì thào, giữa hai hơi thở. – Ngồi chút là hết.

– Để con kêu ba...

– Không!

Má siết tay cậu mạnh tới mức cậu đau. Má nhìn cậu, đôi mắt mở to trong bóng tối, và Dềnh thấy trong đó một thứ cậu chưa bao giờ thấy ở má. Không phải đau. Là sợ.

– Đừng nói ba, – má nói. – Nghe má. Đừng nói ba.

— Hết chương 7 —