Rằm tháng Tám

Chương 23: Rằm tháng Tám

Con cá của con Sò có hai con mắt bằng hai cái nắp chai nước ngọt, và cái đuôi làm bằng giấy kiếng đỏ cắt tua, mỗi lần gió thổi qua là nó vẫy.

Ba làm cái sườn cho nó từ chiều thứ Sáu. Ba chẻ một khúc tre ngâm dưới bến, vót nan bằng con dao phay, uốn thành hình con cá, buộc các khớp bằng chỉ cước vá lưới. Ba làm chậm, kỹ, như vá lồng. Con Sò ngồi xổm bên cạnh, chỉ trỏ: cái bụng phải phình hơn, cái miệng phải há ra, cá gì mà miệng ngậm ngó buồn hiu. Ba sửa theo, không cãi một câu. Dềnh đứng ở cửa bếp nhìn hai cha con, và nhớ ra rằng kiếp trước, Trung thu năm nay con Sò không có lồng đèn. Ba bận chở cá mồi, má bận bán, cậu ở Sài Gòn. Nó mượn cái lồng đèn ông sao của con bạn cầm đi một vòng xóm rồi trả.

Cậu không biết vì sao mình còn nhớ chuyện đó. Có lẽ vì nó chưa bị đụng tới. Nó vẫn còn nguyên, sắc, như mọi thứ cậu chưa sửa.

Sáng thứ Bảy, rằm tháng Tám, má không đi chợ.

Không phải vì cãi nhau. Má dậy lúc ba giờ như mọi bữa, nhóm bếp, hầm xương, rồi tới bốn giờ thì ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh bếp, không đứng dậy nổi. Dềnh xuống thang thì thấy má ngồi đó, một tay vịn cái lu nước, mặt xám như tro bếp, hai mắt cá chân sưng lên căng bóng dưới ống quần.

– Má mệt chút, – má nói trước khi cậu kịp hỏi. – Bữa nay rằm, chợ vắng. Nghỉ một bữa.

Cậu không cãi. Cậu bưng nồi nước lèo xuống, đỡ má lên bộ ván nằm, kê cái gối cao sau lưng má như bác sĩ Hoài dặn. Cậu lấy thuốc trong lon sữa bò cho má uống. Thuốc còn tám viên. Cậu đếm. Tám viên, bốn ngày.

Ba đi bè về lúc sáu giờ, thấy má nằm, đứng sững ở cửa sau. Má nói má mệt, ông đừng làm như tôi sắp chết. Ba không nói gì, đi ra bến ngồi.

Trưa, bà Mười Nguyệt tới.

Bà đi một mình, mặc áo bà ba lụa màu ngà, cầm hai hộp bánh trung thu gói giấy kiếng vàng và một bịch cam. Bà vô nhà như đi đám, chào nội trước, rồi ngồi xuống mép bộ ván, cầm tay má.

– Chị Lài ơi, nghe nói chị mệt, em qua thăm. – Bà nói, ngọt như mía lùi. – Chị nằm đi, chị nằm đi, ngồi dậy làm chi.

Dềnh đang ở dưới bếp, rửa nồi. Cái bếp chỉ cách gian giữa một tấm vách ván, có khe hở. Cậu không cố nghe. Cậu không cần cố.

Bà Nguyệt hỏi thăm sức khỏe. Hỏi thăm con Sò, hỏi thăm nội. Rồi bà hạ giọng.

– Chị Lài, em nói chị nghe, chị đừng giận. Hồi tháng Tư em nghe bà Bảy kể chị xỉu trên xe đò, ông tài xế phải chở thẳng vô bệnh viện tỉnh. Em nghe mà em lo. Rồi giờ thấy chị vầy... Chị bệnh gì chị nói em nghe, mình chị em.

Má im một lúc.

– Bệnh già thôi em.

– Bốn mươi mấy mà già gì chị. – Bà Nguyệt vỗ vỗ tay má. – Mà em biết, nhà chị đang kẹt. Cái chuyện sổ đỏ bên bà Sáu, anh Mười nhà em có nói em nghe. Anh Mười lo cho anh Sấm lắm, chị biết mà. Ảnh tính hoài. Hôm qua ảnh nói với em một chuyện, em thấy được, nên em qua nói chị.

– Chuyện gì em?

– Miếng đất nhà chị đó. – Giọng bà nhỏ lại nữa. – Anh Mười tính mua, làm cái kho chứa đồ cho vựa. Ảnh nói trả chị giá cao hơn người ta, một trăm tám chục triệu. Chị trả bà Sáu bốn chục, lấy sổ đỏ về đưa ảnh làm giấy. Còn lại chị có tiền đi chữa bệnh cho đàng hoàng, có tiền cho thằng Dềnh đi học đại học, còn dư cất cái nhà nhỏ trong xóm trong, gần chợ, chị đi bán đỡ cực. Anh Sấm thì vẫn nuôi tôm ngoài Gành Đỏ, có mất gì đâu.

Dưới bếp, cái nồi trong tay Dềnh dừng lại.

– Ảnh nói trước năm chục, – bà Nguyệt nói tiếp, – còn lại trả dần, mỗi tháng. Chị yên tâm, anh em mình chớ có phải ai đâu.

Má không trả lời. Một hồi lâu má không trả lời. Rồi má nói, giọng rất nhỏ, nhỏ tới mức Dềnh phải dựa sát vô vách mới nghe:

– Để chị tính em.

Dềnh nhắm mắt lại.

Cậu biết má. Má không ham tiền. Má ham cái thằng con trai đầu của má đi học đại học, ham cái bè của chồng má còn nguyên, ham thôi cảnh mỗi sáng đạp xe ba cây số với nồi nước lèo hai chục lít. Bà Nguyệt không bày cho má cái gì má không muốn. Bà chỉ bày cho má một con đường mà ở cuối đường có đủ những thứ má muốn, chỉ thiếu căn nhà. Mà căn nhà, với một người đàn bà đang nằm thở dốc trên bộ ván, hai chân sưng phù, thì nhẹ hơn mọi thứ khác.

Kiếp trước, má ký giấy tay bán nhà cho ông Mười vào tháng Giêng. Cậu đã luôn nghĩ đó là vì ba chết, vì nợ, vì má không còn đường. Bây giờ cậu nghe bà Nguyệt nói, và cậu hiểu rằng có khi má đã không cần bị dồn tới đường cùng. Có khi má đã chỉ cần được người ta nói ngọt, đúng lúc má mệt nhất.

Bà Nguyệt về lúc hai giờ. Má nằm nhìn lên mái tôn suốt buổi chiều.

Tối, con Sò cầm con cá lồng đèn đi rước với đám con nít trong xóm. Cây đèn cầy nhỏ trong bụng cá làm nó sáng hồng, hai cái nắp chai làm mắt lấp lánh. Thằng Tín cũng đi, cầm cái lồng đèn ngôi sao mua ở chợ, đi bên cạnh con Sò, che gió cho nó. Đám con nít đi dọc con đường đất, vừa đi vừa hát, tiếng trống ếch bằng lon sữa bò thùng thùng. Trăng rằm tháng Tám lên tròn trên đầu hòn Một.

Má ngồi ở hiên nhìn theo, tựa lưng vào cột, thở. Nội ngồi trên võng cạnh má. Ba ngồi ở bậc thềm.

Dềnh nhìn ba người đó, ba người cậu thương nhất đời, ngồi trong ánh trăng. Rồi cậu đi vô nhà.

Cậu quỳ trước tủ thờ, kéo cái hộp bánh quy thiếc ra. Mùi giấy cũ, mùi long não. Tờ giấy báo nhập học nằm trên cùng. Dưới nó là tờ giấy khám bệnh viện tỉnh, cái toa thuốc, tờ giấy giới thiệu của bác sĩ Hoài. Dưới cùng là một tờ giấy gấp tư, mép sờn, mấy nếp gấp gần rách, chữ in đã nhòe vì mồ hôi.

Tờ siêu âm năm hai ngàn lẻ bảy. Hai năm nằm trong túi áo bà ba của má.

Cậu cầm nó lên. Cậu đã hứa với má. Cậu đã giữ lời hứa đó sáu tháng. Trên chuyến xe đò, trong bệnh viện tỉnh, trước cái hộp thiếc mở toang buổi sáng má nghỉ chợ lần đầu, trong cái bếp tối khi ba hỏi bà có giấu tôi chuyện gì hông. Cậu đã nói dối ba ít nhất một lần, qua cái điện thoại bàn của bà Bảy Hến: má say xe.

Má bắt cậu hứa để má khỏi phải lựa. Giữ nhà hay giữ tim. Má đã lựa thay cả nhà, từ năm lẻ bảy, một mình.

Bây giờ thì không còn kịp để má lựa một mình nữa.

Cậu cầm tờ siêu âm, cái toa thuốc, tờ giấy giới thiệu, ra bến sau nhà. Ba đã ra đó từ lúc nào, ngồi trên tấm ván cuối, thòng chân xuống nước, điếu thuốc rê lập lòe. Trăng rằm rọi xuống mặt đầm sáng bạc.

Cậu ngồi xuống cạnh ba. Cậu không nói gì trước. Cậu đặt tờ giấy gấp tư vào tay ba.

Ba nhìn nó. Ba mở ra dưới ánh trăng. Không đọc được. Ba móc cây đèn quấn keo đỏ trong túi quần sau ra, bấm sáng, rọi lên tờ giấy.

– Cái gì đây?

– Tờ siêu âm tim của má, – Dềnh nói. – Năm hai ngàn lẻ bảy. Bệnh viện tỉnh. Hẹp hở van hai lá. Cái van trong tim má hồi nhỏ bị viêm, giờ nó đóng mở không kín. Bác sĩ nói phải mổ. Má biết từ hồi đó, má không nói ai. Má sợ tốn tiền. Má sợ ba đi vay.

Ba không nói gì. Cái vòng sáng trắng ngả vàng nằm yên trên tờ giấy.

– Hồi tháng Tư con đưa má lên Tuy Hòa, bác sĩ nói nặng hơn rồi. Phải vô Sài Gòn mổ. – Dềnh nói tiếp, đều, như đọc. – Bữa má lên dì Út, má không say xe đâu ba. Má xỉu trên xe đò vì tim. Người ta chở thẳng vô cấp cứu. Con nói dối ba qua điện thoại bà Bảy. Má bắt con hứa.

Cây đèn trong tay ba run lên. Vòng sáng trên tờ giấy run theo.

– Mầy biết từ hồi nào? – ba hỏi. Giọng ba khàn tới mức gần như không ra tiếng.

– Tháng Tư.

– Tháng Tư. – Ba lặp lại. Ba đếm, Dềnh thấy môi ba động. – Sáu tháng.

– Dạ.

– Sáu tháng mầy biết, má mầy biết, tao không biết.

– Hai năm, ba. Má biết hai năm.

Ba tắt đèn. Ba ngồi im trong ánh trăng, tờ giấy siêu âm trong tay, gấp lại, rồi mở ra, rồi gấp lại, dọc theo đúng mấy nếp gấp cũ mà má đã gấp cả ngàn lần.

– Bà Nguyệt bữa nay qua, – Dềnh nói. – Bả nói chú Mười muốn mua đất nhà mình. Một trăm tám chục triệu. Má nói để má tính.

Ba ngẩng phắt lên.

– Mầy nói cái gì?

– Má nói để má tính. – Dềnh nhìn ba. – Má mệt rồi ba. Hai chân má sưng. Thuốc má còn tám viên. Má mà ký, là vì má thương cả nhà, chớ không phải vì má muốn.

Ba đứng dậy. Ba đứng trên tấm ván cuối, nhìn vô nhà, nơi má còn ngồi tựa cột ngoài hiên. Rồi ba ngồi xuống lại. Ba không vô.

Dềnh để ba ngồi đó. Cậu đi vô, leo lên gác, nằm. Cậu nghe tiếng con Sò về, khoe con cá lồng đèn bị cháy mất một vây, nghe tiếng má dỗ nó đi ngủ, nghe tiếng nội trở mình trên võng. Cậu không nghe tiếng ba vô.

Khuya, cậu bò ra mép gác, nhìn xuống qua khe ván. Ba ngồi ngoài hiên, trên cái ghế đẩu của nội, quay mặt vô cửa buồng, nơi má ngủ. Nội ngồi trên võng bên cạnh ba. Hai người nói chuyện nhỏ. Cậu chỉ nghe được một câu của nội, cái giọng chậm như kể chuyện bão:

– Tao nghe nó thở mỗi đêm, Sấm à. Tao già, tao ngủ ít. Tao nghe hai năm nay rồi. Tao tưởng bây biết.

Ba không trả lời.

Sáng Chủ Nhật, lúc năm giờ, má dậy thì thấy ba đang đứng trong bếp, nhóm lửa, bắc nồi nước lèo. Ba không biết nấu. Lửa khói mù mịt. Má đứng ở cửa buồng nhìn ba, rồi nhìn xuống bàn tay ba. Trong tay ba là tờ giấy gấp tư.

Má đứng im. Ba quay lại.

– Đi Sài Gòn mổ, – ba nói. – Bán gì cũng bán.

Rồi ba nhìn qua má, nhìn lên cái gác lửng, nơi Dềnh đang nằm úp mặt xuống mép ván.

– Trừ cái nhà.

— Hết chương 23 —