Dịch về đầm

Chương 21: Dịch về đầm

Tới thứ Tư, cả bãi Rạng có mùi.

Mùi bay vô tận xóm Bến, vô tận cái bếp nhà Dềnh, lẫn vào nồi nước lèo của má, đến nỗi má phải đóng cửa sau lúc nấu. Buổi trưa, khi nắng đổ xuống mặt đầm không một gợn gió, mùi đặc lại như có thể cắt được bằng dao. Mấy con quạ ở đâu bay về đậu đầy trên mấy cái chòi lá. Người ta đi ngang bến chung thì bịt mũi.

Bè bà Tư Chè chết một lồng trong ba ngày. Bè ông Cả Thìn chết lai rai, mỗi sáng vớt nửa thùng. Bè ông Sáu Lượm, cái bè bốn lồng mua lại của nhà Dềnh hồi tháng Năm, mới thả tôm giống tháng Sáu, chết sạch một lồng trong một đêm. Ông Sáu đứng trên cái sàn ván ba Dềnh đóng năm năm trước, cầm cái vợt, khóc như con nít.

Người ta vớt tôm chết lên, bỏ vô bao, rồi chở ra giữa đầm đổ xuống. Có người đổ ngay sát bè. Có người đổ ngay ở bến.

Dềnh đứng ở bến chung sáng thứ Tư, nhìn một ông chủ bè quen mặt dốc nguyên bao tôm chết xuống nước cách chân cầu ván chừng chục thước. Mấy con tôm trắng bụng nổi lên, xoay xoay theo con nước, trôi dần về phía mấy cái bè gần nhất.

– Chú Tư! – cậu la. – Đừng đổ ở đó chú!

Ông Tư Ngạn ngẩng lên. Hồi tháng Tư, Dềnh từng sửa cái nắp xăng nghẹt lỗ thở trên máy đuôi tôm của ông.

– Không đổ đây thì đổ đâu? Đem về nhà hả?

– Dạ, đem lên bãi cát, đào lỗ, rải vôi, lấp lại. – Dềnh nói nhanh, thấy ông bắt đầu nhíu mày. – Đổ xuống nước thì con nước nó đưa vô bè người khác. Tôm khỏe ăn phải xác tôm bệnh là nó bệnh theo.

– Ai nói mầy?

– Anh Cẩn đó chú.

Anh Cẩn đứng cạnh cậu, cái thùng xốp đựng mấy ống nghiệm dưới chân. Ông Tư Ngạn nhìn anh, nhìn cặp kính, nhìn cái thùng, rồi khịt mũi.

– Ông kỹ sư nước. – Ông quay đi. – Bè má mầy cũng chết đó Cẩn. Lo cho bè má mầy đi.

Đúng vậy. Bè dì Sáu sáu lồng, nằm ngay giữa bãi Rạng, chết từ thứ Hai. Anh Cẩn đã ra đó, chỉ cho mấy người làm của má vớt tôm bệnh ra riêng, giảm cá mồi, tháo hai lồng ra xa. Dì Sáu đứng trên bè la anh, nói mầy làm vậy tôm còn lại đói chết. Anh không cãi. Anh cứ làm.

Hai anh em đi bè này qua bè khác. Không ai mời. Họ chèo cái thúng chai tới, xin lên, xin coi. Có bè cho, có bè đuổi. Ở bè nào cho lên, Dềnh cũng làm một việc giống nhau: thò tay xuống lồng, bắt từng con tôm lên, lật bụng ra nắng, chỉ cho chủ bè coi.

– Con này còn trong, chú. Con này bắt đầu đục rồi, chú thấy hông, chỗ đốt gần đuôi, như giọt sữa. Con này bỏ.

– Mới hơi đục mà bỏ?

– Dạ. Một con đục, cả lồng đi.

Đó là câu của ông chủ bè người Ninh Hòa ở Cam Ranh. Dềnh nói ra miệng mà nghe lạ, như nghe một người khác nói. Cậu không còn nhớ rõ mặt ông chủ bè đó. Chỉ nhớ cây bút bi kẹp ở tai và câu nói.

Rồi tới cá mồi. Cá mồi thừa đừng để rớt xuống đáy. Cá mồi ươn đừng cho ăn. Cho ăn ít đi, tôm bệnh thì ăn không được, mồi rớt xuống đáy thối, nước càng xấu. Cái vợt, cái thùng, cái dao băm cá của bè mình thì giữ ở bè mình, đừng cho mượn, đừng mượn. Tay đụng tôm bệnh xong thì rửa nước muối pha thuốc tím. Lồng nào còn khỏe thì tháo ra, kéo xa mấy lồng bệnh, càng xa càng tốt.

Ông Cả Thìn nghe hết, gật gù, rồi hỏi một câu làm Dềnh đứng im:

– Mầy nói hay vậy, bè ba mầy ngoài Gành Đỏ có chết hông?

– Dạ không.

– Vậy là tại Gành Đỏ chớ tại gì. Mầy nói tụi tao đem bè ra đó hết hả?

– Dạ không phải. – Dềnh nghĩ một chút. – Ngoài đó chỗ có hạn. Mà bây giờ dời tôm bệnh ra đó, tôm bệnh đem theo bệnh. Bây giờ là giữ cái còn lại.

Người đầu tiên nghe theo là bà Tư Chè. Bà góa, hai lồng tôm là tất cả những gì bà có. Bà không có gì để mất thêm. Chiều thứ Tư, bà chèo thúng vô bờ, xách theo cái xẻng, cùng Dềnh đào một cái hố trên bãi cát phía sau xóm, chỗ hàng dương. Hai người đổ cái bao tôm chết xuống, rải một lớp vôi trắng xóa, lấp cát lại. Bà đứng nhìn cái nấm cát một hồi, rồi nói, không với ai:

– Như chôn người.

Sáng thứ Năm, có thêm ông Sáu Lượm. Chiều thứ Năm, ông Ba Cò. Tới thứ Sáu, phía sau hàng dương đã có mười mấy cái nấm cát trắng vôi, và trên mặt đầm, xác tôm trôi ít đi.

Tối thứ Sáu, ông Chín Đước cho loa thôn kêu họp.

Nhà văn hóa thôn là một gian nhà cấp bốn mái ngói cũ, tường vôi vàng, trên tường treo tấm bản đồ đầm Vũng Mây vẽ tay, mấy chỗ đã bạc màu. Người ta tới đông hơn mọi lần họp. Đàn ông ngồi ghế nhựa, đàn bà đứng ở cửa sổ, con nít chen chân. Ông Chín Đước ngồi ở cái bàn đầu, bên cạnh là một anh cán bộ khuyến ngư của xã, chừng ba mươi tuổi, mặc áo sơ mi xanh, tên Khoa.

Anh Khoa nói trước. Anh nói về bệnh sữa: không có thuốc đặc trị nào chắc ăn, chỉ có phòng. Anh nói mật độ, cá mồi, vệ sinh lồng. Anh nói đúng, mà nói bằng giọng đọc giấy, người ta nghe một nửa, nói chuyện riêng một nửa.

Rồi ông Chín Đước kêu anh Cẩn lên.

Anh Cẩn đứng dậy, tay cầm xấp giấy kẻ ô ly, mặt tái. Anh đọc mấy cột số đo nước bãi Rạng từ tháng Giêng tới giờ. Không ai hiểu. Dềnh ngồi ở hàng ghế cuối, thấy người ta bắt đầu ngáp. Cậu đứng dậy.

– Con nói được hông chú Chín?

Ông Chín Đước nhìn cậu, hơi ngạc nhiên, rồi gật.

Dềnh không lên bàn. Cậu đứng tại chỗ.

– Con không nói nước, – cậu nói. – Con nói tiền. Bè nào ở đây cũng thả tôm bông năm ngoái, con nào bây giờ cũng bốn năm lạng. Nuôi tới Tết, con nào cũng bán được bảy tám trăm nghìn. Một con chết bây giờ là mất chừng đó. Một lồng trăm con mà chết nửa là mất ba bốn chục triệu. Đổ một bao tôm chết xuống đầm, con nước nó đưa đi, nó tới bè người ta, người ta mất ba bốn chục triệu. Rồi người ta đổ lại, nó tới bè mình.

Cả gian nhà im.

– Đào một cái hố trên cát mất nửa tiếng, – cậu nói tiếp. – Một ký vôi bốn nghìn. Con tính rồi, rẻ hơn mất một con tôm.

Có tiếng cười, không phải cười chế. Ông Tư Ngạn ngồi hàng đầu quay lại nhìn cậu, rồi gật đầu, rất chậm.

Ở hàng ghế thứ hai, ông Mười ngồi khoanh tay. Ông tới trễ, ngồi im từ đầu buổi. Tới lúc này ông giơ tay.

– Thằng cháu nói phải, – ông nói, giọng sang sảng, quay ra cả nhà. – Mà bà con cũng đừng hoảng quá. Năm nào nắng gắt tôm cũng chết lai rai. Trời hành thì chịu. Bè tui cũng chết, tui cũng mất, có sao đâu, sang năm thả lại. Ai cần vôi, cần thuốc tím, qua vựa tui lấy, tui để giá gốc, trả sau.

Người ta vỗ tay. Có người nói ông Mười có nghĩa. Dềnh ngồi xuống. Cậu không nói gì về những đêm ghe không đèn ra cửa đầm từ tháng Tám. Nói ra lúc này là gây chuyện giữa nhà văn hóa, không ai tin, và từ mai không bè nào cho cậu lên nữa. Cậu chỉ nhìn ông Mười, và ông Mười, ở hàng ghế thứ hai, quay lại nhìn cậu, gật đầu một cái thân mật.

Chiều thứ Bảy, ba quyết chuyện ba cái lồng cách ly.

Lô sáu trăm con, tới hôm đó còn chừng một trăm bốn chục con sống, con nào cũng lờ đờ, bỏ ăn, bụng đục từ nhẹ tới nặng. Không con nào còn trong. Dềnh đứng trên cái sàn nhỏ với ba, nhìn xuống.

– Nuôi tiếp thì sao? – ba hỏi.

– Thì chết dần. Mà còn sống ngày nào là còn ủ bệnh ngày đó. Gần mình quá.

Ba nhìn ra bốn lồng cũ, cách đó trăm hai chục thước, nằm trên dòng chảy phía trên. Bốn lồng cũ chưa một con nào đục bụng. Ba đứng như vậy một lúc lâu, cái kiểu đứng của người tính tiền mà không muốn ra con số.

– Kéo lên, – ba nói.

Ba, chú Lành và Dềnh kéo ba cái lồng mượn lên khỏi nước. Một trăm bốn chục con tôm bò đổ vô mấy cái bao. Họ chở vô bờ, đào cái hố lớn nhất sau hàng dương, đổ xuống, rải vôi. Tấm lưới của ba cái lồng mượn, ba chất lên bãi cát, tưới dầu, đốt. Khói đen bốc lên, khét lẹt mùi ni lông cháy.

Ba đứng nhìn ngọn lửa, hai tay chống hông.

– Ba chục triệu, – ba nói. – Tao chôn ba chục triệu.

– Ổng xé rồi ba.

– Ừ. Ổng xé. – Ba khịt mũi. – Mà tao chôn.

Chú Lành đứng bên kia đống lửa, mặt đỏ vì nóng. Chú nhìn ba, rồi nhìn Dềnh, như muốn nói gì đó, rồi lại thôi.

Tối đó, Dềnh ra ngủ ở bè Gành Đỏ với chú Lành. Cậu nằm trên mấy tấm ván, nghe nước chảy dưới bốn cái lồng còn lại, và đếm. Lồng một chín mươi lăm. Lồng hai chín mươi bốn. Lồng ba chín mươi sáu. Lồng bốn bảy mươi bốn. Ba trăm năm mươi chín con tôm hùm bông, con lớn nhất hơn năm lạng. Cả nhà cậu nằm trong bốn cái lồng này.

Cậu thử nhớ lại tháng này của kiếp trước. Kiếp trước, bè nhà cậu nằm ở bãi Rạng, và chết gần nửa. Má kể qua điện thoại. Cậu nhớ giọng má cố làm như chuyện nhỏ. Nhưng chết bao nhiêu con? Ba vớt tôm ra sao? Ba có khóc không? Cậu lục mãi không ra. Cái phần ấy của kiếp trước chỉ còn như một tấm hình chụp từ xa, mờ, nhòe, không thấy mặt ai. Bè nhà cậu không còn ở bãi Rạng. Tôm nhà cậu không chết. Cái tương lai đó không còn là tương lai, và nó đang phai.

Cậu không thấy tiếc. Cậu chỉ thấy cái khoảng trống trong đầu mình rộng thêm một chút.

Sáng Chủ Nhật, chiếc ghe máy của ông Mười chạy ra Gành Đỏ, lần thứ hai từ hồi họ dời bè. Thằng Lợi cầm lái. Ông Mười ngồi ở mũi ghe, mặc áo sơ mi trắng, đội cái nón kết, người như xẹp xuống một cỡ so với cái ông ngồi quán mỗi sáng. Ông cột ghe vô mép bè, không bước lên. Ông ngồi trên ghe, ngẩng nhìn ba.

– Sấm, – ông nói. – Tui hỏi ông cái này.

– Ông hỏi.

– Bè tui còn ba lồng khỏe. Ba lồng cuối cùng. – Ông ngừng lại, nhìn ra mặt nước trong veo dưới chân bè Gành Đỏ, nhìn mấy cái phuy con Sò vẽ cá. – Ông cho tui neo ở ngoài này với. Chỗ nào cũng được.

— Hết chương 21 —