Vết rạch thẳng

Chương 14: Vết rạch thẳng

Ba nhảy lên bè, quỳ xuống mép lồng bốn, thò tay xuống nước, nắm lấy hai mép vết rách. Ba kéo lên cho nó nổi khỏi mặt nước, nhìn, rồi buông ra, rồi lại kéo lên, như không tin mắt mình.

– Đá, – ba nói. – Đá cứa. Ông Mười nói đúng. Ngoài này sóng, lồng nó đập vô gành.

Dềnh không nói gì. Cậu quỳ xuống bên cạnh ba, cúi sát mặt nước.

Lồng bốn nằm ở góc bè quay ra phía biển, cách mỏm đá ong gần nhất cả chục thước. Đêm qua nước êm, trăng sáng, không có gió. Cậu đưa tay sờ hai mép vết rách. Những sợi cước ni lông bị đứt ngọt, đầu sợi phẳng lì, không xơ, không tưa. Cậu từng thấy lưới bị đá cứa ở Cam Ranh: nó rách lởm chởm, toác ra thành một cái lỗ tròn méo mó, sợi nào cũng sờn, cũng tưa ra như chổi. Cái này thì không. Cái này thẳng như một đường kẻ chỉ, dài gần một thước, bắt đầu từ ngay dưới mặt nước chừng một gang tay, chạy xuống.

Cậu lật mép lưới, nhìn mấy cái mắt lưới hai bên. Mấy cái gút bị kéo xiên vào phía trong lồng.

– Không phải đá đâu ba, – cậu nói.

– Thì cái gì?

– Dao. – Cậu chỉ vào mép rách. – Đá cứa thì xơ. Cái này đứt ngọt. Mà rạch từ ngoài vô. Người ta đứng trên thúng, thò dao xuống dưới mặt nước một chút, kéo một đường.

Ba nhìn vết rách. Rồi nhìn cậu. Rồi nhìn quanh mặt đầm. Bốn phía chỉ có nước, có gành đá ong đỏ au trong nắng sớm, có tiếng sóng vỗ ì oạp. Xa xa phía trong là bãi Rạng, mấy chục cái chòi nhỏ như hộp quẹt.

– Ai mà làm vậy? – ba nói. Không phải hỏi cậu. Hỏi trời. – Ai mà làm vậy với tao?

Dềnh không trả lời. Cậu có thể nói ra một cái tên, cái tên đã lởn vởn trong đầu cậu từ lúc thấy vết rách. Nhưng cậu không có gì để chứng minh. Tối qua cả bãi Rạng đều thấy họ dời lồng dưới trăng. Ai cũng có thể chèo thúng ra đây trong mấy tiếng từ hai giờ tới năm giờ sáng. Và nếu cậu nói ra mà sai, ba sẽ không bao giờ nghe cậu nữa.

Ba đứng dậy, chống tay lên hông, thở ra một hơi dài.

– Đếm, – ba nói. – Coi mất bao nhiêu.

Họ đếm. Ba lặn xuống lồng, Dềnh đứng trên ván ghi bằng cách gạch lên một tấm ván bằng cục than. Một trăm con thả vô lồng bốn hồi tháng Mười âm năm ngoái, đã chết lai rai mất bảy con, còn chín mươi ba. Bây giờ đếm được sáu mươi hai.

Ba mươi mốt con. Mỗi con lúc này chừng hai lạng rưỡi, tới Tết là tám chín lạng. Dềnh tính trong đầu mà không dám nói ra con số.

Anh Cẩn chạy ghe ra lúc bảy giờ. Nghe chuyện, anh lặn xuống coi quanh bè, rồi ngoi lên nói tôm hùm khi thoát ra hay trốn quanh chỗ cũ, bò vô mấy kẽ đá gần đó, chưa đi xa ngay. Ba người đem mấy cái lồng bẫy nhỏ bằng tre, thả mồi cá tươi, đặt quanh chân gành. Tới chiều bắt lại được mười hai con. Mười chín con kia thì mất hẳn.

Chú Lành tới lúc trưa, nghe kể, mặt tái đi. Chú đứng nhìn vết rách rất lâu, rồi nhìn về phía bãi Rạng, rồi quay đi, không nói một lời. Dềnh thấy hai bàn tay chú nắm chặt lại.

Chiều, trên đường từ Gành Đỏ về, ba ghé quán bà Bảy Hến mua gói thuốc rê. Dềnh đi theo. Ông Mười đang ngồi ở cái bàn trong góc với mấy ông chủ bè. Thấy ba, ông đứng dậy, chạy ra, nắm tay ba.

– Tui nghe rồi Sấm. Tiếc quá trời. – Ông lắc đầu, chậc lưỡi. – Tui nói rồi mà ông không nghe. Ngoài đó sóng gió, lồng đập vô đá, rách một đường dài vậy là đá lớn lắm. Thôi, dời về đây lại đi. Bè tui còn trống một khoảng phía ngoài, tui cho ông neo, không lấy đồng nào.

– Để tui tính, – ba nói.

– Tính gì nữa, mất tôm rồi còn tính. – Ông Mười vỗ vai ba. – Nghe tui. Anh em mình mà.

Ba gật đầu cho qua, cầm gói thuốc, đi về. Dềnh đi sau ba, đầu cúi xuống, nhìn mấy dấu chân trên cát.

Rách một đường dài. Ba chưa nói với ai trong quán là rách kiểu gì. Ba chỉ nói với bà Bảy Hến lúc mua thuốc là lưới lồng bốn bị rách, mất tôm. Ông Mười có thể nghe ai đó kể. Anh Cẩn, chú Lành, hay một người đi ghe ngang Gành Đỏ thấy. Cũng có thể ông chỉ đoán bừa.

Cậu không biết. Cậu chỉ cất nó vô một góc trong đầu, như người ta cất một con ốc lạ vào hộp đồ nghề, chưa biết để làm gì.

Tối đó, cả nhà ăn cơm im lặng. Má không hỏi gì. Nội cũng không. Con Sò ăn được nửa chén thì buông đũa, nói con không đói, rồi chạy ra sân ngồi ôm gối nhìn ra đầm.

Ăn xong, ba ngồi ngoài bến như mọi tối. Dềnh ra ngồi bên cạnh. Một hồi lâu ba không nói gì. Rồi ba nói, mắt nhìn ra phía Gành Đỏ, nơi bây giờ chỉ là một vùng tối:

– Mầy nghĩ là ai?

Dềnh im.

– Mầy nghĩ là ai, mầy nói tao nghe.

– Con không biết ba. – Cậu nói thật, hay gần như thật. – Con không có gì để nói là ai.

Ba gật đầu chậm. Ba rít một hơi thuốc.

– Thằng nào làm, – ba nói, – là nó muốn tao quay về bãi Rạng. Nó muốn tao sợ.

Dềnh quay qua nhìn ba.

– Tao không về, – ba nói. Giọng ba đều, không giận. – Mai mốt dời luôn hai lồng kia ra. Tao lấy lưới vá. Thằng Lành ra ngủ ngoài đó canh.

– Ba...

– Mầy thấy tôm lồng ba hông? – Ba quay qua cậu. – Một đêm thôi. Một đêm ở ngoài đó mà nó khác hẳn. Bữa nay tao cho ăn, tụi nó giành nhau như chó đói. Ở bãi Rạng cả tháng nay tụi nó ăn uể oải, mồi rớt xuống đáy cả nửa, tao còn tưởng tại cá mồi.

Ba dập điếu thuốc.

– Mầy nói đúng, – ba nói. – Lần thứ hai rồi đó. Tao ghét mầy nói đúng.

Dềnh bật cười. Ba cũng cười, cái cười ngắn trong bóng tối.

Hai tuần sau, cuối tháng Năm, họ dời nốt lồng một và lồng hai ra Gành Đỏ. Lần này không đợi trăng. Họ đi lúc ba giờ sáng, đèn tắt, chỉ có cây đèn quấn keo đỏ của ba rọi xuống mặt nước từng chặng ngắn. Cái bè cũ ở bãi Rạng, ba bán lại cho ông Sáu Lượm, lấy tiền mua lưới mới.

Chú Lành dọn ra ở luôn trong cái chòi nhỏ trên bè mới. Chú đem theo cái mùng, cái mền, nồi cơm, một can nước ngọt, và cây chĩa ba. Đêm nào chú cũng thức tới khuya, ngồi trên mép bè, nhìn về phía bãi Rạng. Ba bảo chú về ngủ, chú không về.

– Em nợ anh Hai cái sổ đỏ, – chú nói. – Em canh bè. Ai tới, em thấy.

Có một đêm Dềnh ra bè ngủ với chú. Hai chú cháu nằm trên mấy tấm ván, nhìn lên trời đầy sao, nghe nước chảy róc rách dưới lồng. Chú Lành hút thuốc, đốm lửa đỏ lập lòe trong bóng tối.

– Dềnh, – chú nói. – Cái đêm dời lồng, mầy có nghe tao nói gì hông?

– Con nghe chú nói "ổng sợ cái gì".

Chú Lành im rất lâu. Rồi chú búng điếu thuốc xuống nước, nghe xèo một tiếng.

– Thôi, – chú nói. – Ngủ đi. Tao nói bậy.

Dềnh không hỏi nữa. Cậu biết cái giọng đó. Giọng của một người đang đứng ở mép nước, chưa dám nhảy.

Không ai tới nữa. Lưới không bị rạch nữa. Tôm ở Gành Đỏ ăn khỏe, lột xác đều, vỏ bóng lên. Anh Cẩn ra đo nước mỗi tuần, ghi vô tờ giấy kẻ ô ly. Lần nào anh cũng đứng ngẩn ra trước mấy cột số rồi lắc đầu, nói: "Má tao mà chịu nghe tao thì giờ này bè nhà tao cũng ở đây."

Đầu tháng Sáu, Dềnh thi tốt nghiệp.

Ba ngày thi ở trường Hải Xuân, nắng như đổ lửa. Cậu ngồi trong phòng thi, quạt trần quay vù vù mà mồ hôi vẫn đẫm lưng áo. Môn Toán cậu làm được gần hết. Môn Văn, đề ra một bài nghị luận về lòng biết ơn, cậu viết về một người đàn ông đứng trên mũi ghe ném thùng cá mồi lên bè người khác mỗi sáng mà không ai trả tiền. Cậu viết mà không biết mình viết hay hay dở. Cậu chỉ biết viết xong, tay cậu run.

Ra khỏi phòng thi, thằng Khang chạy lại.

– Mầy làm được hông?

– Được.

– Tao làm cũng được. – Nó cười toe. – Đậu tốt nghiệp chắc rồi. Giờ còn cái đại học. Mầy đăng ký trường nào ở Sài Gòn? Kinh tế hả? Hồi đầu năm mầy nói mầy thi Kinh tế mà.

Dềnh đứng sững dưới gốc phượng. Cậu đã quên mất. Hồ sơ thi đại học đã nộp từ tháng Ba, trước khi cậu sống lại. Trường kinh tế ở Sài Gòn, ngành kế toán. Đúng như kiếp trước. Đầu tháng Bảy thi, ở Sài Gòn.

Kiếp trước, cậu đi Sài Gòn thi, rồi đậu, rồi đi học. Cậu ở Sài Gòn khi tôm bệnh, khi bão về, khi người ta khiêng ba lên bến.

Tối đó, cậu nói với má trong bếp, khi má đang ngâm gạo chuẩn bị cho nồi bánh canh sáng mai.

– Má, con tính... năm nay con không thi đại học.

Má đang khuấy nồi gạo, tay dừng lại.

– Mầy nói cái gì?

– Con tính ở nhà phụ ba. Nhà mình đang khó. Năm sau con thi.

Má đặt cái muỗng xuống. Má quay lại nhìn cậu. Không giận. Không la. Má chỉ nhìn, cái nhìn làm cậu thấy mình nhỏ lại như đứa con nít.

– Dềnh, – má nói, giọng nhẹ, mà từng chữ rõ như đinh đóng. – Mười tám năm má bán bánh canh. Má không biết chữ nhiều. Ba mầy cũng vậy. Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại mầy, cả họ nhà mình hai bên, không ai học hết cấp ba. Mầy là đứa đầu tiên.

– Con biết má.

– Mầy không biết. – Má lắc đầu. – Mầy hổng biết má chờ cái ngày mầy đi thi đại học bao lâu. Từ hồi mầy còn nằm nôi.

Má bước tới, nắm lấy cổ tay cậu, cái kiểu nắm mà cậu đã quen từ đêm giỗ.

– Mầy nghe má nói nè. Tim má hư rồi. Má biết. Mầy biết. Má không biết má còn sống được bao lâu. – Má siết tay cậu. – Mà mầy hổng đi thi đại học, má chết cũng hổng nhắm mắt.

— Hết chương 14 —