Rằm tháng Tám năm sau

Chương 36: Rằm tháng Tám năm sau

– Năm nay ai muốn vô sân sau thì vô. – Cô Út nói. – Má tôi cấm thì má tôi cấm. Tôi không cấm.

Bà nói câu đó lúc chín giờ tối thứ Sáu, giữa tiệc Trung thu của thợ ở sân giếng, đứng trên bậc thềm gian lò, tay cầm một ly trà. Cả sân im một giây. Rồi bà Tư Nhan vỗ tay trước, mấy bà thợ già vỗ tay theo, thằng Tuấn huýt sáo, lũ con nít không hiểu gì cũng vỗ tay theo người lớn.

Lồng đèn treo kín sân giếng như năm ngoái. Lồng đèn ông sao, lồng đèn cá chép, lồng đèn kéo quân, mấy cái lồng đèn lon sữa bò đục lỗ của con nít thợ. Bánh lỗi chất thành mâm. Chè bà ba của bà Hoa. Năm nay có thêm một nồi chè trôi nước nhân đậu xanh, nước đường gừng, mè rang, của một người đàn bà nhỏ thó mặc áo bà ba tím than, ngồi ở cuối cái bàn dài cạnh bà Hoa.

Không ai phát lì xì cho con nít hát. Thằng Tuấn đứng lên làm thay, mà nó không biết cách vỗ đầu con nít như ba nó, nó chỉ đưa bao lì xì rồi gãi đầu. Lũ con nít vẫn hát. Chú Ba không tới. Chú gửi xuống một thùng bưởi Năm Roi, kèm một mảnh giấy nhỏ thằng Tuấn đọc cho cô Út nghe: cho thợ ăn Trung thu. Cô Út nói ờ, đem bổ ra.

Thy ngồi giữa Thiệu và má. Cô đã xuống từ chiều, đi xe khách chín chục nghìn, ngồi ghế sát cửa sổ. Cái văn phòng nhỏ trên gác đầu hẻm chợ Xuân Khánh đã treo bảng từ tháng Ba, đã có mười một khách, đã có một cô em mới ra trường phụ việc. Cô đóng cửa văn phòng sớm hai tiếng. Lần đầu tiên từ khi mở, cô đóng cửa sớm.

Bốn giờ chiều, cô Út kêu cô vô gian lò cũ, chỉ cái bàn đá dài.

– Rửa tay. – Bà nói. – Tới cổ tay.

Thy rửa tay ở cái bồn inox cạnh cửa, tới cổ tay, đội cái nón vải trắng trên móc. Cô Út đặt trước mặt cô một cái thau nhôm nhỏ, một bịch bột nếp đã rang thơm, một chén đường cát xay mịn, một chén nước đường thắng để nguội có mùi hoa bưởi.

– Bột bánh in. – Cô Út nói. – Một chén bột, nửa chén đường, nước đường rưới từ từ. Trộn bằng tay. Bóp một nắm, mở tay ra, bột giữ được hình mà không dính tay là được. Dính tay là ướt. Rã ra là khô.

Thy trộn. Lần đầu bột rã ra. Cô rưới thêm nước đường. Lần thứ hai bột dính đầy kẽ tay. Cô Út đứng nhìn, không nói gì, chỉ rắc thêm một nhúm bột. Lần thứ ba, Thy bóp một nắm, mở tay ra. Nắm bột nằm yên trong lòng bàn tay cô, giữ nguyên dấu năm ngón, không dính, không rã.

– Được. – Cô Út nói.

Bà Tư Nhan đi ngang, liếc vô cái thau, nói con nhỏ kiểm toán trộn bột còn khá hơn thằng Tuấn năm đầu. Thằng Tuấn ở đầu bàn cãi lại, cả lò cười.

Điện thoại cô rung một lần trong bữa tiệc. Thằng Bửu nhắn, từ một hồ sơ kiểm kê ở đâu đó ngoài Bình Dương: "Chị ơi em lên trợ lý năm hai rồi. Em làm trưởng nhóm kiểm kê lần đầu. Em mở thùng chị ơi. Em không đếm thùng." Thy đọc, cười, đưa cho Thiệu coi. Thiệu cười.

Bà Hoa múc chè bà ba cho má. Má múc chè trôi nước cho bà Hoa. Hai người đàn bà ngồi cạnh nhau, ăn chè của nhau, khen ngọt vừa, khen gừng thơm. Thy thấy bà Hoa nói gì đó vào tai má, má cười. Cô không nghe được hai người nói gì. Cô không hỏi.

Mười giờ, má gắp cho cô một chén chè trôi nước riêng, đặt trước mặt cô. Cô đếm. Hai mươi bảy viên.

– Má. – Cô nói. – Mùng hai tháng Mười chưa tới.

– Má biết. – Má nói. – Từ năm nay má nấu ngày Rằm.

Thy nhìn chén chè. Cô nhìn má. Má cúi xuống chén của mình, không nhìn cô. Hai mươi bảy viên. Đêm Rằm tháng Tám năm chín chín, ở ngoài cù lao, trăng tròn vành vạnh, một đứa nhỏ khóc lớn lắm, khóc như mèo kêu.

Cô ăn hết hai mươi bảy viên. Gừng cay xè. Cô không nói gì nữa.

Mười một giờ, tiệc tàn. Thợ dắt con về. Lồng đèn lon sữa bò tắt dần. Bà Tư với mấy người đàn bà dọn bàn, gom giấy báo, rửa chén ở vòi nước cạnh giếng. Cô Út đứng dậy, đi vô gian lò. Một lúc sau, Thy nghe tiếng cửa lò than mở, tiếng lửa nổ lách tách, ngửi thấy mùi khói than bay ra từ phía sân sau.

Năm nay cái cổng gỗ nhỏ giữa sân sau và bến không đóng.

Thy đi ra sân sau. Thiệu đi sau lưng cô. Má và bà Hoa đi sau cùng, má đỡ một bên tay bà Hoa vì bậc cửa sau gian lò cao.

Cái sân sau nhỏ, lát gạch thẻ. Cái bàn đá ép khuôn cũ. Cái lồng đèn giấy trắng treo trên mép tường. Cô Út đã kê thêm bốn cái ghế đẩu quanh bàn đá. Khay bánh cúng ông còn trong lò, mùi bơ đường cháy cạnh bắt đầu bay ra.

Má và bà Hoa ngồi xuống hai cái ghế đẩu sát tường. Thiệu đứng ở cổng gỗ, như năm ngoái, mà lần này anh không đứng ngoài. Anh bước vô, đứng dựa tường bên trong.

Cô Út ngồi xuống bên bàn đá. Trước mặt bà có một cái chén nhỏ đựng nắm bột bánh in Thy trộn hồi chiều, màu trắng ngà. Và cái hộp gỗ nhỏ, lót miếng vải đỏ cũ bạc màu, nắp mở. Trong hộp là cái khuôn sen lành.

Bà nhìn Thy.

Thy móc trong túi quần ra chùm chìa khoá. Cô tự tay tháo cái khuôn mẻ cánh thứ ba ra khỏi vòng chìa. Sợi dây dù má xỏ hai mươi mấy năm trước đã sờn, bạc màu. Cô đặt cái khuôn lên mặt bàn đá, cạnh cái khuôn lành.

Hai cái khuôn nằm cạnh nhau dưới cái lồng đèn giấy trắng. Cùng một thứ gỗ nâu sẫm. Cùng một bông sen sáu cánh. Một cái lành. Một cái mẻ cánh thứ ba.

Cô Út nhón một nhúm bột, ấn vô lòng khuôn lành, nén chặt bằng đầu ngón cái, gạt phần dư. Bà úp nó xuống mặt bàn đá, gõ nhẹ ba cái lên lưng khuôn, nhấc lên. Một cái bánh in tí hon, trắng tinh, bông sen sáu cánh nguyên vẹn.

Rồi bà cầm cái khuôn mẻ lên. Bà đưa nó cho Thy.

– Con làm. – Bà nói.

Thy cầm cái khuôn. Cô nhón một nhúm bột như cô Út vừa làm, ấn vô lòng khuôn. Bột mịn, mát, dính vào đầu ngón tay. Hồi nhỏ cô đã ấn cái khuôn này lên đất sét, lên cục bột má nhồi dư, lên cục xà bông. Chỗ nào cũng mọc một bông sen mẻ một cánh. Cô nén chặt bằng đầu ngón cái, gạt phần dư, úp xuống mặt bàn đá, cạnh cái bánh in của cô Út.

Gõ ba cái lên lưng khuôn. Nhấc lên.

Hai cái bánh in tí hon nằm cạnh nhau trên mặt bàn đá. Hai bông sen. Một cái đủ sáu cánh. Một cái thiếu một miếng ở cánh thứ ba tính từ cuống, như ai khắc tới đó thì lỡ tay.

Không ai nói gì. Trong gian lò, lửa than nổ lách tách. Ngoài bến, nước kênh vỗ bậc thang. Bên kia kênh, mấy đứa con nít còn cầm lồng đèn đi tới đi lui trên bờ kè, tiếng cười vọng sang. Dưới gốc bàng già bên đó, không có ai đứng.

Trăng lên ngay trên đầu, tròn, vàng, như một lòng đỏ trứng muối mà cô Út sẽ nhặt bỏ vô rổ bên trái.

Cô Út không đặt cái bánh nào lên hoa đăng. Năm nay không có hoa đăng. Bà nhặt hai cái bánh in tí hon lên, đặt vô lòng bàn tay mình, hai cái sát nhau, rồi ngồi nhìn chúng.

Rồi bà ngâm nga.

Ba nốt đi lên.

Giọng bà khàn, nhỏ, run trong gió đêm. Ba nốt đi lên, và tới nốt thứ ba thì giọng bà đứt. Như má bữa đứng rửa nồi trong bếp, cái Chủ nhật đầu tháng Tám năm ngoái, tiếng ngâm đứt ngang ở nốt thứ ba, không có nốt rớt xuống, chỉ có tiếng nước chảy. Cô Út ngồi im, hai cái bánh in trong lòng bàn tay, môi mím lại, như người đã đi tới mép một bậc thang mà không dám bước xuống.

Thy ngâm nốt rớt xuống.

Một nốt. Rồi ngân ra.

Cô Út ngẩng lên nhìn cô. Thy không dừng. Cô ngâm lại từ đầu, ba nốt lên, chậm, để cô Út theo kịp. Và cô Út theo. Hai giọng đàn bà, một khàn, một trong, ngâm cùng một bài không lời trên cái sân sau nhỏ lát gạch thẻ. Ba nốt lên. Một nốt xuống. Ngân ra.

Ngồi sát tường, má không ngâm. Thy thấy môi má mấp máy, không ra tiếng, theo từng nốt. Bà Hoa ngồi cạnh má, nắm một bàn tay má, như người ta nắm tay ai lúc qua cầu khỉ. Thiệu đứng dựa tường bên trong, cánh tay trái có vết sẹo bỏng khoanh trước ngực, nhìn xuống.

Bài ru hết. Không ai biết nó hết ở đâu, vì nó không có lời. Hai giọng dừng lại cùng một lúc, như đã tập.

Cô Út nhìn Thy. Bà mở lòng bàn tay ra. Hai cái bánh in tí hon nằm đó, một lành, một mẻ.

– Cái nào của con? – Bà hỏi.

Thy nhìn hai cái bánh. Cô biết cái nào. Cô biết từ hồi biết đi.

Cô không cầm cái bánh mẻ. Cô đưa tay ra, gập mấy ngón tay của người đàn bà ngồi trước mặt lại, chậm, cho tới khi lòng bàn tay đó khép kín cả hai cái bánh bên trong.

– Mẹ giữ. – Cô nói.

Cô Út ngồi im. Bà nghe chữ đó. Bà không nói gì. Bà ngồi đó, bàn tay khép lại trên hai cái bánh tí hon, đầu cúi xuống. Vai bà run, không thành tiếng, như trong cái xe tối đêm kiểm kê năm ngoái, như dưới chân bàn đá đêm Rằm năm ngoái. Mà lần này Thy không đứng nhìn. Cô ngồi xuống cái ghế đẩu bên cạnh, đặt tay lên lưng bà, cái lưng gầy, xương sống nổi lên dưới lớp áo bà ba trắng.

Sau lưng hai người, má đứng dậy. Má đi vô gian lò, mở cửa lò than, lấy cái móc sắt kéo khay bánh cúng ông ra, đặt lên cái kệ gỗ sát cửa. Má làm như hồi xưa má vẫn làm khi ông nội còn sống, khi má mười lăm tuổi, khi cái gì má cũng hỏi. Bà Hoa đi theo, cầm cái khăn, đỡ một đầu khay. Thiệu đứng ở cửa gian lò nhìn hai người đàn bà bưng khay bánh, như nhìn hai người đang làm một việc đã làm chung từ rất lâu.

Ngoài bến, trăng rọi xuống mặt kênh Maspero sáng như bạc, từ chân cầu sắt tới tận khúc quanh cuối xóm.

Năm đó, trên mặt kênh không có ngọn đèn nào trôi đi một mình.

— Hết —