Đám tang ba ngày

Chương 26: Đám tang ba ngày

Thy xuống tới Sóc Trăng lúc tám giờ rưỡi sáng thứ Bảy. Ở cổng lò, cô gặp má.

Má đứng dưới mái hiên cửa hàng, cái áo bà ba tím than nhàu sau một đêm ở nhà nghỉ, tay ôm cái giỏ nhựa. Cửa hàng đã đóng, trên cánh cửa sắt dán một tờ giấy trắng viết chữ nho bằng mực đen. Trong nhà vọng ra tiếng kèn, tiếng chiêng của ban nhạc lễ người Hoa đang dựng rạp.

– Má xuống hồi nào?

– Hôm qua. – Má nói. – Bà cho gọi.

Thy nhìn má. Cô không hỏi bà nói gì. Cô đã học được rằng có những câu cô hỏi thì má sẽ nhắm mắt lại, và cô không muốn thấy má nhắm mắt ở đây, trước cửa nhà này.

– Má vô thắp nhang chưa?

– Rồi. Hồi sáu giờ. – Má nói. – Má về. Con ở lại với cô Út.

– Má…

– Con ở lại. – Má nói. – Cô Út cần người. Ở đây cô Út không có ai.

Má đi ra phía bến xe, cái giỏ nhựa đập vô hông. Thy đứng nhìn theo tới khi cái áo tím than khuất sau góc chợ.

Ngày thứ nhất trôi qua như một cái máy chạy hết công suất. Người tới viếng không ngớt: họ hàng ở Bạc Liêu, Vĩnh Châu, Cần Thơ, Sài Gòn; mối lái bánh trái; thợ lò cũ, thợ lò mới; mấy ông bà già trong hội người Hoa; hàng xóm hai bên kênh. Ban nhạc lễ thổi kèn từng hồi. Mấy cái vòng hoa trắng xếp dọc vỉa hè tới tận cầu sắt. Mùi nhang trầm đặc quánh cả căn nhà ba gian, át hết mùi bánh.

Thy không biết mình ở đây với tư cách gì. Cô Út không giới thiệu cô với ai. Cô Út chỉ đưa cho cô một cái bìa giấy và một cây bút, nói cô ghi tên người viếng với phong bì, ghi cho đúng, tối kiểm lại với chị Hảo. Thy ngồi ở cái bàn nhỏ cạnh cửa, ghi. Đó là việc duy nhất ở đây cô biết làm cho đúng. Có lần cô Út đi ngang, cúi xuống liếc trang giấy, nói được, rồi đi.

Trưa, cô Út kéo cô ra sau bếp, đưa cho cô một dải khăn trắng.

– Cô có muốn đội không?

Thy nhìn dải khăn. Cô nghĩ tới bà già nằm dưới tấm mền mỏng nói tao nghĩ sai. Cô nghĩ tới chiếc vòng bạc trong khăn lụa. Cô nghĩ tới má đứng dưới mái hiên, không vô.

– Con không đội. – Cô nói. – Con là khách, cô Út.

Cô Út nhìn cô một lúc. Rồi bà gật đầu, gấp dải khăn lại, nhét vô túi áo.

– Ừ. Vậy cũng được.

Chiều, Thiệu ngồi quỳ bên quan tài, đội khăn tang, mặc áo sô. Anh không ngủ từ đêm thứ Sáu. Hai lần Thy đi ngang, hai lần anh ngẩng lên nhìn cô, gật đầu, rồi cúi xuống. Không ai nói với ai câu nào. Ở đám tang, không ai cần nói.

Sáng Chủ nhật, ngày thứ hai, là lễ thành phục.

Ông thầy lễ là một ông già người Hoa gầy nhom, râu dê bạc trắng, đọc kinh bằng tiếng Tiều, giọng ngân nga như hát. Cả họ quỳ thành mấy hàng trước linh cữu, theo vai vế. Chú Ba và thím Ba quỳ hàng trên cùng, bên trái. Cô Út quỳ một mình bên phải. Bà Hoa quỳ sau lưng chú Ba. Thiệu quỳ ở chính giữa, hàng đầu, chỗ của người bưng bát nhang.

Thy đứng ở khung cửa phòng khách, sau lưng đám họ hàng xa. Cô không quỳ. Cô nhìn qua vai một bà cụ đội khăn sô, thấy ông thầy lễ cầm lên một dải khăn tang dài hơn, dày hơn mấy dải khác, có một sợi chỉ đỏ thắt ở đầu. Ông đọc mấy câu tiếng Tiều, rồi đọc tiếng Việt cho người trẻ hiểu: trưởng tôn thừa trọng, cha mất thì cháu đích tôn đứng thay cha, đội khăn tang trưởng, bưng bát nhang đưa bà ra đồng.

Ông thầy lễ bước tới, dải khăn trên hai tay, đứng trước mặt Thiệu.

– Khoan.

Tiếng chú Ba không lớn, nhưng cả gian phòng im bặt. Ban nhạc lễ ngoài sân ngừng giữa một câu kèn.

Chú Ba đứng dậy. Chú phủi hai đầu gối quần sô, chậm, không vội. Chú không cười.

– Thầy cho tôi nói một câu. – Chú nói. – Một câu thôi. Nói trước má tôi, trước bà con, cho đàng hoàng. Nói sau lưng thì không phải người nhà họ Dư.

Ông thầy lễ đứng sững, dải khăn trên tay. Thiệu ngẩng lên nhìn chú.

– Thằng Thiệu không bưng bát nhang cho má tôi được. – Chú Ba nói. – Vì nó không phải máu nhà này.

Có tiếng ai đó hít vào. Một bà cụ ở hàng sau thì thầm trời đất ơi. Thy thấy lưng bà Hoa cứng lại.

– Anh Ba. – Cô Út nói, không đứng dậy. – Đám má.

– Đám má nên tôi mới nói. – Chú Ba nói. Chú quay về phía bà con, giơ một tay lên như người ta ra giá trong buổi họp chợ. – Năm hai ngàn mười hai, anh Hai tôi say rượu, ngồi ngay cái bàn ngoài sân giếng đó, nói với tôi: thằng Thiệu đâu phải giọt máu nhà mình. Tôi nghĩ ảnh say. Mười mấy năm tôi để đó. Mà bà con nhớ coi. Năm chín lăm, chị Hai tôi đi Sài Gòn dưỡng thai. Sáu tháng. Đi một mình với con Bảy làm. Trước khi đi, ai thấy chị Hai có bụng? Ai thấy chị Hai ốm nghén? Đi sáu tháng, về ôm thằng nhỏ đỏ hỏn. Hỏi chị Hai đi. Chị Hai nói đi.

Tất cả quay về phía bà Hoa.

Bà Hoa quỳ yên. Hai bàn tay bà đặt trên đùi, cái chuỗi tràng hạt nắm chặt trong một tay. Bà nhìn chú Ba. Môi bà mấp máy. Thy thấy bà định nói một câu gì đó, rồi không có chữ nào ra khỏi miệng. Rồi mắt bà trợn lên, và bà ngã ngửa ra sau, chuỗi tràng hạt văng ra, hột gỗ lăn tứ tung trên nền gạch bông.

Gian phòng nhốn nháo. Thằng Tuấn nhào tới đỡ đầu bà Hoa. Thy lách qua đám đông, quỳ xuống bên cạnh, nới cổ áo bà Hoa, lấy cái khăn ướt trên bàn lau mặt bà, như cô từng làm cho má cách đây ba tuần. Bà Hoa thở, mặt trắng bệch. Có người chạy đi lấy dầu gió. Có người la gọi xe.

Thiệu không nhúc nhích.

Anh vẫn quỳ ở chỗ người bưng bát nhang, hai tay buông thõng. Anh nhìn má anh nằm dưới đất. Anh nhìn chú Ba. Anh nhìn tấm ảnh nội trên bàn thờ, nội năm bảy mươi lăm tuổi, cái nhìn soi từ trên xuống.

Rồi anh đưa tay lên đầu, tháo cái khăn tang anh đang đội. Anh gấp nó lại, chậm, gọn, như gấp một cái hộp bánh, góc này trước góc kia sau. Anh đặt nó lên nền gạch trước mặt. Anh lạy tấm ảnh nội một lạy, trán chạm đất. Rồi anh đứng dậy, lùi ra khỏi chỗ chính giữa, đứng nép vô vách, chỗ của khách.

Cả gian phòng nhìn anh. Không ai nói.

Cô Út đứng dậy.

Bà đi tới, cúi xuống, nhặt cái khăn tang Thiệu vừa gấp trên nền gạch. Bà giũ nó ra. Rồi bà đi tới trước mặt Thiệu, kiễng chân lên, vì Thiệu cao hơn bà cả cái đầu, và quấn cái khăn lên đầu anh. Bà quấn một vòng, hai vòng, thắt nút sau gáy, chặt.

– Nó là cháu tôi. – Cô Út nói.

Bà quay lại, nhìn thẳng vào chú Ba.

– Má tôi nuôi nó ba mươi năm. Ba nó bế nó đi coi đua ghe. Nó kéo khay lò than bằng tay không cứu hai trăm cái bánh của nhà này. Anh muốn hỏi máu, thì anh hỏi tôi. Tôi cho anh biết máu là cái gì.

– Út…

– Đám má. – Cô Út nói. – Anh nói thêm một câu nữa thì anh ra ngoài.

Chú Ba đứng nhìn em gái. Mặt chú không đỏ, không tái. Mặt chú như mặt nước kênh khi có đám mây đi ngang, tối lại, rồi không sáng lại. Chú nhìn quanh. Mấy ông bà già trong họ nhìn xuống đất. Thím Ba kéo tay áo chú. Chú quỳ xuống chỗ cũ.

Cô Út nắm tay Thiệu, kéo anh về đứng ở chỗ chính giữa. Anh đứng đó, cái khăn tang trên đầu, mặt anh không còn chút máu. Ông thầy lễ đứng tần ngần một lúc, rồi cầm dải khăn tang trưởng có sợi chỉ đỏ, đặt lên vai anh, đọc tiếp câu kinh dang dở. Ban nhạc lễ ngoài sân thổi kèn lại, lạc mất một nhịp rồi mới bắt được.

Người ta khiêng bà Hoa ra cái ghế dài ngoài hành lang. Bà đã tỉnh, nằm im, mắt nhắm, nước mắt chảy thành hai đường dài xuống tóc mai. Thằng Tuấn đứng quạt cho bà. Thy đứng ở khung cửa giữa hành lang và phòng khách, một bên là bà Hoa nằm, một bên là Thiệu đứng.

Cô nhìn anh. Cô nhìn cái khăn tang cô Út vừa quấn lên đầu anh. Cô nhìn cái lưng anh thẳng đơ, như người đứng trong mưa mà không biết mưa.

Rồi cô nghĩ.

Cô không muốn nghĩ. Cô đứng ở một đám tang, cái đầu của cô nên im. Nhưng cái đầu của cô là cái đầu đã đọc một điều luật một lần là thuộc, đã đếm ba trăm mười hai thùng bánh. Nó đã nhớ một cái lắc đầu của bà già khi nghe con số tháng Mười. Nó không im được. Nó chạy, như cái máy tính bỏ túi mòn số không của cô, bấm một phép tính đơn giản, phép tính mà ai lớn lên ở miền quê này cũng biết từ hồi chưa đi học.

Cô Út là em ruột của ba anh. Cô là con cô Út. Nếu anh là con ba anh, thì cô với anh là con cô con cậu, trong phạm vi ba đời.

Nếu anh không phải con ba anh.

Nếu anh không có một giọt máu nào của nhà này.

Thì cái ô màu xanh trong cái sơ đồ trên mạng, cái ô ghi chữ con cô con cậu, không có tên anh trong đó.

Thy đưa tay vịn lên khung cửa. Gỗ khung cửa lạnh ngắt. Cô thấy tay mình run, run như cái tách trà trong tay bà Trinh bữa đầu, run như cái nắp tách kêu lách cách. Cô nhìn Thiệu. Anh không nhìn cô. Anh đứng giữa gian phòng, cái khăn tang trưởng trên vai, mặt hướng về tấm ảnh nội, đôi mắt trống rỗng như cái lò lúc cúp điện.

Anh chưa nghĩ tới. Cô biết anh chưa nghĩ tới. Anh vừa mất bà nội, vừa thấy má mình ngã, vừa nghe người ta nói trước cả họ rằng anh không phải là người anh đã là suốt ba mươi năm. Anh không có chỗ trong đầu cho một phép tính nào nữa.

Cô thì có. Cô luôn luôn có.

Cô lùi ra khỏi khung cửa, đi dọc hành lang, ra sân giếng, đứng giữa những cái vòng hoa trắng. Tiếng kèn lễ vẫn ngân. Cô đứng đó, hai tay buông thõng, không biết mình nên khóc vì cái gì trước. Vì một người đàn ông vừa mất chỗ đứng của mình trong nhà. Hay vì chính cái chỗ mất đó vừa trả lại cho cô một thứ cô đã cất đi từ hai tháng trước.

Cô không khóc. Cô đứng, và cô đếm. Một. Hai. Ba. Cô đếm cho tới khi tay hết run.

— Hết chương 26 —