Hai phía của một cái bàn

Chương 21: Hai phía của một cái bàn

Cô Út chờ tới khi cả nhà ngủ hết mới đẩy cánh cửa lùa.

Mười giờ đêm thứ Ba. Cái giường gỗ gụ, tấm mùng trắng vén lên một nửa, ngọn đèn ngủ nhỏ trên bàn thờ Phật. Bà Trinh không nằm. Bà ngồi trên xe lăn kê sát giường, quay mặt ra cửa, tấm mền mỏng đắp trên đùi, như người đã biết có ai sẽ tới và đã ngồi sẵn để chờ.

– Đóng cửa lại. – Bà nói.

Cô Út đóng cửa. Bà đứng ở giữa phòng. Không có ghế cho bà ngồi, mà bà cũng không muốn ngồi. Giữa hai người là cái bàn trà nhỏ bằng gỗ, trên bàn có bình trà, hai cái tách úp, một hộp thuốc bổ.

– Má biết con đi đâu. – Cô Út nói.

– Biết.

– Má biết con hỏi chị Bảy cái gì.

– Biết.

– Má biết con nhỏ đó là ai từ bữa đầu nó bước vô nhà này.

Bà Trinh không trả lời câu đó. Bà nhìn con gái út, cái nhìn chậm rãi đi từ mái tóc cắt ngắn xuống đôi giày vải còn dính bụi con hẻm ở Cần Thơ từ hồi sáng.

– Tao biết từ trước bữa đó. – Bà nói. – Thằng Sáu nói với tao từ cái sáng con Bảy gọi.

Cô Út đứng im. Hai bàn tay bà buông thõng, mấy ngón tay co lại rồi duỗi ra.

– Má nói con mất. – Cô Út nói. – Hai mươi sáu năm má nói con mất.

– Tao nói vậy.

– Má không thấy có lỗi.

– Tao giữ cái tên cho mày. – Bà Trinh nói. Giọng bà không lên không xuống, không run, rõ từng chữ. – Tao giữ cái lò cho mày. Năm đó mày mười chín tuổi. Mày ôm đứa nhỏ ra khỏi nhà này thì mày đi đâu? Theo thằng thợ khắc khuôn lên Bình Dương ở nhà trọ? Mày tưởng thằng đó nuôi nổi mày? Nó chết năm hai ngàn lẻ mười, mày biết nó chết sao không? Nó chết vì đi làm thợ mộc trong cái xưởng không có cái nón bảo hộ. Mày theo nó thì mày làm gì bây giờ? Bây giờ mày là giám đốc sản xuất cái lò lớn nhất dưới này. Ai cho mày cái đó?

– Má giữ cái tên cho má.

– Tên của tao là tên của mày. – Bà Trinh nói. – Tên của nhà này.

Cô Út bước tới một bước. Mép cái bàn trà chạm vô đầu gối bà.

– Má có biết mỗi năm con làm gì đêm Rằm tháng Tám không?

– Biết.

– Má biết?

– Tao biết mày thả đèn. – Bà Trinh nói. – Năm đầu mày về, mày ra bến khóc, thằng Hai thấy, nó lên nói với tao. Từ năm đó tao cấm ai vô sân sau đêm Rằm. Ai lén vô tao phạt. Thằng Thiệu lén vô một lần, tao bắt nó quỳ.

Cô Út nhìn mẹ mình. Lần đầu tiên trong đêm đó, giọng bà vỡ ra.

– Má cấm người ta vô… để con khóc một mình.

– Để mày khóc. – Bà Trinh nói. – Ai cũng phải có một chỗ để khóc. Tao cho mày cái chỗ đó.

– Mà má không cho con biết là con khóc cho cái gì.

Bà Trinh im.

– Con Bảy xin. – Bà nói sau một lúc. – Tao cho. Tao không bắt nó. Tao nói nó đi thì đi luôn, nó chịu. Nó chịu một mình nó.

– Má không xin lỗi.

– Tao tám mươi sáu tuổi rồi Út. – Bà Trinh nói. – Tao làm cái gì tao biết. Mày muốn đi theo con nhỏ đó thì đi. Mày bốn mươi lăm tuổi, tao không cản nữa. Tao cũng không cản nổi.

Cô Út đứng nhìn cái bàn trà. Bình trà, hai cái tách úp. Bà nghĩ, hồi nhỏ, mỗi tối bà bưng trà vô phòng này cho má, rót ra tách, má uống một hớp, gật đầu. Ba mươi mấy năm, ngày nào cũng hai cái tách úp như vậy.

– Má còn giấu con cái gì nữa không? – Bà hỏi.

– Còn.

Cô Út ngẩng lên.

– Cái gì?

– Cái đó không phải của mày. – Bà Trinh nói, rồi quay xe lăn vô phía giường. – Mày ra đi. Tao mệt.

Sáng Chủ nhật, cô Út đi đò ra cù lao.

Đò máy chạy hai mươi phút qua một nhánh sông Hậu, nước đục ngầu phù sa, lục bình trôi thành từng bè. Trên cù lao, ruộng mía xanh rì chạy tới tận mé nước, mấy cái lò đường thủ công đã tắt từ lâu, chỉ còn ống khói gạch đứng trơ. Căn nhà của bà Hai Lan, chị ruột chị Bảy, đã đổi chủ từ năm bà Hai mất. Cô Út hỏi thăm ba nhà mới ra chỗ bà Tám Mụ.

Bà Tám ngồi trên cái chõng tre trước hiên nhà đứa cháu, tóc bạc trắng, miệng móm, tay lần một xâu chuỗi hột bồ đề. Đứa cháu nói bà nội tui lẫn rồi cô, chuyện hôm qua bả quên, chuyện hồi Tây bả nhớ. Cô Út ngồi xuống cái ghế đẩu dưới chân chõng.

– Bà Tám. Bà còn nhớ con không? Năm chín chín. Con gái nhà họ Dư dưới Sóc Trăng. Bà đỡ cho con ở nhà bà Hai Lan.

Bà Tám nhìn cô Út một hồi lâu, đôi mắt đục như nước sông.

– Nhà bà Hai… – Bà nói. – Ờ. Ờ. Đêm Rằm. Trăng tròn vành vạnh. Con nhỏ đẻ khó lắm. Ra máu nhiều lắm.

– Dạ.

– Đứa nhỏ khóc lớn lắm. – Bà Tám nói, và đôi mắt đục như sáng lên một chút. – Khóc như mèo kêu. Tui đỡ cả trăm đứa, đứa đó khóc lớn nhứt. Tui nói với con Bảy, đứa này cứng cáp, đứa này sống dai.

Cô Út nắm chặt hai đầu gối.

– Rồi sao nữa bà?

– Rồi con Bảy ẵm nó đi. – Bà Tám nói. – Lúc gà gáy. Có một ông đeo kiếng đứng ngoài mé sông chờ. Con Bảy khóc. Tui hỏi ẵm đi đâu, nó nói ẵm đi nuôi. Tui nói ờ, có người nuôi là tốt.

– Bà có nói với ai không?

– Nói với ai? – Bà Tám ngơ ngác. – Ai hỏi đâu mà nói.

Cô Út ngồi dưới chân chõng tre rất lâu. Đứa cháu bà Tám mang ra cho bà một ly nước mía. Bà cám ơn, không uống. Lúc về, bà đi bộ ra mé sông, chỗ hồi đó có một hàng cây bần dọc bờ. Bây giờ người ta đã đắp bờ kè, chỉ còn ba cây bần già, rễ thở nhô lên khỏi bùn như những ngón tay. Năm hai ngàn, một mình bà đã đi ra đây, đứng giữa cả trăm gốc bần, không biết gốc nào. Từ năm đó bà thôi ra cù lao, về thả đèn trên kênh nhà, nghĩ nước sẽ đem đi tới đâu đó.

Bà đứng trước ba cây bần một lúc. Rồi bà đi ra bến đò.

Ở Sài Gòn, Thy không về Cần Thơ.

Tuần đầu, cô nói với mình là bận. Tuần thứ hai, tuần thứ ba, cô không nói gì với mình nữa. Tối nào má cũng nhắn một tin, bằng cái điện thoại cũ chỉ gõ được không dấu: "con an com chua". Cô đọc, không trả lời. Có hai lần má gọi, cô để nó reo tới tắt.

Cô không giận má vì má nói dối cô. Cô đã nghĩ kỹ chuyện đó trên chuyến xe đêm thứ Tư. Má nói dối cô để cô có cái mà tin, má nói vậy, và cô hiểu. Cô giận má vì một chuyện khác, một chuyện mà cô không nói ra được với ai. Hai mươi sáu năm, có một người đàn bà dưới Sóc Trăng mỗi đêm Rằm tháng Tám ra bến thả một ngọn đèn cho đứa con đã chết. Trong khi đó, đứa con ấy đang ngủ trên gác nhà mình. Cô nghĩ má biết. Cô nghĩ má để yên.

Ngày mùng một tháng Mười Một, cô vẫn chuyển cho má ba triệu, đúng giờ như mọi tháng. Ở ô nội dung, cô gõ một chữ: "Má". Cô ngồi nhìn chữ đó rất lâu trước khi bấm gửi.

Chiều hôm đó, thứ Bảy, cô Út nhắn: "Tôi lên Sài Gòn giao hàng cho khách. Bảy giờ tôi rảnh. Cô ăn gì?"

Cô nhìn tin nhắn, rồi gõ: "Cơm tấm. Gần chỗ con ở có một quán."

Quán cơm tấm nằm trên vỉa hè một con đường ở Bình Thạnh, bàn nhựa thấp, đèn tuýp treo trên cây điệp. Cô Út tới đúng bảy giờ, mặc áo sơ mi trắng, xách cái túi vải. Bà ngồi xuống cái ghế nhựa đỏ, nhìn quanh như người lần đầu ngồi quán vỉa hè, rồi gọi một dĩa sườn bì chả.

Hai người ăn. Cô Út hỏi cô ở trọ có xa chỗ làm không, cô nói ba cây số. Cô Út hỏi cô đi làm bằng gì, cô nói xe máy. Cô Út nói Sài Gòn kẹt xe quá, rồi im. Rồi cô Út nói bột mì năm nay lên giá, lô bột tháng sau phải đặt sớm. Rồi cô Út nói Tết năm nay lò làm lạp xưởng tăng ba chục phần trăm, thịt heo mắc, mỡ phải lựa kỹ, mỡ heo nái làm lạp xưởng bị mềm. Thy nghe, gật đầu, nói dạ. Cô biết cô Út không biết nói gì khác ngoài chuyện lò. Cô cũng không biết nói gì khác ngoài chữ dạ.

Lúc tính tiền, cả hai cùng mở ví. Cô Út đưa tiền trước. Thy để yên.

Thứ Bảy tuần sau, cô Út lại nhắn. Lần này hai người ăn hủ tiếu Nam Vang ở một quán gần chợ. Cô Út mang theo một cái hộp bánh pía đỏ, không thắt nơ, đặt lên bàn.

– Mẻ sáng nay. – Bà nói. – Không phải hàng bán.

Thy nhìn cái hộp. Cô nghĩ tới hộp bánh bốn trăm hai chục nghìn bữa đầu, cô trả đúng giá lẻ, cô Út nói vậy được.

– Con trả… – Cô nói.

– Cái này không bán. – Cô Út nói. Bà không nhìn Thy. Bà nhìn cái tô hủ tiếu. – Cô đâu còn là kiểm toán của lò.

Thy để tay lên nắp hộp. Cô kéo nó về phía mình.

– Dạ. Con cám ơn cô.

Cô Út gật đầu, cầm đũa ăn tiếp. Ăn được mấy đũa, bà nói, vẫn không ngẩng lên:

– Chị Bảy nhắn cho tôi. Chị xin số tôi từ chú Sáu. Lần đầu trong hai mươi sáu năm. Nói cô không về nhà.

Thy đặt đũa xuống.

– Má nhắn cho cô?

– Nhắn không dấu. "Co Ut, con nho khong ve. Co Ut co gap no thi biu no an com." – Cô Út nói. Bà đọc lại nguyên văn, chậm, như đọc một cái phiếu xuất kho. – Tôi chưa trả lời.

Thy không nói gì. Cô nhìn xuống tô hủ tiếu, mấy con tôm nằm trên mặt nước dùng đã nguội.

– Tôi không biết làm mẹ. – Cô Út nói. Câu đó bà nói rất nhanh, như sợ nói chậm thì không nói hết được. – Tôi không biết cô lớn lên như thế nào. Tôi không biết cô thích ăn cái gì, ghét cái gì. Tôi chỉ biết làm bánh. Tôi ngồi đây với cô, tôi không biết nói cái gì ngoài bột với mỡ.

– Con biết.

– Chị Bảy biết hết. – Cô Út nói. – Chị Bảy biết cô sốt thì phải làm sao. Chị Bảy biết cô học toán giỏi. Tôi phải hỏi cô trên xe lúc hai giờ sáng.

– Cô Út.

– Tôi không trách chị Bảy cái đó. – Cô Út nói. – Tôi trách chị Bảy cái khác. Mà cái đó thì… tôi không biết. Tôi không biết nữa.

Hai người ngồi im. Quán hủ tiếu ồn ào tiếng chén đũa, tiếng người gọi thêm trứng, tiếng xe máy ngoài đường. Thy nghĩ, hai người đàn bà đang giận cùng một người đàn bà thứ ba, vì cùng một chuyện, mà không ai nói ra được là chuyện gì.

Tối hôm đó, Thy về phòng trọ, mở hộp bánh. Bốn cái bánh pía, mặt đóng dấu bông sen đỏ. Cô ăn nửa cái. Rồi cô ngồi nhìn ba cái còn lại, nghĩ tới bàn thờ ông bà ngoại ở nhà, nơi năm nào má cũng để ba cái bánh tới ngày mười sáu mới lấy xuống.

Mười giờ đêm, điện thoại rung. Tin nhắn của cô Út. Không có chữ trước. Chỉ một tấm ảnh.

Tấm ảnh chụp từ trên xuống, dưới ánh đèn bàn. Một cái hộp gỗ nhỏ đã mở nắp, lót một miếng vải đỏ cũ bạc màu. Trong hộp là một cái khuôn bánh in tí hon bằng gỗ nâu sẫm, mặt tròn cỡ đồng xu, bông sen sáu cánh, nhụy chấm tròn. Không mẻ cánh nào.

Một phút sau, một dòng chữ hiện ra dưới tấm ảnh.

"Của mẹ. Cô không bắt con gọi."

— Hết chương 21 —