Tay trống thay thế

Chương 5: Tay trống thay thế

– Tùng tùng tùng tùng. Cắc.

– Sai.

– Tui chưa đánh xong!

– Cô sai từ tiếng thứ tư. Đánh xong thì sai thêm.

Đó là chuyện của đêm Thứ Năm. Nhưng muốn kể tới đêm Thứ Năm thì phải kể ba ngày trước nó, ba ngày Tiệp đi tìm một người đánh trống thay ông nội.

Thứ Hai, cô hỏi anh Ròm. Anh Ròm hai mươi bốn tuổi, làm đuôi lân dự phòng cho Thuận Phong, đánh chiêng được, đánh chập chõa được. Anh nghe Tiệp nói xong, gãi đầu, nói thật:

– Trống cái thì anh chịu. Anh đánh nó thành trống trường.

Thứ Ba, cô ra tiệm ông Tư Đờn. Ông Tư Đờn đánh trống được, hồi trẻ ông đi đoàn ba năm. Nhưng ông đứng giữa tiệm, xung quanh là năm sáu cái trống của các đoàn khác gửi bịt mặt, căng dây, sửa đai, ông giơ hai bàn tay lên cho cô coi.

– Tháng Chạp đó con. Chú làm không kịp thở. Rằm tháng Giêng chú còn phải đi giao trống cho ba đoàn dưới miền Tây.

Thứ Tư, ở sân bà Mười, buổi tập chung thứ hai, Xán nói trước mặt cả hai đoàn:

– Anh Hai Cò đánh cho cả hai con được. Ảnh đánh song lân rồi.

Anh Hai Cò, năm mươi tám tuổi, đầu hói, ngồi sau cái trống tập gật gật. Tiệp nhìn ông, nhìn Xán, rồi nói:

– Không.

– Tại sao?

– Tại vì Thuận Phong có trống của Thuận Phong.

– Trống của Thuận Phong đang nằm trong thùng.

Câu đó Xán nói không ác ý. Anh nói như người ta đọc thông số. Nhưng nó trúng chỗ đau tới mức Tiệp quay lưng đi một vòng quanh cây me mới nói tiếp được.

– Tui đánh. – Cô nói.

Và cô đánh.

Cô đánh cái trống tập mượn của ông Tư Đờn, cái trống nhỏ hơn trống cái của ông nội một vòng tay. Cô biết nhịp. Cô nghe ông nội đánh từ hồi còn nằm võng. Cô thuộc từng bài, từng chỗ dồn, từng chỗ ngắt. Nhưng thuộc bằng tai khác với đánh bằng tay. Dùi trống trong tay cô nảy lung tung như hai con cá lóc. Tiếng trống ra lúc nhanh lúc chậm. Đạt ở trong đuôi lân đỏ bước theo nhịp chị, bước được ba bước thì vấp chân mình.

Thằng Tí Sún ôm cặp chập chõa, mặt nhăn như bị đau bụng.

– Chị Hai. – Nó nói. – Em không biết chỗ nào để đánh chập chõa vô.

– Thì đánh theo tao.

– Em đánh theo chị thì em đánh lung tung luôn.

Bên Bạch Hạc, Lò Xo quay mặt vô vách tôn, vai rung. Thằng Mập lấy tay bịt miệng. Anh Hai Cò ngồi im, mặt nghiêm như người đi đám, nhưng hai bàn tay ông đặt trên đùi gõ nhịp đúng, theo thói quen, như muốn sửa giùm cô mà không dám.

Chỉ có Xán là không cười. Anh đứng khoanh tay, nghe cô đánh hết bài, rồi nói:

– Cô đánh trống bằng vai. Phải đánh bằng cổ tay.

– Anh đánh trống được hả?

– Được.

– Vậy anh đánh đi.

– Cô đâu có cho Bạch Hạc đánh trống cho Thuận Phong.

Cô ném cặp dùi xuống mặt trống, cái dùi lăn ra đất.

Đêm Thứ Năm, ngày hai mươi mốt, ngày lẻ.

Mười giờ đêm, hẻm Cây Sung đã ngủ. Xe hủ tiếu của má đã đẩy vô. Xe bánh mì của chú Sáu đã đẩy vô. Chỉ còn đèn đường vàng dưới gốc cây sung, và trăng. Trăng mười bốn tháng Chạp gần tròn, sáng tới mức đứng trong sân bà Mười không cần mở đèn.

Tiệp ôm cái trống tập của ông Tư Đờn vô sân, đặt dưới gốc me. Bà Mười đã cho cô chìa khóa cổng từ hồi cô mười sáu tuổi, cái hồi cô tập đầu lân tới khuya mà ông nội không biết. Ở nhà thì không đánh được, ông nội nghe. Ở sân thì xa, vách tôn chắn bớt, và bà Mười ngủ say, bà nói tiếng sấm cũng không làm bà dậy.

Cô ngồi xuống cái ghế đẩu, cầm dùi, hít vào. Rồi cô đánh lại bài đầu tiên ông nội dạy cô hồi tám tuổi: bài mở màn, bài đánh cho con lân thức dậy.

Tùng tùng tùng tùng. Cắc.

– Sai.

Cô giật mình suýt té khỏi ghế đẩu.

Ở cửa sân, Xán đứng dựa vô cột cổng, mặc cái áo thun xám dính dầu máy, tay cầm một ổ bánh mì ăn dở.

– Anh làm gì ở đây?

– Tui làm tới giờ này. Tui nghe tiếng trống. – Anh đưa ổ bánh mì lên. – Tui đi mua bánh mì, nghe tiếng trống, tui đi theo.

– Mười giờ đêm mua bánh mì ở đâu?

– Chú Sáu để dành cho tui một ổ. Chú để trên cái giá trước cửa. Tối nào cũng vậy.

Tiệp không biết chuyện đó. Chú Sáu Mỡ, Ông Địa của Thuận Phong, tối nào cũng để dành một ổ bánh mì cho trưởng đoàn Bạch Hạc. Cô ghi nhớ để mai hỏi tội chú.

– Tui chưa đánh xong!

– Cô sai từ tiếng thứ tư. – Anh đi vô, ngồi xổm xuống trước mặt cô, cách cái trống một sải tay. – Đánh xong thì sai thêm.

– Sai chỗ nào?

– Tiếng thứ tư phải hụt. Cô đánh đủ.

Tiệp nhíu mày. Cô nghe ông nội đánh bài này cả ngàn lần. Tiếng thứ tư có hụt không? Cô nhắm mắt, nghe lại trong đầu. Tùng tùng tùng… Có. Có một chút gì đó ở tiếng thứ tư. Không phải hụt hẳn. Mà như người ta đi xuống cầu thang, tới bậc thứ tư thì bước dài ra một chút, vì bậc đó thấp hơn.

– Anh đánh thử. – Cô nói, giọng nhỏ lại.

Anh đặt ổ bánh mì lên cái ghế nhựa kế bên. Phủi tay vô quần. Cầm lấy cặp dùi cô đưa.

Rồi anh đánh.

Tùng tùng tùng… tùng. Cắc.

Tiệp ngồi im.

Đó không phải là bài trống mở màn của các đoàn lân. Các đoàn lân ở Sài Gòn có cả chục kiểu mở màn, cô biết hết. Đó là bài trống của ông nội cô. Bài ông tự đặt từ hồi còn trẻ, đặt trong một đêm mưa nằm nghe mưa rơi trên mái tôn của căn nhà cũ ở Chợ Lớn. Ông đặt tên nó là "Mưa rơi mái tôn". Ba tiếng nhanh, một tiếng hụt, như giọt mưa rơi chỗ mái tôn bị móp. Cả đoàn Thuận Phong chỉ có ông nội đánh đúng nó. Ba cô đánh được tám phần, trước khi ba thôi đánh. Cô đánh được năm phần, như vừa rồi.

Và Tiêu Gia Xán vừa đánh được mười phần.

– Anh học bài đó ở đâu? – Cô hỏi. Giọng cô khàn đi, cô không biết vì sao.

Anh để cặp dùi lên mặt trống.

– Ba tui dạy.

– Ba anh học ở đâu?

Anh nhìn cô một chút, như cân nhắc. Rồi anh nói:

– Ba tui nói hồi trẻ ba tui học lén một ông thầy ở Chợ Lớn. Ông đó không nhận học trò người ngoài. Ba tui đứng ngoài vách nhà ổng, mỗi tối, nghe ổng tập. Nghe cả năm. Về nhà gõ lên thùng sơn. Ba tui nói bài này ba tui không biết tên, ba tui gọi nó là bài "chỗ hụt".

Trăng chiếu xuống gốc me, xuống cái trống tập, xuống hai bàn tay anh đặt trên đầu gối.

– Ông thầy đó là nội tui. – Tiệp nói.

Anh không trả lời ngay. Anh nhìn cô, rồi nhìn cái trống, rồi nhìn ra cổng sân, về phía con hẻm đã tắt đèn.

– Tui có đoán. – Anh nói. – Hồi tui dọn về đây, đêm đầu tiên tui nghe ông Thuận đánh trống trong nhà. Tui nghe tới chỗ hụt.

– Rồi anh có nói với nội tui không?

– Không.

– Sao không?

– Cô nghĩ ông Thuận muốn nghe là bài của ổng nằm trong tay nhà họ Tiêu hả?

Tiệp im. Không. Ông nội cô sẽ không muốn nghe. Ông nội cô sẽ đập cái trống tập này ra làm củi.

– Tên nó là "Mưa rơi mái tôn". – Cô nói.

– Hả?

– Bài đó. Tên nó. Nội tui đặt. "Mưa rơi mái tôn." Ba tiếng nhanh là mưa rơi chỗ mái thẳng. Tiếng hụt là mưa rơi chỗ mái móp.

Anh lặp lại, nhỏ, như người ta học thuộc:

– Mưa rơi mái tôn.

Rồi anh cầm cặp dùi lên, đưa qua cho cô.

– Đánh lại. Lần này đừng đánh bằng vai.

Cô cầm dùi. Anh đứng dậy, đi vòng ra sau lưng cô. Cô cảm thấy cả cái lưng mình cứng đơ.

– Tui không đụng cô đâu. – Anh nói từ phía sau. – Cô thả vai xuống. Thả nữa. Rồi để cái dùi rơi tự nhiên xuống mặt trống, đừng đập. Trống nó tự kêu.

Cô thả vai. Để dùi rơi. Tùng.

– Rồi. Nữa.

Tùng.

– Nữa. Nhanh hơn một chút.

Tùng.

– Giờ chỗ hụt. Đừng đánh nhẹ. Đánh trễ. Trễ chừng một cái chớp mắt.

Tùng. Cắc.

Cô ngồi đó, hai tay còn giơ dùi lên lưng chừng. Tiếng trống vừa rồi vang qua sân, chạm vô vách tôn, dội về. Không phải mười phần. Nhưng bảy phần. Bảy phần là nhiều hơn bất cứ lần nào cô đánh trong đời.

– Được không? – Cô hỏi, không quay lại.

Không có tiếng trả lời. Cô quay lại.

Và Tiêu Gia Xán đang cười. Không phải cái cười khó chịu ở đầu hẻm, không phải tiếng thở ra bằng mũi trên lưng con lân. Anh cười thành tiếng, mắt nheo lại hai bên đuôi thành mấy nếp nhăn nhỏ, cái kiểu cười của thằng con nít vừa thấy diều mình bay lên được.

– Được. – Anh nói. – Được rồi đó.

Tiệp quay lại nhìn cái trống. Cô thấy cổ mình nóng. Cô nói với cái trống:

– Đánh lại.

Hai người tập tới mười một giờ rưỡi. Anh ngồi trên ghế nhựa, ăn hết ổ bánh mì, sửa cô từng chỗ. Cô đánh, sai, đánh lại. Tới lần thứ hai mươi mấy, cô đánh được tám phần, và chính cô nghe ra, không cần anh nói.

Lúc khóa cổng sân, cô hỏi:

– Ba anh còn đánh bài đó không?

Anh đứng dưới đèn đường, chìa khóa xe trong tay. Một lúc mới trả lời.

– Ba tui mất rồi. Năm hai mốt.

– Tui… xin lỗi.

– Không sao. – Anh nói. – Ba tui đánh bài đó tới năm cuối. Lúc nằm viện ba tui còn gõ lên thành giường. Y tá tưởng ba tui run tay.

Tiệp không biết nói gì. Cô đứng nhìn anh đi qua ba mét hẻm, kéo cửa cuốn xanh lên một nửa, chui vô. Đèn trong xưởng tắt.

Cô về tới cửa nhà số 47 thì thấy đèn gian trước vẫn sáng. Má cô ngồi trên cái ghế đẩu của ông nội, điện thoại cầm trong tay, mặt trắng bệch dưới bóng đèn tuýp.

– Má? Sao má chưa ngủ?

– Thằng Đạt. – Má nói. – Nó chưa về.

– Mấy giờ rồi má?

– Mười một giờ bốn mươi. – Má giơ điện thoại lên. – Má gọi mười lần. Máy nó tắt.

Tiệp đứng ở cửa, chìa khóa sân bà Mười còn trong tay. Cô nhớ lại cái lỗ thủng trên vách tôn, cái lưng thằng em dí mắt nhìn vô. Cô nhớ thằng Đạt và thằng Mập ngồi chung một góc, bàn chuyện chân đế cọc.

Rồi cô nhớ ra một điều. Đêm nay, ngay lúc cô ngồi đánh trống trong sân bà Mười, cái xưởng số 52 bên kia hẻm vẫn còn sáng đèn. Xán nói anh làm tới giờ đó. Anh không nói anh làm một mình.

— Hết chương 5 —