Biên bản ở phường

Chương 2: Biên bản ở phường

– Hai em ngồi xích lại một chút. Cái ghế đó gãy chân, ngồi lệch là té.

Chị Mận, cán bộ văn hóa – xã hội của phường, nói câu đó mà mắt không rời màn hình máy tính. Trên màn hình là đoạn clip ba mươi bảy giây, phát lần thứ tư. Tới đoạn hai cái đầu lân húc nhau, chị bấm dừng, phóng to, rồi nhìn qua cặp kính lão như thầy giáo chấm bài thi.

Tiệp ngồi ghế bên trái. Xán ngồi ghế bên phải. Giữa hai cái ghế là một khoảng trống đủ đặt thêm một cái ghế nữa, và cả hai đều không có ý định xích lại.

– Hai trăm mười ngàn lượt xem. – Chị Mận nói. – Tính tới sáng nay. Có ba tờ báo mạng gọi điện hỏi phường mình có cấp phép cho "trận đấu lân" không. Phường mình có cấp phép không hai em?

– Dạ không. – Tiệp nói.

– Dạ đâu có trận đấu nào. – Xán nói.

– Vậy cái này là gì? – Chị Mận gõ móng tay lên màn hình, ngay chỗ hai cái đầu lân dính nhau.

– Dạ tai nạn. – Xán nói.

– Dạ cố ý. – Tiệp nói cùng lúc.

Chị Mận quay qua cô. Xán cũng quay qua cô. Tiệp nghe tai mình nóng lên.

– Ý em là… – cô sửa lại – bên đó cố ý đem thang ra vỉa hè. Không xin phép ai. Đứng thang giữa đường người ta qua lại.

– Thang đặt trong phần vỉa hè trước cửa tiệm, chủ tiệm đồng ý. – Xán nói, giọng đều đều. – Còn bên cô, đứng trên vai người, không có gì đỡ. Ông Địa của cô mà trượt chân thì sao?

– Chú Sáu đứng tấn hai mươi năm rồi. Chưa trượt lần nào.

– Chưa trượt không có nghĩa là không trượt.

– Ủa, vậy cái thang của anh chưa sập không có nghĩa là không sập hả?

– Cái thang của tui có tính tải trọng.

– Vai chú Sáu cũng có tải trọng. Tám mươi lăm ký. Anh tính đi.

Chị Mận gỡ cặp kính lão ra, chùi vô vạt áo, đeo vô lại. Chị làm chuyện đó rất chậm, như người ta đếm tới mười trong bụng.

– Hai em. – Chị nói. – Phường mình có mười bảy đoàn lân sư rồng đăng ký sinh hoạt. Mười bảy đoàn. Cả năm chị chưa phải mời đoàn nào lên làm việc. Năm nay chưa tới Tết, chị mời một lúc hai đoàn, mà hai đoàn ở chung một con hẻm.

Chị lấy ra hai tờ giấy đánh máy sẵn, đẩy qua mỗi người một tờ.

– Bản cam kết. Đọc kỹ rồi ký. Không biểu diễn chiếm lòng đường, vỉa hè quá phạm vi được chủ nhà cho phép. Không dùng thang, cọc, giàn giáo ở nơi công cộng khi chưa báo phường. Không gây gổ, xô xát giữa các đoàn. Vi phạm lần hai thì phường lập biên bản, đề nghị xử lý theo quy định.

Tiệp đọc tới chữ "xô xát", cầm bút lên, rồi để xuống.

– Chị Mận ơi, tụi em đâu có xô xát. Hai cái đầu lân đụng nhau thôi. Người trong đầu lân còn chưa thấy mặt nhau.

– Hai cái đầu lân đụng nhau là xô xát của hai cái đầu lân. – Chị Mận nói, không chớp mắt. – Ký.

Xán đã ký xong. Chữ ký của anh nhỏ, gọn, nghiêng về phía trước như người đang đi gấp. Tiệp ký sau, chữ ký của cô to gấp đôi, cái đuôi chữ "p" kéo dài qua tới mép giấy.

Chị Mận cất hai tờ giấy vô bìa hồ sơ, rồi chống cằm nhìn hai người.

– Chị hỏi thiệt, không ghi biên bản. Hai đoàn ở chung một hẻm, sao không ngồi lại với nhau một bữa? Chia địa bàn, chia khách. Người ta đặt lân thì giới thiệu qua lại. Làm ăn chung chớ ai làm ăn riêng.

– Dạ tụi em có chia rồi chị. – Xán nói.

– Chia gì?

– Chia sân. – Tiệp nói. – Sân tập cuối hẻm của bà Mười Huê. Thuận Phong ngày lẻ, Bạch Hạc ngày chẵn.

– Vậy là hòa thuận quá rồi còn gì.

– Dạ không hòa thuận được ngày ba mươi mốt. – Tiệp nói.

Chị Mận nhíu mày.

– Ngày ba mươi mốt sao?

– Dạ, tháng có ba mươi mốt ngày thì ngày ba mươi mốt là ngày lẻ. – Tiệp giải thích. – Ngày lẻ là của Thuận Phong. Mà ngày mùng một tháng sau cũng lẻ, nên bên đó nói vậy là Thuận Phong ăn hai ngày liền, không công bằng. Cãi hoài, rốt cuộc bà Mười nói ngày ba mươi mốt là ngày bà nghỉ, không đoàn nào được vô.

– Vậy thì nghỉ. – Chị Mận nói.

– Dạ mà bên đó không chịu nghỉ. – Tiệp nói. – Tháng Mười Hai rồi bên đó vô tập. Ngày ba mươi mốt.

– Tui có xin bà Mười. – Xán nói. – Bà Mười cho.

– Bà Mười cho là vì anh mua nước sâm của bà mỗi ngày hai ly.

– Tui khát.

– Anh khát hai ly đúng giờ bà Mười bán ế.

Chị Mận nhìn hai người cãi nhau về một ngày không có trong tháng Hai, tháng Tư, tháng Sáu, tháng Chín, tháng Mười Một. Chị lắc đầu, cầm bìa hồ sơ đứng lên.

– Thôi, hai em về đi. Chuyện ngày ba mươi mốt hai em tự giải quyết. Phường mình không quản lịch tập của đoàn lân. – Chị dừng ở cửa, ngoái lại. – Mà chị nói trước, lần sau đoạn clip có hai đứa nữa là chị không mời lên đây đâu. Chị xuống tận hẻm.

Ra tới bãi xe của phường, Tiệp dắt chiếc xe số cũ ra, Xán dắt chiếc xe tay ga ra, hai chiếc xe đậu cách nhau đúng một chiếc xe. Cô đội nón bảo hiểm vô, cài quai, rồi nghe anh nói, không quay qua:

– Cái sừng đó, cô sửa được không?

– Liên quan gì anh?

– Liên quan. Tui húc gãy.

Tiệp quay qua. Anh vẫn không quay qua, đang loay hoay cái quai nón.

– Hồi hôm qua anh nói tại nan tre tui vót không đều.

– Nan tre cô vót không đều thiệt. – Anh nói. – Nhưng nó gãy là tại tui húc. Hai cái đó không cãi nhau.

Cô không biết trả lời câu đó sao. Cô đề máy, chạy trước.

Nhà Tiệp ở số 47 hẻm Cây Sung, căn nhà ống một trệt một lửng, nền lót gạch bông hoa thị đã mòn ở lối đi. Tầng trệt phía trước là chỗ làm đầu lân: hai cái bàn gỗ dài, một bếp than nhỏ để nấu hồ, mấy chục bó nan tre dựng ở góc. Thêm cuộn giấy bản, chồng giấy báo cũ cột dây nhựa, mấy hũ sơn, mấy cái cọ, một cái thau nhôm lớn đựng hồ nếp đã nguội đặc lại như chè. Trên gác lửng là chỗ phơi. Đầu lân bồi xong phải phơi gió ba bốn ngày mùa khô, sáu bảy ngày mùa mưa. Nên cái gác lửng nhà cô lúc nào cũng có vài cái đầu lân trắng trơn nằm ngửa, như mấy cái sọ khổng lồ trong viện bảo tàng.

Phía sau là chỗ ở. Chỗ ông nội. Chỗ ba má. Chỗ thằng Đạt. Chỗ Tiệp là cái giường xếp kê sát cầu thang, ngay dưới gác phơi, mỗi đêm ngửi mùi hồ nếp mà ngủ.

Lúc cô về, ba cô đang ngồi trên xe lăn ở bàn trong, cúi xuống một cái vành đồng tròn kẹp trên ê-tô nhỏ. Tay ông cầm cây đục mũi nhọn, gõ nhẹ bằng một cái búa con.

– Phường nói sao con? – Ông hỏi, không ngẩng lên.

– Ký cam kết. Lần sau nữa là bị lập biên bản.

– Có vậy thôi hả?

– Có vậy thôi.

– Vậy là nhẹ. – Ông gõ thêm một cái. – Hồi xưa ông nội con bị mời lên phường ba lần một năm. Lần đó đoàn mình múa trước cửa nhà người ta mà quên hỏi, nhà đó đang có đám giỗ.

Tiệp kéo ghế ngồi kế bên. Cô thích ngồi coi ba làm vành gương. Mỗi cái đầu lân Thuận Phong làm ra đều có một cái gương tròn trên trán. Vành đồng của cái gương đó là do ba cô làm, từ hồi ông còn đi múa cho tới bây giờ, khi hai chân ông nằm im trên bàn để chân xe lăn đã hơn mười lăm năm. Ông cắt đồng lá, uốn tròn, đánh bóng, rồi khắc lên mặt trong của vành, chỗ sát mép kính, một bông sen nhỏ bằng cái móng tay út. Không ai nhìn thấy bông sen đó, trừ người làm ra và người tháo gương ra lau.

– Sao ba khắc chỗ không ai thấy vậy?

Tiệp đã hỏi câu đó hồi tám tuổi. Ba cô đã trả lời:

– Để con lân biết nó là của ai.

Bây giờ cô không hỏi nữa. Cô chỉ ngồi coi.

– Cái sừng gãy hả? – Ba hỏi.

– Dạ.

– Đưa ba coi.

Cô đem cái đầu lân đỏ lại. Ba cô cầm cái sừng gãy lên, xoay xoay dưới ánh đèn, rồi gật gù.

– Chỗ này mỏng. – Ông chỉ chỗ gãy. – Con vót tay phải mạnh hơn tay trái, nên nan nào cũng mỏng một bên.

Tiệp há miệng ra, rồi ngậm lại.

– Có người nói y vậy hả? – Ba hỏi, mắt cười.

– Không có ai hết.

Ông cười thành tiếng, rồi cúi xuống gõ tiếp cái vành gương.

Tới chiều, Tiệp sửa xong khung sừng mới, bồi lớp giấy đầu tiên, đem lên gác phơi. Cô mở cửa sổ gác lửng cho gió lùa, rồi xuống nấu hồ cho lớp thứ hai.

Mười lăm phút sau, cô lên lại. Và cái sừng mới, ướt hồ, trắng tinh, đã phủ một lớp bụi xám mịn như bột tiêu.

Tiệp đứng nhìn cái sừng. Rồi cô nghe tiếng máy mài từ bên kia hẻm, rít lên như con ve sầu bị dẫm đuôi.

Cô chạy xuống, chạy ra cửa, chạy qua ba mét hẻm. Cửa cuốn xanh của xưởng số 52 kéo lên một nửa. Bên trong, Xán đeo kính bảo hộ, khẩu trang, đang mài một khúc ống thép kẹp trên bàn. Tia lửa xẹt ra thành một cái quạt vàng. Cái quạt máy công nghiệp phía sau lưng anh thổi thẳng ra cửa, thổi bụi mài bay xéo qua hẻm, thổi lên tận cửa sổ gác lửng nhà cô.

– Tiêu Gia Xán!

Anh tắt máy mài, kéo khẩu trang xuống.

– Gì?

– Cái quạt của anh thổi bụi qua nhà tui. Cái sừng tui mới bồi phủ một lớp bụi sắt.

Anh nhìn cái quạt, nhìn qua cửa sổ gác lửng bên kia, rồi nhìn lại cô.

– Gió bữa nay thổi hướng đó. – Anh nói. – Không phải tui chọn.

– Anh chọn để cái quạt quay ra cửa.

– Không quay ra cửa thì bụi đọng trong xưởng. Tui hít.

– Vậy anh hít đi!

Anh nhìn cô một giây. Rồi anh đi lại, kéo cái quạt máy quay vô trong, chĩa thẳng vào vách tường. Rồi anh đeo khẩu trang lên lại, bật máy mài.

Bụi mài bây giờ cuộn trong xưởng, bám lên cái áo thun đen của anh, lên tóc anh, lên cặp kính bảo hộ. Anh không nói thêm câu nào.

Tiệp đứng đó, tay chống nạnh, không biết làm gì với cơn giận của mình khi người ta đã làm đúng điều mình đòi. Cô quay về.

Lúc cô bước tới cửa nhà mình, nước từ đâu xối thẳng xuống chân cô, lạnh ngắt.

Cô nhảy dựng lên. Cách đó ba căn, dưới gốc cây sung, bà Mười Huê cầm cái vòi nước tưới cây, vòi nước chĩa lung tung.

– Ủa con Tiệp! – Bà Mười la lên. – Bà tưởng con chó!

– Bà Mười! Sao bà tưởng con là con chó!

– Con đứng chống nạnh, bà tưởng con chó đứng đái!

Bên kia hẻm, tiếng máy mài khựng lại một nhịp, rất ngắn. Tiệp quay phắt lại. Cửa cuốn xanh vẫn kéo lên một nửa, người trong xưởng vẫn cúi xuống khúc thép, nhưng cái vai anh rung rung.

Tối hôm đó, Tiệp đang lau khô cái sừng lần thứ hai thì có tiếng xe ba gác máy dừng trước cửa. Ông Tư Đờn, người bán trống chiêng ở dãy phố gần chợ, bước xuống, tay xách một cái túi nilon đen, miệng nhai trầu.

– Con Tiệp. – Ông nói. – Khách Biên Hòa đặt cái nữa.

Tiệp ngẩng lên. Cô đã làm bảy cái đầu lân cho khách Biên Hòa trong ba năm. Bảy cái, chưa lần nào thấy mặt khách. Khách đặt qua ông Tư Đờn, trả tiền qua ông Tư Đờn, nhận hàng qua ông Tư Đờn. Trả giá cao, không bớt một đồng, không chê một nét.

– Kỳ này khách muốn sao chú?

Ông Tư Đờn mở túi nilon, lấy ra một cọc tiền cột thun.

– Mười bốn triệu. Đưa trước một nửa. Lân vàng. Mắt phượng. Lấy trước Tết.

Tiệp khựng tay. Lân vàng. Mười lăm năm nay, nhà cô chưa làm lại một con lân vàng nào. Con lân vàng cuối cùng của Thuận Phong là con ba cô đội đêm hội chợ năm đó, và không ai trong nhà nhắc tới nó nữa.

– Trước Tết? – Cô nói, giọng hơi khàn. – Còn có hai mươi sáu ngày, chú Tư ơi.

– Khách nói con làm kịp. – Ông Tư Đờn nhai trầu, nói chậm. – Mà khách dặn thêm một chuyện. Cái này lạ nè.

– Chuyện gì?

– Chỗ cái gương trên trán. Để trống. Đừng gắn gương. Khách nói khách có gương rồi, khách tự gắn.

Tiệp cầm cọc tiền, nhìn ông Tư Đờn.

Trong mười một năm làm đầu lân, chưa ai đặt cô làm một con lân mà không có gương. Gương trên trán là thứ người ta gắn trước tiên, trước cả mắt, trước cả sừng. Không có gương, lân không đi ra đường.

– Khách có gương gì mà phải tự gắn hả chú?

Ông Tư Đờn nhổ bã trầu vô cái lon sữa bò ông mang theo, chùi miệng.

– Chú không biết. – Ông nói. – Chú chỉ biết khách nói: cái gương đó khách có từ lâu lắm rồi.

— Hết chương 2 —