Đêm trước chung kết

Chương 32: Đêm trước chung kết

Cái vành gương mới có ba cái chấu, và ở mặt trong, sát mép kính, bên cạnh bông sen năm cánh có cánh thứ năm lệch, có thêm một con hạc nhỏ xíu đứng một chân.

Bảy giờ sáng Thứ Bảy. Ba ngồi trên xe lăn ở giữa xưởng số 52, cái gương nứt trên tay. Ba đã làm cái vành mới hai ngày hai đêm. Ba không cho ai coi. Bây giờ ba lật mặt sau lên, đưa ra trước mặt Tiệp và Xán dưới ánh đèn huỳnh quang.

Con hạc cao bằng nửa cái móng tay út. Cổ dài, mỏ nhọn, một chân co lên, một chân đứng. Khắc bằng đục mũi nhọn, gõ bằng búa con. Đứng cạnh bông sen như đứng cạnh một cái hồ.

– Bông sen là của nhà mình. – Ba nói. – Con hạc là của nhà cậu. Bạch Hạc.

Xán đứng im. Anh không nói được gì.

– Ba khắc con hạc đứng một chân, – ba nói tiếp, – tại vì ba không biết khắc chân thứ hai cho đều. Ba khắc một chân thôi cho khỏi lệch.

Tiệp cười. Cô cười mà mắt cay xè. Ba cũng cười.

Rồi ba đưa cái gương cho Xán.

– Cậu gắn. – Ba nói. – Đầu lân của cậu.

Xán cầm cái gương bằng hai tay. Anh đi tới cái giá gỗ ở giữa xưởng, nơi cái đầu lân trắng ngà đứng chờ.

Hai ngày qua, nó đã thành hình. Hai đêm trong buồng sấy ba mươi lăm độ, ba cô qua coi mỗi hai tiếng, lần nào cũng áp lòng bàn tay lên mặt giấy, gõ nhẹ bằng đốt ngón tay, nghe. Sáng Thứ Sáu khô. Tiệp sơn nền trắng ngà, viền vàng kim ở mí mắt, ở sừng, ở mép hàm. Chiều Thứ Sáu cô gắn bờm bằng sợi tơ trắng, gió quạt máy thổi qua là bay lên như khói. Tối Thứ Sáu cô vẽ mắt phượng. Mười giờ đêm, Xán cân. Một ký sáu trăm chín mươi. Cái gương với cái vành ba chấu, ba cô cân trước rồi, một trăm mười gờ-ram. Cộng lại, một ký tám. Không dư một gờ-ram.

Xán đặt cái gương vô cái lỗ tròn trên trán con lân. Ba cái chấu khớp vô ba cái ngàm. Anh xoay nhẹ một góc. Nghe "tách". Khít.

Cái gương nứt nằm trên trán con lân mới. Đường nứt chéo từ góc trên bên trái xuống góc dưới bên phải, mảnh như sợi tóc. Ánh đèn huỳnh quang rọi vô, đường nứt bắt sáng thành một vệt bạc.

Không ai nói gì. Dì Hảo đứng ở chân cầu thang, tay cầm khay trà, không bước tới. Ông nội ngồi trên cái ghế có tựa lưng Xán đem từ nhà thi đấu về. Đạt đứng ở cửa xưởng, chưa dám bước vô.

– Chiều nay điểm nhãn. – Ông nội nói. – Bốn giờ.

Điểm nhãn là chấm son vô mắt con lân mới, trước khi nó ra đường lần đầu. Thuận Phong làm lễ đó cho mọi con lân mình làm. Bạch Hạc cũng vậy. Không ai cãi giờ.

Hai giờ chiều, thằng Tí Sún tới xưởng.

Nó ôm cặp chập chõa. Tối Thứ Tư, ông nội bắt Xán ghi thêm tên nó vô danh sách bổ sung của Bạch Hạc, làm người đánh chập chõa thứ hai, cùng một lượt với tên ông. Mười một tuổi. Lần đầu tiên nó được đánh chập chõa ở một trận chung kết. Từ tối Thứ Tư tới giờ nó tập không ngừng. Ở nhà bà ngoại nó tập. Ở sân bà Mười nó tập. Bà Năm bán chè nói bà nghe chập chõa trong giấc ngủ.

Bây giờ nó tới xưởng tập trước con lân. Nó nói nó muốn tập cho con lân nghe, để con lân quen tiếng chập chõa của nó.

– Đừng đứng gần cái giá. – Xán dặn.

– Dạ.

Nó đứng cách cái giá ba bước. Nó đánh. Keng keng, keng keng. Nó đánh hay. Mười một tuổi mà đánh chập chõa đúng nhịp, không lệch, ông nội nói vậy, mà ông nội không khen ai.

Rồi nó đánh tới đoạn dồn. Nó nhảy lên theo nhịp, xoay một vòng, như mấy đứa chập chõa của các đoàn lớn hay làm trên sân khấu.

Nó xoay một vòng. Chân nó đá vô cái chân của cái giá sắt bên cạnh cái giá gỗ, cái giá Tiệp để mấy hũ sơn.

Cái giá sắt chao đi. Hũ sơn trắng ngà trên cùng, nắp mở hờ, nghiêng, đổ.

Tiệp đang ngồi ở bàn làm việc, cách đó năm bước. Cô thấy hết, chậm như trong đoạn clip ba cô kéo từng chút một. Hũ sơn nghiêng. Sơn trắng tràn ra khỏi miệng hũ, một dòng đặc như sữa. Rơi xuống. Rơi lên mặt con lân trắng ngà. Lên con mắt phượng bên phải cô vẽ tối qua. Chảy xuống má, xuống mép hàm viền vàng kim.

Tí Sún đứng sững. Cặp chập chõa trong tay nó rơi xuống nền xi măng, keng keng keng, như sáng mùng Một dưới cái kệ mai.

Cả xưởng im.

Rồi thằng Tí khóc. Không khóc lớn. Nó đứng đó, hai tay buông thõng, nước mắt chảy ròng ròng, miệng mếu, không ra tiếng.

Không ai la nó.

Xán đã chạy tới cái đầu lân, cầm cái khăn sạch. Tiệp chống nạng đứng dậy. Ba lăn xe tới. Ông nội đứng dậy khỏi cái ghế có tựa lưng, đi tới chỗ thằng Tí.

Ông đặt bàn tay lên đầu nó.

– Mày đánh chập chõa hay. – Ông nói. – Mai mày đánh.

Thằng Tí ngẩng lên, nước mắt nước mũi tèm lem.

– Mà… mà con lân…

– Con lân thì người lớn lo. – Ông nội nói. – Mày lo chập chõa.

Ông cúi xuống lượm cặp chập chõa, đưa lại cho nó. Rồi ông dắt nó ra bậc cửa xưởng, ngồi xuống đó với nó.

Bên trong, Xán chùi lớp sơn còn ướt bằng khăn, nhẹ, từng chút. Sơn đổ chưa khô, chùi được. Nhưng con mắt phượng bên phải đã nhòe thành một mảng trắng đục, và lớp sơn nền ở má bên phải giờ dày lên, lồi lõm như mặt đường mới tráng nhựa.

– Phải cạo lớp nền bên phải. – Tiệp nói. – Sơn lại. Chờ khô. Vẽ lại mắt.

– Bao lâu?

– Sơn nền khô bốn tiếng. Vẽ mắt hai tiếng. Mắt khô thêm hai tiếng. – Cô nhìn đồng hồ treo vách. Hai giờ hai mươi. – Thức tới sáng.

– Điểm nhãn bốn giờ chiều.

– Điểm nhãn bốn giờ sáng. – Ông nội nói từ bậc cửa, không quay lại. – Lân làm xong lúc nào thì điểm lúc đó. Ông bà mình không có ai coi đồng hồ.

Tám giờ tối, lớp nền mới khô.

Tiệp ngồi trước cái đầu lân, cây cọ lông nhỏ trong tay, hũ sơn đen, hũ sơn vàng kim. Cô bắt đầu vẽ lại con mắt bên phải.

Tay cô run.

Không phải vì sợ. Vì mệt. Ba đêm cô ngủ chưa được mười tiếng. Cái cổ chân trái trong nẹp nhức theo nhịp tim. Cô vẽ đường viền mí trên, nét đầu, run, lệch ra một li. Cô chùi đi. Vẽ lại. Lệch hai li.

Ba lăn xe tới cạnh cô.

– Để ba vẽ một con. – Ba nói.

Tiệp quay qua nhìn ba.

Mười sáu năm. Ba vẽ mắt cho mọi con lân Thuận Phong làm ra, trên bàn làm việc ở nhà số 47, đầu lân đặt nằm trên mặt bàn. Nhưng ba chưa vẽ mắt cho một con lân múa cọc nào từ năm đó.

– Ba đặt nó thấp xuống. – Ba nói. – Ba không ngửa cổ được.

Xán đã nghe. Anh hạ cái giá gỗ xuống nấc thấp nhất, rồi kê thêm. Anh kê cho tới khi con mắt phải của con lân nằm ngang tầm mắt ba ngồi trên xe lăn, hơi thấp hơn một chút, để ba cúi xuống mà vẽ.

Ba cầm cây cọ. Tay ba không run. Mười sáu năm khắc đồng, hai bàn tay ba vững như cái ê-tô.

Ba vẽ con mắt phải. Tiệp vẽ lại con mắt trái, chỗ có một vết sơn văng lấm tấm. Hai cha con ngồi hai bên cái đầu lân trắng ngà, mỗi người một con mắt. Không ai nói gì. Chỉ có tiếng cọ quệt nhẹ trên mặt sơn, tiếng quạt máy quay chậm ở góc xưởng.

Xán canh cửa xưởng.

Anh kéo cửa cuốn xuống còn một nửa, đặt cái ghế nhựa ở bậc cửa, ngồi đó. Thằng Tí không chịu về. Nó nói nó làm đổ thì nó phải ở lại. Bà ngoại nó qua kêu, nó không về. Cuối cùng Xán trải một tấm thảm xốp ở góc xưởng, chỗ mấy cái bao gạo cũ dọn từ kho về, cho nó nằm. Mười giờ, nó ngủ, cặp chập chõa ôm trong lòng.

Ở bậc cửa xưởng, ông nội và dì Hảo ngồi uống trà.

Tiệp nghe được từng đoạn, lúc tiếng quạt máy nhỏ đi.

– …ổng đứng dưới mái hiên tiệm bà Sáu Hồng một năm. – Giọng dì Hảo, lơ lớ, cười. – Ông biết sao không? Mấy năm sau ổng tới nhà tui hỏi cưới. Đem theo một hộp bánh bò. Ba tui hỏi: "Cậu làm nghề gì?" Ổng nói: "Dạ con thợ hàn, con đánh trống." Ba tui hỏi: "Đánh trống ở đâu?" Ổng nói: "Dạ con đánh trên thùng sơn."

Ông nội cười một tiếng khô khốc, cái tiếng cười Tiệp nghe lần đầu ở công viên Thủ Dầu Một.

– Thùng sơn. – Ông nói. – Ờ. Nó gõ thùng sơn một năm. Mà gõ đúng chỗ hụt.

– Ổng nói ông dạy ổng.

– Tao không dạy nó. – Ông nội nói. – Nó tự học. Tao chỉ đánh chậm lại.

Hai người im một lúc. Tiếng chén trà đặt xuống bậc xi măng.

– Bánh bò của bà, – ông nội nói, – bữa Thứ Ba. Ngọt quá.

– Ông ăn ba cái.

– Ờ. Ngọt quá nên ăn ba cái.

Dì Hảo cười tới mức phải lấy khăn mùi xoa che miệng.

Hai giờ sáng, hai con mắt phượng vẽ xong.

Bốn giờ sáng, mắt khô.

Xán đặt cái đầu lân lên cân lần cuối. Màn hình xanh nhảy số. Một ký tám trăm mười.

Anh nhìn con số. Tiệp nhìn con số. Mười gờ-ram dư. Lớp nền sơn lại dày hơn lớp cũ.

– Mười gờ-ram. – Xán nói.

– Sơn còn ẩm. – Tiệp nói. – Tới chiều là khô thêm.

– Chắc không?

Ông nội đứng ở cửa xưởng, nhìn cái cân.

– Mười gờ-ram đó, – ông nói, – là nước mắt thằng Tí. Tới chiều nó khô.

Xán quay lại nhìn ông. Rồi anh cười. Lần đầu tiên Tiệp thấy anh cười trước mặt ông nội.

Bốn giờ mười lăm sáng Chủ nhật, mười hai tháng Chín, mười hai tháng Tám âm lịch, trong xưởng số 52, ba cô cầm cây bút lông mới, chấm son đỏ.

Tiệp đứng bên trái, hai tay đỡ cái đầu lân trắng ngà. Xán đứng bên phải. Ông nội cầm dùi, gõ lên cái trống con ba tiếng. Tùng. Tùng. Tùng. Dì Hảo đứng sau lưng, tay chắp trước ngực. Đạt đứng ở cửa. Thằng Tí thức dậy từ lúc nào, ngồi trên tấm thảm xốp dụi mắt.

Ba chấm son vô con mắt trái. Rồi con mắt phải. Rồi chấm một chấm lên cái gương nứt trên trán, ngay chỗ đường nứt bắt đầu.

Con lân trắng ngà mở mắt.

Không ai nói gì một lúc lâu.

Rồi Đạt bước vô. Nó đứng trước cái đầu lân, cái đầu lân nó sẽ đội tối nay trên cây cọc hai mét hai, trước một ngàn người, trên trán là cái gương của ba nó. Mặt nó trắng bệch dưới đèn huỳnh quang.

– Anh Xán. – Nó nói. Giọng nó nhỏ. – Em sợ.

Xán nhìn nó. Anh không nói "đừng sợ". Anh không nói "không có gì đâu".

– Sợ thì nói. – Anh nói. – Em nói rồi đó. Nói rồi thì múa.

— Hết chương 32 —