Một năm hợp đồng

Chương 34: Một năm hợp đồng

– Cà Mau. – Thoại nói. – Bãi bùn lớn nhất phía nam.

– Lớn nhất cả nước.

– Lớn hơn đầm Bến Cò bao nhiêu?

– Gấp mấy trăm lần. – Hạc nói. – Em chưa tính.

Anh gật đầu, như vừa nghe một con số hợp lý. Rồi anh đưa trả cái điện thoại lại cho cô, màn hình còn sáng tin nhắn của viện trưởng. Anh không nói gì thêm. Anh chỉ cầm đũa lên gắp một miếng cá nục kho, chấm vào cái hộp thiếc nắp sơn xanh, ăn.

Mâm cơm tối hai mươi lăm tháng Tám dọn ra trên bộ ván ngoài hiên. Chị Nhạn ngồi đó, Linh ngồi đó, bà Rỡ ngồi đó. Không ai hỏi tin nhắn gì. Nhưng bà Rỡ nhìn Hạc một lúc, rồi xới cho cô thêm một vá cơm đầy, nói: "Ăn đi. Suy nghĩ thì cũng phải ăn."

Cô có hai mươi ngày để trả lời.

Tháng Chín về Phước Diêm cùng với mưa.

Không phải mưa dữ như cơn áp thấp. Mưa chiều, mưa ngắn, khối mây đen từ phía núi trườn qua, trút xuống nửa tiếng rồi tạnh. Mưa để lại mặt đồi cát lấm tấm những lỗ tròn và một mùi đất ẩm mà cả năm nay Hạc chưa ngửi thấy. Ruộng muối đã cào lứa cuối. Những đống muối trắng ngoài bờ được phủ bạt, đè đá. Bà Rỡ không ra ruộng nữa. Bà ngồi ở hiên khâu nón, lựa đậu, nói chuyện với con Lu.

– Mưa thì nghỉ. – Bà nói. – Trời không chọn phe. Người làm muối coi trời mà làm.

Linh đi ngày một tháng Chín.

Con bé phải về Buôn Ma Thuột bảo vệ luận văn, đề tài là thí nghiệm thả xác ở đầm Bến Cò. Nó khóc từ tối hôm trước, khóc lúc gói đồ, khóc lúc bà Rỡ dúi vào ba lô ba bịch muối rang ớt, khóc lúc ôm con Lu. Tới lúc ra đầu đường quốc lộ đón xe khách thì nó hết khóc, chỉ còn nấc.

Trước khi lên xe, nó đưa cho Hạc một cái phong bì giấy. Trong đó là mấy chục tấm ảnh in khổ nhỏ. Bãi bùn tháng Sáu vắng hoe. Thằng Bíp. Bà Rỡ giữa ruộng muối. Cái chòi số Một ngược sáng, một cái bóng người ngồi trên ghế nhựa. Rồi những tấm Hạc chưa thấy bao giờ: anh Tý ngủ gục trên ghế trực, cái áo khoác của ai đó đắp trên vai. Ông Chín ngồi ở hiên dưới mái tôn mới. Chị Trâm quỳ dưới chân tháp Ba, cây thước nhựa bên cạnh một con chim. Lợi ngồi trên sàn phòng điều khiển, đồ leo chưa tháo, mắt nhắm, miệng cười.

– Chị ơi. – Linh nói, mặt còn ướt. – Em ghi chú sau mỗi tấm. Loài, ngày, giờ, địa điểm. Đúng như chị dạy.

Hạc lật một tấm. Mặt sau, chữ Linh to, tròn: "Loài: anh Gió. Ngày: 14/6. Giờ: 18 giờ 25. Địa điểm: chòi số Một. Tập tính: ngồi đếm. Số lượng: 1. Ghi chú: lặp lại mỗi tối."

Hạc cười tới chảy nước mắt. Linh cũng cười, rồi lại khóc, rồi xe tới.

Chị Nhạn về Nha Trang ngày ba. Chị không khóc. Chị bắt tay từng người, bắt tay bà Rỡ hai lần. Trước khi lên xe, chị lật cuốn sổ bìa cứng ra trang cuối, xé một tờ, đưa cho Hạc.

– Tờ này không thuộc hồ sơ. – Chị nói. – Của em.

Trên tờ giấy, nét chữ đều, nhỏ: "Sáu tuần. Hai người. Không một lần vượt quá những gì đã khai. Tôi đã ghi cả nghìn dòng. Dòng này tôi ghi cho tôi: tôi chưa thấy ai thương nhau mà khó tính với nhau tới vậy. — T.T.Nhạn."

Những ngày tháng Chín, mỗi người đi một ngả, như bầy chim tản ra sau khi bay qua tháp.

Trâm nhận một dự án mới ở miền Bắc, một vùng cửa sông có đề xuất điện gió ngoài khơi. Chị gọi cho Hạc từ sân bay, giọng vẫn nhanh, vẫn gọn: "Chị đề nghị tìm xác hai ngày một lần ngay trong hợp đồng. Bên kia cãi. Chị nói có con chó ông Chín làm chứng. Bên kia không hiểu. Chị kệ."

Hội đồng chọn người giám sát cho giai đoạn tiếp theo: nhóm nghiên cứu ở Đà Lạt. Không ai trong danh sách nào. Hội đồng tự chọn.

Thoại về ghế quản lý vận hành ngày tám. Anh Tý in quyết định ra, dán lên bảng tin, rồi gõ lên tờ giấy hai cái như gõ cửa. Đêm đầu tiên ngồi lại phòng làm việc cuối hành lang, Thoại mở ngăn kéo bàn trực đêm cũ, lấy lá đơn xin thôi việc trong cái phong bì gấp ba ra, xé làm tư, bỏ vào thùng rác. Rồi anh ngồi trực thêm một ca đêm với thằng Phước, không ai bắt.

Lợi trả nốt tám triệu vào ngày mười. Anh đưa tiền cho Thoại trong một cái phong bì giấy nâu, đúng cái phong bì hồi tháng Mười Hai năm ngoái. Thoại cầm, không đếm, bỏ vào túi áo.

– Anh không đếm hả anh?

– Mày đếm rồi.

Lợi đứng đó một lúc, gãi đầu. Rồi anh nói, không nhìn Thoại, nhìn ra phía đầm, cái hướng mà mấy tuần nay anh mới tập nhìn lại: "Chừng nào dựng bốn cái tháp mới, em xin leo lắp camera. Em leo phía đầm."

Chiều đó Hạc thấy một cảnh mà cô biết mình sẽ nhớ lâu hơn mọi con số.

Ông Chín, gầy, chống gậy tre, đứng ở mép bùn phía bắc đầm. Bé Sương đứng bên cạnh, cái áo thun rộng che vết mổ đã lành trên ngực, tay cầm cái ống nhòm nhỏ của Linh để lại. Và Lợi đứng giữa hai người, chân trần, ống quần xắn tới gối, đứng dưới mặt bùn, cách mép đất hai bước. Anh chỉ cho con gái từng con chim trên bãi. Con choắt chân đỏ. Con cò ngàng. Con rẽ giun, giống thằng Lép của bà Sáu.

– Ba ơi, sao ba đứng dưới bùn?

– Vì đứng dưới này mới thấy rõ. – Lợi nói.

Ông Chín không nói gì. Ông chỉ nhìn con trai đứng dưới bùn, cây gậy tre run nhẹ trong tay.

Hạc vẫn chưa trả lời viện.

Cô biết mình sẽ đi. Cô biết từ cái lúc đọc tin nhắn lần thứ ba. Bãi triều Cà Mau là nơi người làm nghề như cô chờ cả đời. Thầy Bỉnh đề cử cô. Viện chỉ có một người. Và cô đã học được, sau một năm, rằng khi người ta chọn mình vì mình khó tính nhất, thì không có lý do gì để từ chối.

Cái cô không biết là phải nói với anh thế nào.

Tối mười hai, anh lên chòi số Một. Cô đã ở trên đó từ chiều, không phải để làm việc, chỉ để ngồi. Chòi giờ là của nhóm Đà Lạt, nhưng họ chưa xuống, nên nó trống. Cái bàn gỗ, cái vệt tròn nhạt màu, tờ email "Tiếp tục" dán băng keo bốn góc trên cột.

Anh không mang trà. Anh ngồi xuống cái ghế nhựa bên cạnh cô, nhìn ra đầm. Trăng non, mảnh như móng tay, sắp lặn sau dãy núi đá phía tây.

– Em đi. – Cô nói.

– Ừ.

– Anh không hỏi gì hả?

– Anh biết em đi từ hôm hai mươi lăm. – Anh nói. – Em đưa anh coi tin nhắn, rồi em cầm lại đọc thêm hai lần. Em đọc cái gì ba lần là em đã quyết rồi.

Cô quay sang nhìn anh.

– Anh không giữ em?

– Anh giữ em làm gì. – Anh nói, giọng như đọc nhật ký vận hành. – Năm năm trước anh đọc báo cáo Gành Đỏ bốn lần. Năm ngoái anh để tên em lên đầu danh sách, vì anh muốn người khó tính nhất đi đếm chim ở chỗ cần đếm nhất. Giờ có một chỗ cần đếm hơn. Anh giữ em lại thì anh phải gạch tên em khỏi một danh sách. Anh không gạch.

Hạc không nói được gì. Cô nhìn ra đầm. Bãi bùn bờ bắc tối đen, chỉ nghe tiếng nước đang lên óc ách, và tiếng một con chim kêu ngắn, sắc, như ai thổi còi.

– Từ đây tới Cà Mau bao xa? – Cô hỏi.

– Bảy trăm cây. – Anh nói ngay. – Xe khách mười sáu tiếng. Xe máy hai ngày, nghỉ một đêm ở Sài Gòn.

– Anh tính rồi.

– Anh tính từ hôm hai mươi lăm. – Anh nói. – Anh học chạy xe đường dài. Tháng nào nhà máy cho nghỉ bốn ngày liền, anh chạy. Em không cần về. Em đếm. Anh chạy.

Cô bật cười. Tiếng cười lạc đi, ướt.

– Anh chạy bảy trăm cây số để coi em đếm chim?

– Anh chạy để em có người đứng trên bờ cầm đèn. – Anh nói. – Bãi bùn lớn, lạch nhiều.

Cô không trả lời. Cô đưa tay sang, đặt lên bàn tay anh trên tay vịn ghế nhựa. Anh xoay tay lại, lòng bàn tay ngửa lên, các ngón tay khép vào. Như đêm áp thấp. Như đêm giao thừa. Họ ngồi như vậy tới khi trăng non lặn hẳn.

Ngày mười bốn, cô trả lời viện. Một dòng. "Em nhận."

Sáng hai mươi tháng Chín, Chủ nhật, cô đứng ở đầu đường quốc lộ, chỗ Linh đã đứng ba tuần trước. Va li buộc dây. Cái ống nhòm trong bao. Cái hộp thiếc nắp vẽ hoa mai trong túi áo khoác, đầy muối mới bà Rỡ rang tối qua. Cái hũ tiền trà nằm trong ba lô. Tuần trước cô ra Nha Trang trả phòng trọ, mang nó về.

Bà Rỡ đứng đó, nón lá, khăn quấn. Ông Chín đứng đó, gậy tre. Con Lu ngồi dưới chân bà. Thoại đứng cạnh chiếc xe máy, áo khoác gió kéo khoá tới cằm, như sáng thứ Ba năm giờ hồi tháng Chín năm ngoái, chỉ thiếu cái thùng xốp bốn mươi con chim cút.

Xe khách tới. Người phụ xe nhảy xuống, khiêng va li lên mui.

Hạc quay sang anh.

– Anh có muốn hỏi em gì không? – Cô nói. – Trước khi em đi.

Anh nhìn cô một lúc lâu. Gió từ phía đầm thổi qua, mang mùi bùn và mùi muối.

– Có một câu. – Anh nói. – Anh để dành. Chừng nào em đếm xong một năm ở dưới đó, anh hỏi.

– Một năm lâu.

– Anh đếm được.

Cô nhìn anh. Rồi cô cười, cái cười mà bà Rỡ sau này kể lại là "giống y bữa đầu nó đứng ở bờ ruộng muối hỏi thuê phòng".

– Có khi em hỏi trước. – Cô nói.

Rồi cô lên xe. Không quay lại. Xe chuyển bánh. Qua ô cửa kính, cô thấy anh vẫn đứng đó, một tay đút trong túi quần, nơi có chùm chìa khoá với cái cờ chân xanh nõn chuối khắc H8, sợi dây đỏ thòng ra ngoài, đung đưa trong gió.

Anh chưa hỏi. Cô chưa trả lời. Mà cả hai đều biết, như biết bầy choắt sẽ bay lúc nước lên, rằng câu đó đã có rồi, chỉ chờ một ngày gió tốt.

— Hết chương 34 —