Ba cái tên trong một phong bì

Chương 19: Ba cái tên trong một phong bì

– Đúng.

Chữ đó nằm giữa hai người như một hòn đá rơi xuống mặt bàn. Ngoài cửa sổ, tháp Bốn vẫn quay. Từ bảy giờ năm mươi lăm phút sáng nay, không còn ai có quyền gọi nó dừng.

Hạc không ngồi xuống. Anh cũng không mời cô ngồi. Anh đứng sau cái bàn, hai tay buông thõng, như người đứng nghe đọc biên bản sự cố mà chính mình là người gây ra.

– Anh kể đi. – Cô nói.

Thoại nhìn xuống chùm chìa khoá trên bàn. Cái cờ chân H8 nằm nghiêng, sợi dây đỏ thòng qua mép gỗ. Anh không cầm nó lên.

– Từ năm hai nghìn mười sáu tới năm hai nghìn hai mươi hai, anh làm ở Gành Đỏ.

Trong một giây, Hạc không hiểu câu đó. Gành Đỏ. Cái trại gió hơn trăm cây số về phía nam, cái tên đã đi theo cô bốn năm như cái bóng. Cô đã ở đó ba tháng mùa chim, đã đi bộ dưới chân từng cái tháp, đã nghe ông giám đốc nói thẳng vào mặt cô rằng ở đây không có con chim nào chết.

– Anh làm ở đó.

– Phó kỹ sư vận hành. Năm hai mốt anh trực ca đêm gần như cả năm. Ban ngày em đi đếm xác thì anh ngủ. Mình chưa gặp nhau lần nào. Em không biết mặt anh. Anh biết tên em, vì cả nhà máy biết tên em.

– Biết để chửi.

– Biết để chửi. – Anh không chối. – Ông Vinh, giám đốc hồi đó, ba năm liền báo cáo lên công ty mẹ là không có chim chết. Em ở ba tháng, đếm ra bốn mươi mốt xác, đề nghị dừng quạt ban đêm mùa chim. Hội đồng bên đó nghe em. Tháng Mười Hai năm đó, ông Vinh mất việc.

– Người bấm lệnh dừng ban đêm là ca trực đêm. Là anh. – Thoại nói. – Thợ trong ca chửi em. Anh không chửi. Anh đọc báo cáo của em bốn lần. Lần cuối là ba giờ sáng trong phòng trực. Anh gấp nó lại và nghĩ, người viết cái này không sợ ai hết.

Hạc không nói gì.

– Tháng Hai năm ngoái, hội đồng thẩm định bắt công ty đề xuất ba chuyên gia giám sát để hội đồng chọn. Anh Lộc giao anh soạn danh sách. Anh Lộc muốn một người dễ làm việc, ổng nói nguyên văn vậy. Anh để tên em lên đầu.

– Vì sao?

– Vì anh muốn người khó tính nhất. – Anh nhìn thẳng vào cô. – Hết năm giám sát, có giai đoạn hai hay không có, anh muốn cái kết quả đó không ai cãi được. Người ta cãi được một người dễ làm việc. Người ta không cãi được người viết báo cáo Gành Đỏ.

Hạc nhìn anh. Cô biết anh không nói dối. Anh chưa bao giờ nói dối cô. Anh chỉ không nói.

– Còn cái ghi chú bên lề?

– Đó là bản nháp. Anh viết tay rồi đưa anh Lộc duyệt. Ổng gạch tên em, viết một cái tên khác. Anh không chịu, hai bên cãi một buổi. Rồi ổng ký, nhưng bỏ cái ghi chú. Bản gửi hội đồng là bản đánh máy, ba cái tên, tên em đứng đầu, không thêm chữ nào. – Anh dừng lại. – Bản nháp có chữ tay của anh nằm trong hồ sơ công ty. Có người lục nó ra.

Cậu chọn con nhỏ đó thì ráng mà chịu. Giờ cô hiểu câu của ông Lộc từ đâu ra.

– Ngày đầu tiên. – Cô nói. – Trên chòi. Anh gọi đúng tên em, anh nhắc Gành Đỏ. Anh nói "ngành nhỏ". Anh định nói hết hôm đó?

– Anh định. – Thoại nói. – Rồi em nói em không nhận gì của nhà máy, một chai nước cũng không. Anh đứng đó nghĩ: cô này mà biết cái tên cô đứng đầu danh sách là do quản lý vận hành viết, cô sẽ coi đó là một chai trà. Cô sẽ trả lại. Mà cái đó không trả lại được. Hội đồng chọn rồi.

– Vậy anh để em uống.

– Anh để em uống mà không biết. Anh biết cái đó sai. – Anh nói. – Anh tính sau rằm kể. Chính chuyện này. Anh muốn kể sau khi mình khai hết với hội đồng, để em nghe xong muốn làm gì thì làm, không có cái gì đè lên.

– Giờ có cái đè lên rồi.

– Giờ có.

Hạc quay đi, nhìn ra cửa sổ. Cô nghĩ tới dòng chữ "Nợ: 0" trên nắp hũ. Cô đã ngồi trên cái chòi đó sáu tháng, tin rằng mình là người duy nhất trên đồi cát không mắc nợ ai.

– Em không giận anh chọn em. – Cô nói, không quay lại. – Ai chọn cũng được. Hội đồng chọn, công ty chọn, ông trời chọn. Em làm việc của em. Em giận vì nửa năm nay em sống trong một căn phòng mà em tưởng em thấy hết bốn bức tường. Hoá ra có một bức em không thấy. Anh thấy. Ông Lộc thấy. Người chụp tấm ảnh kia thấy.

Thoại không nói gì.

– Cái chữ "độc lập". – Giọng cô đi xuống, rồi đi lên, cái giọng Quảng Bình lăm le ở mép lưỡi mà cô nuốt lại. – Em giữ nó như giữ cái nón trên đầu giữa trời gió. Bốn năm người ta chửi, em không cãi, vì em có nó. Giờ người ta chỉ cần đặt hai tờ giấy lên bàn là không ai còn tin con số nào em đếm.

– Số của em vẫn đúng.

– Số đúng mà người ta không tin thì cũng như số sai. – Cô quay lại. – Anh dạy em câu đó. Cãi bằng số. Mà số thì phải có người tin.

Cô nhìn đồng hồ trên tường. Chín giờ kém mười.

– Tôi về. – Cô nói.

Tôi. Cô nghe chữ đó đi ra khỏi miệng mình, cứng và lạnh như cái chốt cửa sắt. Anh cũng nghe. Anh chỉ gật đầu, một cái, như người nhận lệnh trên bộ đàm.

Chín giờ mười hai phút, ngồi ở cái bàn gỗ trong căn phòng có cái máy bay lon bia, Hạc mở lại tệp "Thu khai bao gui Hoi dong".

Ba trang. Hai trang của cô. Một trang của anh, câu nào cũng ngắn, cũng thẳng. Cuối thư hai chữ ký. Thời điểm lưu tệp lần cuối: hai mươi ba giờ lẻ bốn phút, ngày ba tháng Ba.

Cô không sửa chữ nào. Cô chỉ thêm một dòng ở đầu thư điện tử:

"Kính gửi Hội đồng. Thư này soạn xong tối 3/3/2026, chúng tôi định gửi lúc 8 giờ sáng 4/3. Văn bản của Hội đồng đến lúc 7 giờ 55. Tôi gửi nguyên văn, không sửa chữ nào. Hội đồng có thể không tin mốc thời gian này. Tôi vẫn ghi ra."

Cô bấm gửi.

Mười phút sau có thư mới. Thoại gửi hội đồng, đồng gửi cô. Một trang, kể lại danh sách đề xuất tháng Hai năm ngoái: ai giao việc, anh soạn ra sao, vì sao tên bà Kiều Thu Hạc đứng đầu, ghi chú tay là của ai. Câu cuối: "Từ tháng 2/2025 đến ngày 25/8/2025, tôi không liên lạc với bà Hạc dưới bất kỳ hình thức nào. Bà Hạc không biết việc đề cử này cho đến sáng nay. Tôi chịu trách nhiệm về việc đã không khai báo sớm hơn."

Cô đọc câu cuối hai lần, rồi đóng máy.

Đêm đó cô không ngủ. Không phải vì giận. Cô nằm nhìn trần nhà và làm một phép tính khác.

Xác minh thì mất một tháng, hai tháng. Trong thời gian đó chòi số Một không ai được quyền gọi dừng, mà tháng Ba, tháng Tư chim bay về bắc đông như tháng Chạp. Cô ngồi chờ thì mấy tháng đó là một khoảng trắng mang tên cô. Còn sáu tháng đã có, chừng nào cô còn đứng tên, thì người ta sẽ cãi nhau về cô chứ không cãi nhau về số. Muốn sáu tháng đó còn giá trị, phải có người khác, không quen ai ở đây, mở ra kiểm từng dòng. Mà người khác chỉ tới được khi cô đi.

Bốn giờ sáng, cô ngồi dậy viết. Nửa trang. Người giám sát xin rút khỏi hợp đồng kể từ ngày hội đồng chấp thuận. Đề nghị sớm chỉ định người thay thế để không gián đoạn mùa chim di cư. Đề nghị giao toàn bộ số liệu sáu tháng cho một đơn vị thứ ba kiểm tra; người giám sát cam kết trả lời mọi câu hỏi. Đề nghị cho sinh viên thực tập H'Linh Niê ở lại làm phụ quan sát, vì sinh viên nắm toàn bộ tuyến tìm xác.

Bảy giờ, cô gọi cho viện trưởng ở Nha Trang. Ông nghe hết, im một lúc, rồi nói: "Em về đi. Viện lo phần giấy tờ." Tám giờ, cô gửi thư.

Thoại không gọi, không nhắn. Cô không biết mình muốn anh gọi hay không.

Chiều thứ Năm, Linh ngồi trên giường Hạc, ôm cái gối, khóc tới đỏ cả mũi.

– Chị đi rồi em làm với ai? Người mới tới em đâu có quen.

– Em ở lại để số liệu không đứt. – Hạc nói, gấp áo bỏ vào va li. – Em biết ông Chín hay đi lối nào, chị Gấm đi nhanh ra sao, cậu Hiếu nhìn được tới đâu. Người mới tới cần em.

– Còn chị?

– Chị đi thì sáu tháng của chị mới có người kiểm. Chị ở thì không ai tin.

– Chị nói như anh Gió. – Linh mếu. – Câu nào cũng như đọc giờ tàu.

Tối đó, bà Rỡ đứng ở cửa phòng sau, nhìn cái va li mở trên giường, nhìn mấy hộp giấy đựng sổ thực địa xếp ở góc, nhìn cái ống nhòm đã cất vào bao. Bà không hỏi con nhỏ chim đi đâu. Bà hỏi:

– Nó làm gì con?

Hạc không trả lời được ngay. Bà Rỡ đi vào, ngồi xuống mép giường, cái giường gỗ kêu cót két.

– Thằng Tý nói có thư của tỉnh, nói có tấm hình. Còn cái gì nữa?

Hạc kể. Chỉ kể cái phần bà có quyền được biết, vì đó là chuyện của con trai bà. Danh sách ba cái tên. Tên cô đứng đầu. Người lập danh sách. Tháng Hai năm ngoái.

Bà Rỡ ngồi im rất lâu.

– Tháng Hai năm ngoái. – Bà nói, chậm, như đếm lùi trên đốt ngón tay. – Ra Giêng. Nó về ăn Tết, ở thêm mấy bữa, tối nào cũng ngồi ngoài hiên tới khuya, đọc một xấp giấy dày cỡ này. – Bà giơ hai ngón tay ra, cách nhau một đốt. – Cô hỏi đọc gì mà khuya vậy. Nó nói đọc báo cáo của một người con gái đếm chim, viết cái gì cũng thẳng như cây cột. Cô tưởng nó nói chơi.

Lúc đó nước mắt bà mới rơi.

– Nó đọc cái đó trước mặt cô. Mà cô không biết đó là con. Cô cho con ở phòng nó. Cô gọi con ăn cơm với nó. Cô tưởng cô làm mai.

– Cô đâu có lỗi gì.

– Cô biết cô không có lỗi. – Bà lau mắt bằng vạt áo bà ba. – Mà cô thấy kỳ. Thằng con cô giữ một cái gì trong bụng mà má nó cũng không biết. Giống ba nó. Ba nó cũng vậy.

Bà đứng dậy ra bếp. Nửa tiếng sau, mùi ớt rang còn cay xè cả nhà, bà đặt lên mặt va li một cái bịch ni lông buộc hai lớp, muối rang ớt còn ấm, đỏ au.

– Con có cái hộp của nó rồi. Cái này để con đổ vô. Hết thì gọi cô, cô gửi xe khách ra.

– Cô ơi...

– Đừng nói gì. – Bà Rỡ nói, giọng y hệt giọng Thoại hôm đưa Lợi cái phong bì. – Con đi đâu thì đi. Con vẫn là con nhỏ chim của cô.

Sáng thứ Sáu, sáu tháng Ba, Hạc đi bộ ra cuối xóm từ lúc trời chưa sáng.

Ông Chín đã ngồi ở hiên dưới mái tôn mới, ấm trà vỏ già trên bếp than, con Mực nằm dưới chân. Ông không hỏi cô đi đâu. Có lẽ cả xóm đã biết. Ông rót cho cô một ly trà. Hai người ngồi im nhìn bãi bùn bờ bắc lộ dần ra dưới trời xám.

– Con đi, chú Chín. Chú đi tìm xác với người mới nghen chú. Người mới không biết chỗ con Mực tha.

– Ừ.

Ông uống hết ly trà, đặt ly xuống. Rồi ông nói, không nhìn cô:

– Cô đi rồi ai cãi với nó.

Hạc không trả lời được.

Bảy giờ, cô buộc va li lên yên sau chiếc xe máy số cũ. Bà Rỡ đứng ở cổng, Linh đứng sau bà, mắt sưng húp. Con Lu chạy vòng quanh xe, ư ử. Cái lồng tre trống của thằng Lép vẫn để ở góc hiên.

Cô không thấy Thoại. Cô cũng không tìm.

Cô chạy qua những ô ruộng muối đang kết tinh lớp hạt đầu mùa, qua chợ xã, sạp bánh căn của Út Thắm đã đỏ lửa. Tới ngã ba ra quốc lộ, cô dừng chờ một chiếc xe tải chở muối đi qua, và lúc đó cô thấy anh.

Không phải Thoại. Lợi.

Anh đứng bên kia đường, dưới mái hiên một tiệm tạp hoá chưa mở cửa, mặc đồ leo tháp, mũ bảo hộ cầm trên tay, chắc đang đợi xe đưa đón của nhà máy. Anh thấy cô. Cô biết anh thấy, vì anh quay mặt đi ngay, nhìn xuống đất, nhìn cái mũ trong tay, nhìn đủ mọi chỗ trừ chỗ cô đứng.

Chiếc xe tải đi qua. Bụi muối bay trắng một vệt trên mặt đường. Khi bụi tan, Lợi vẫn đứng đó, cúi đầu, hai tay vò cái mũ bảo hộ, như một người đứng ở mép một cái gì rất sâu, không dám bước tới, cũng không dám lùi lại.

— Hết chương 19 —