Mười một lần dừng tháp Bốn

Chương 1: Mười một lần dừng tháp Bốn

– Phòng điều khiển, chòi số Một gọi. Dừng tháp Bốn.

Bộ đàm rè một lúc, như người bên kia đang nuốt dở miếng cơm. Rồi một giọng đàn ông đều đều, không lên không xuống:

– Tháp Bốn đang dừng. Bốn mươi giây.

Kiều Thu Hạc không buông ống nhòm. Đàn diệc xám mười bảy con từ phía đầm bay lên, xếp hình cái móc câu, đầu đàn đang chúi về hướng cái tháp gần nhất. Ba cánh quạt trắng, mỗi cánh dài hơn bảy chục mét, quay chậm lại. Không phải dừng cái rụp như quạt máy rút điện. Cánh xoay mặt, nghiêng ra khỏi gió, và vòng quay dãn dần, dãn dần, tới lúc cô đếm được từng cánh lướt qua đỉnh. Đàn diệc bay qua khoảng trống giữa hai cánh, cao hơn ngọn tháp một chút, rồi hạ xuống phía bãi bùn bên kia.

Cô ghi vào sổ thực địa: mười lăm giờ hai mươi hai phút, diệc xám, mười bảy cá thể, độ cao ước chừng một trăm hai mươi mét, hướng bay đông bắc. Dừng tháp Bốn. Lần thứ chín.

– Chòi số Một, tháp Bốn chạy lại được chưa?

– Chạy lại được. Cảm ơn anh.

– Không có chi.

Cái chòi quan sát nằm trên đỉnh một đồi cát trắng, bốn cây cột bê tông, mái tôn, vách lưới. Gió từ biển thổi vào làm tấm bạt che nắng phần phật suốt từ sáng. Đứng ở đây Hạc nhìn được hết bờ bắc đầm Bến Cò, cả bốn cái tháp gần đầm nhất, người ta đánh số T1 tới T4. Xa hơn, tám cái tháp còn lại đứng thành hàng trên đồi cát như những cây đinh ghim trắng cắm vào trời. Nước đang ròng. Bãi bùn lộ ra mỗi lúc một rộng, loang lổ những vệt nước bạc, và trên đó lấm tấm hàng trăm cái chấm nhỏ đang mổ, đang chạy, đang đứng một chân.

Đó là lý do cô có mặt ở đây. Hợp đồng ký với hội đồng thẩm định của tỉnh ghi rõ: mười hai tháng giám sát chim và dơi ở nhà máy điện gió Cồn Cát Trắng. Từ hôm nay, hai mươi lăm tháng Tám, tới hai mươi lăm tháng Tám năm sau. Trong mười hai tháng đó, người giám sát được quyền gọi dừng bốn tháp gần đầm bất kỳ lúc nào thấy chim có nguy cơ va. Phòng điều khiển phải làm theo trong vòng sáu mươi giây. Hết năm, hội đồng nhìn vào số liệu mà quyết cho hay không cho công ty xây thêm tám tháp nữa.

Tám tháp đó, theo bản vẽ, có bốn cái cắm sát mép bãi bùn kia.

Tiếng xe máy rồ lên dưới chân đồi. Hạc hạ ống nhòm xuống nhìn. Một người đàn ông dựng xe ở gốc cây keo, xách một túi ni lông đi lên. Đường lên chòi là cát lún, ai đi cũng phải khuỵu gối, nhưng người này bước thẳng, như đã đi lối đó cả ngàn lần. Áo đồng phục xanh dương, mũ bảo hộ trắng kẹp dưới nách, da đen như đất nung. Tới bậc thang chòi, anh dừng lại, gõ hai cái vào cây cột như gõ cửa.

– Cô Hạc phải không?

– Dạ phải.

– Tôi là Thoại. Quản lý vận hành.

Anh đưa cái túi lên. Trong đó là hai chai nhựa đựng trà đá, đá còn nguyên viên, mồ hôi chai chảy ròng ròng.

– Trời này đứng ngoài cát từ sáng là khô cổ.

– Cảm ơn anh. Tôi có nước rồi.

Hạc chỉ vào cái bình hai lít dưới chân, còn chừng một phần ba, nước đã ấm như nước pha sữa. Thoại nhìn cái bình, nhìn cô, rồi đặt túi trà lên cái bàn gỗ ọp ẹp trong chòi.

– Thì để đó. Cô không uống thì chút tôi mang về.

– Anh mang về luôn đi. Tôi không nhận gì của bên nhà máy. Một chai nước cũng không.

– Vì sao?

– Vì tôi là người giám sát độc lập.

Anh gật đầu, như vừa nghe một con số đúng. Rồi anh rút từ túi áo ra một tờ giấy gấp tư, mở ra. Tờ giấy in kín số, có chỗ tô vàng.

– Vậy mình nói chuyện số. Từ sáu giờ sáng tới giờ cô gọi dừng tháp Bốn chín lần. Cộng lại một giờ bốn mươi bảy phút tháp đứng. Gió hôm nay không mạnh, nên mất chừng năm triệu. Gió tháng Chạp mà dừng như vầy thì mỗi giờ mất bảy triệu, có ngày hơn.

– Tôi biết.

– Tôi không lên đây để bảo cô đừng gọi. Hợp đồng ghi cô được gọi, thì cô gọi. Tôi lên để hỏi một chuyện thôi: chín lần đó, lần nào chim bay thấp hơn đầu cánh?

Hạc mở sổ. Cô định nói "lần nào cũng có nguy cơ", nhưng anh đang đứng đợi, mắt nhìn vào sổ chứ không nhìn cô, như một người chờ đọc đồng hồ điện. Cô đọc thật.

– Bốn lần dưới tầm cánh. Ba lần cao hơn đầu cánh một chút, chừng hai chục mét. Hai lần tôi không chắc, vì ngược nắng.

– Ba lần cao hơn mà cô vẫn gọi.

– Vì diệc xám gặp gió giật thì hạ độ cao rất nhanh. Tôi chưa có số liệu ở đây. Chưa có số liệu thì tôi gọi.

Thoại gấp tờ giấy lại, cất vào túi.

– Vậy thì hợp lý.

Hạc chờ anh nói thêm. Một câu kiểu "nhưng mà", hay "cô có biết công ty", hay ít nhất là một cái thở dài. Không có gì cả. Anh nhìn ra phía đầm, đưa ngón tay trỏ lên miệng thấm chút nước bọt rồi giơ lên trời, giữ một lúc.

– Gió tây nam, cấp ba. Chút nữa xoay sang nam. Bốn giờ rưỡi nước ròng hết, bầy choắt sẽ bay từ bãi trong ra bãi ngoài. Chúng nó hay bay ngang tháp Ba với tháp Bốn. Cô coi chừng giờ đó.

– Sao anh biết?

– Tôi lớn lên ở đây.

Anh nói câu đó y như nói giờ, rồi quay xuống. Tới bậc thang thứ ba, anh ngoái lên.

– Kiều Thu Hạc. Báo cáo trại gió Gành Đỏ năm hai nghìn hai mươi mốt, phải không?

Hạc khựng lại.

– Anh đọc báo cáo đó?

– Ngành nhỏ. Ai làm gió mà chưa nghe báo cáo đó.

– Người ta nghe rồi người ta chửi tôi.

– Có người chửi. – Anh đội mũ bảo hộ lên đầu. – Trà để đó nghen. Cô không uống thì Lu uống.

– Lu là ai?

Nhưng anh đã đi xuống tới gốc keo. Cái túi trà vẫn nằm trên bàn, đá tan dần, chảy thành vũng nhỏ trên mặt gỗ.

Hạc ngồi xuống cái ghế nhựa. Cô nhìn hai chai trà một lúc lâu. Đồng hồ trên tay chỉ ba giờ bốn mươi. Bình nước của cô ấm tới mức uống vào như uống canh. Cô lục trong túi áo, móc ra một tờ năm nghìn với một tờ mười nghìn, nghĩ một chút, cất tờ mười nghìn lại. Cô lấy cái hũ nhựa đựng kẹp giấy, đổ kẹp giấy ra bàn, nhét tờ năm nghìn vào hũ, đậy nắp. Lấy bút dạ viết lên nắp: "Tiền trà. Nợ: 0".

Rồi cô mở một chai uống. Trà đá ở đây có vị lạ, chát mà ngọt hậu, như người ta nấu với vỏ cây gì đó.

Bốn giờ ba mươi lăm phút, đúng như người ta đoán, bầy choắt bay.

Hạc thấy chúng trước khi nghe. Từ bãi bùn phía trong, cả trăm con cùng cất cánh một lượt, lật nghiêng một cái là bụng trắng lóe lên dưới nắng chiều, lật lại là lưng nâu chìm vào màu bùn. Chúng không bay thẳng như diệc. Chúng lượn thành một đám mây đổi hình liên tục, lúc như cái khăn bị gió giật, lúc như dòng nước đổ ngược. Và chúng bay thấp, rất thấp, ngang tầm thân tháp, hướng thẳng về khoảng giữa tháp Ba và tháp Bốn.

– Phòng điều khiển, chòi số Một gọi. Dừng tháp Ba, tháp Bốn.

– Tháp Ba, tháp Bốn đang dừng. Bốn mươi giây.

Bốn mươi giây dài như nửa buổi. Hạc nắm bộ đàm chặt tới mức các khớp ngón tay trắng bệch. Đám mây chim chạm tới vùng quay của tháp Ba khi cánh còn quay nhanh, nó dạt sang một bên như có ai thổi, rồi chui qua dưới cánh tháp Bốn lúc cánh đã chậm hẳn. Ba giây sau, chúng tản ra trên bãi bùn bên ngoài, đáp xuống như một nắm hạt vãi ra.

Cô đếm lại qua kính viễn vọng. Choắt chân đỏ, phần lớn. Lẫn vài con choắt mỏ cong, mấy con rẽ giun. Không con nào rơi.

– Chòi số Một. Tháp Ba, tháp Bốn chạy lại được. Cảm ơn anh.

– Không có chi.

Lần thứ mười.

Lần thứ mười một là lúc trời chạng vạng. Mặt trời lặn sau dãy núi đá phía tây, cả đồi cát đổi từ trắng sang hồng, rồi sang tím. Một con ó cá lượn vòng trên đầm, chậm và cao, rồi trượt dần về phía tháp Bốn theo luồng gió. Ó cá không bay đàn, chỉ một con, nhưng loài chim săn mồi hay chết vì cánh quạt hơn loài khác: chúng mải nhìn xuống mặt nước, không nhìn ngang. Hạc gọi. Giọng đều đều bên kia trả lời đúng câu cũ. Con ó lượn qua, sà xuống đầm, quặp lên một con cá bạc trắng, rồi bay về phía rừng phi lao.

Sáu giờ, hết ca quan sát. Theo lịch, cô phải làm thêm một việc trước khi về: đi dò xác dưới chân tháp Bốn.

Cô xuống đồi, mang theo đèn pin, bao tay, mấy cái túi zip và cây cọc cắm cờ. Ô tìm kiếm là hình vuông quanh chân tháp, mỗi chiều cách chân tháp một trăm mét, chia thành tuyến cách nhau mười mét. Cô đi từng tuyến, mắt dán xuống cát. Cỏ lông chông tròn như những trái banh gai lăn theo gió, va vào ống quần cô. Mấy bụi xương rồng thấp lè tè, có bụi đang trổ hoa vàng. Lâu lâu một con kỳ đà nhỏ bò vụt qua, để lại một vệt đuôi cong trên cát.

Tới tuyến thứ bảy, cách chân tháp chừng bốn chục mét về phía đầm, cô thấy nó.

Một con choắt chân đỏ nằm nghiêng trên cát, cánh trái gãy gập ra sau như cái quạt giấy bị ai bẻ. Chân nó đỏ cam, đúng như cái tên. Mắt còn ướt. Nó chết chưa lâu, có lẽ chừng một hai tiếng.

Hạc ngồi xổm xuống. Cô chụp ảnh, ghi tọa độ, đo khoảng cách tới chân tháp, ghi hướng. Rồi cô đeo bao tay, nhẹ nhàng lật nó lại. Không vết cắn. Không dấu thú vật. Vết thương gọn, dập ngang thân, kiểu va vào một vật cứng đang chuyển động.

Cô lật lại sổ. Lúc bốn giờ ba mươi lăm, bầy choắt chui qua dưới cánh tháp Bốn khi cánh chưa dừng hẳn. Cô đã đếm, đã thấy không con nào rơi. Nhưng một con chim rơi xuống bãi cát sau lưng một đám mây trăm con thì người đứng trên đồi cách sáu trăm mét có thấy được không?

Không thấy được. Cô biết vậy. Đó là lý do người ta phải đi dò xác.

Cô bỏ con choắt vào túi zip, ghi nhãn, cho vào thùng giữ lạnh. Lần dừng thứ mười, thứ mười một. Một xác. Ngày đầu tiên.

Cô đứng dậy, phủi cát ở đầu gối, và lúc đó mới thấy có người.

Trên đỉnh đồi cát phía đông, ngay chỗ đường chân trời còn một vệt sáng tím, một ông già đứng nhìn xuống. Ông gầy, lưng hơi gù, mặc áo bà ba bạc màu đã sứt nút. Trên vai ông vắt một cuộn gì đó, đen và mềm, rủ xuống tới thắt lưng. Phải mất mấy giây Hạc mới nhận ra đó là lưới. Loại lưới sợi mảnh như tóc mà dân bẫy chim gọi là lưới tàng hình, giăng ngang đường bay, chim lao vào không thấy, mắc kẹt, giãy tới lúc kiệt.

Bên chân ông là một con chó đen, ngồi im, nhìn cô.

Ông già đi xuống. Ông không đi theo đường mòn, mà đi xiên qua mặt đồi, chân trần, lún tới mắt cá nhưng bước đều. Tới cách cô chừng năm sáu bước, ông dừng. Ông nhìn cái thùng giữ lạnh trong tay cô, rồi nhìn xuống chỗ vết cát còn lõm hình con chim.

– Cô tìm xác chim hả?

– Dạ.

Ông gật đầu. Ông có giọng khàn, nói ngắn, chữ cuối câu kéo xuống như hòn đá rơi.

– Tìm kiểu đó, mười con cô thấy được hai. Chó trong xóm, kỳ đà, quạ. Tụi nó biết chỗ trước cô.

Hạc nhìn cuộn lưới trên vai ông. Ông thấy cô nhìn, nhưng không giấu. Ông kéo cuộn lưới xuống, vắt lên cánh tay, như vắt một cái khăn cũ.

– Cái này hai chục năm rồi tui không giăng. Mục hết rồi. Tui đem ra đốt.

– Sao lại đốt ở đây?

– Đốt ở đâu cũng được. Ở đây gió tốt.

Ông nói vậy, rồi nhìn qua vai cô, về phía cái tháp Bốn đã quay đều trở lại, đèn đỏ trên nóc bắt đầu chớp theo nhịp.

– Tui biết chỗ.

– Chỗ gì ạ?

– Chỗ tụi nó tha xác đi. – Ông vỗ nhẹ vào đầu con chó đen. – Con Mực này cũng biết. Mai năm giờ, cô ra đầu xóm muối, hỏi nhà ông Chín.

— Hết chương 1 —