Một ngày của Thoại

Chương 10: Một ngày của Thoại

Bốn giờ sáng thứ Bảy, Thoại thức dậy trong căn phòng tập thể của nhà máy, và thứ đầu tiên anh nhìn thấy là cái hũ nhựa.

Anh để nó trên bàn từ chiều thứ Năm. Không mở nắp, không dời đi đâu. Mười một tờ năm nghìn và một tờ hai mươi nghìn xếp ngay ngắn bên trong, nhìn qua thành nhựa mờ như mấy lá thư chưa gửi. Dòng chữ trên nắp viết bằng bút dạ đen, nét tròn, nghiêng sang trái, kiểu chữ của người viết nhanh mà vẫn muốn người khác đọc được: "Tiền trà. Nợ: 0".

Anh nằm nhìn cái hũ thêm mười phút. Rồi anh dậy, đánh răng, rửa mặt, mở tủ hồ sơ.

Hồ sơ năm hai nghìn hai mươi ba nằm ở ngăn thứ ba. Anh rút ra cái bìa còng màu xanh, ghi gáy "Tư vấn môi trường – Lam Phương", mở ra trên bàn. Bên trong là bản sao hợp đồng giữa công ty và bên tư vấn, các biên bản nghiệm thu từng quý. Và một xấp biểu mẫu hiện trường giống hệt hai mươi bốn tờ cô Hạc đã bày lên bàn anh chiều thứ Năm. Bản gốc của anh. Mỗi tờ có chữ ký của anh ở góc dưới.

Anh đọc lại hợp đồng trước. Trang bảy, phần phạm vi công việc: "Khảo sát tìm xác chim, dơi dưới chân tháp với tần suất tối thiểu 07 ngày/lần". Trang bảy của bản phụ lục điều chỉnh, đóng dấu ba tháng sau: "Điều chỉnh tần suất khảo sát tìm xác thành 14 ngày/lần nhằm tối ưu chi phí". Chữ ký phía công ty: Viên Khắc Lộc.

Anh không nhớ mình từng đọc trang đó. Hồi đó là cuối năm hai nghìn hai mươi ba, nhà máy mới chạy được chừng một năm, bộ biến tần tháp Bảy hỏng hai lần, hệ thống điều khiển báo lỗi liên tục. Anh ngủ ở nhà máy cả tuần không về. Bên tư vấn tới mỗi tháng, đưa tờ biểu mẫu, nói anh ký xác nhận để họ nghiệm thu với công ty. Anh hỏi xác nhận cái gì. Họ nói xác nhận là có người của họ ra hiện trường đúng những ngày ghi trên đó. Anh ký.

Anh đã ký mà không đọc dòng chữ in sẵn trong ô. "Xác nhận số liệu hiện trường." Không phải "xác nhận có mặt". Không phải "xác nhận ngày khảo sát". Số liệu.

Đó là lỗi thứ nhất. Thoại ghi nó lên một tờ giấy trắng, gạch đầu dòng, như ghi một sự cố vận hành.

Lỗi thứ hai thì anh không cần tìm trong hồ sơ. Anh nhớ.

Anh mở điện thoại, lướt ngược về tháng Năm năm hai nghìn hai mươi bốn. Một tin nhắn anh gửi cho Trâm, lúc mười một giờ đêm: "Bà ơi, tháng này bên bà đi tìm xác có hai lần hả? Tui thấy con chó ông Chín ngày nào cũng tha một con chim từ chân tháp về." Trâm trả lời sáng hôm sau: "Theo hợp đồng ông ơi. Có hệ số hiệu chỉnh rồi, ông yên tâm." Anh đã trả lời: "Ok bà."

Ok bà.

Anh đọc ba chữ đó bốn năm lần. Anh đã thấy. Anh đã hỏi. Người ta trả lời một câu, và anh để yên. Vì lúc đó tháp Bảy lại hỏng, vì công ty đang thúc doanh thu, vì hệ số hiệu chỉnh là một từ nghe có vẻ khoa học mà anh không có thời gian tìm hiểu. Vì đó là việc của người khác.

Anh chụp màn hình đoạn tin nhắn. Rồi ghi lên tờ giấy trắng, dòng thứ hai: "Đã thấy dấu hiệu bất thường (tháng 5/2024), đã hỏi, không theo tới cùng."

Sáu giờ, anh gọi cho Trâm.

Chuông đổ sáu lần. Giọng Trâm ngái ngủ, khàn đặc.

– Ông điên hả? Sáu giờ sáng thứ Bảy.

– Bà đọc báo cáo thí nghiệm thả xác của cô Hạc chưa?

Đầu dây im lặng. Anh nghe tiếng Trâm ngồi dậy, tiếng cái gì đó rơi xuống sàn.

– Con nhỏ đó gửi cho tui chiều hôm qua. – Trâm nói. Giọng đã tỉnh hẳn. – Tui đọc rồi.

– Ba ngày mất tám phần mười. Bà biết không?

– Tui không biết con số. – Trâm nói chậm. – Nhưng tui biết bảy ngày còn thiếu, đừng nói mười bốn. Ông nghĩ tui học môi trường năm năm mà không biết hả? Bản đề xuất đầu tiên của tui ghi ba ngày một lần, ông Lộc gạch, ghi bảy. Ký hợp đồng xong ba tháng, ông Lộc nói cắt ngân sách, ghi mười bốn. Tui cãi. Ổng nói không làm thì có công ty khác làm. Công ty tui có mười hai người ăn lương, Thoại.

– Rồi bà ký.

– Rồi tui ký. Rồi tui dùng hệ số hiệu chỉnh của châu Âu cho đỡ tội. – Trâm cười, cái cười khô khốc. – Ông gọi sáu giờ sáng để nghe tui nói câu đó hả?

– Tui gọi để hỏi bà có viết gì cho hội đồng không.

Trâm im một lúc lâu.

– Ông định viết?

– Tui ký hai mươi bốn tờ. Tui phải viết.

– Ông viết thì ông Lộc giết ông.

– Ổng không giết ai. Ổng cách chức là cùng.

– Thoại. – Trâm gọi tên anh, rất khẽ, như hồi còn đi học, những lần chị hỏi bài anh trong giờ kiểm tra. – Ông làm vậy vì con nhỏ đó hả?

Thoại nhìn ra cửa sổ. Trời đã sáng. Mười hai cái tháp quay đều trong gió sớm, cánh lấp lánh nắng.

– Tui làm vậy vì tui ký. – Anh nói.

Trâm thở dài.

– Tui xin lỗi ông. – Chị nói. – Hồi đó tui nên nói thật với ông.

– Hồi đó tui nên hỏi thêm một câu.

Chín giờ, anh bắt đầu viết.

Anh không giỏi viết. Viết báo cáo vận hành thì được, vì báo cáo vận hành chỉ có số, có giờ, có mã lỗi. Nhưng lá thư này không phải báo cáo vận hành. Anh viết, xoá, viết lại. Anh bỏ những câu dài. Anh bỏ những chữ như "tuy nhiên", "do hoàn cảnh", "trong điều kiện". Anh để lại những câu ngắn.

Gửi Hội đồng thẩm định.

Tôi là Hứa Đình Thoại, quản lý vận hành nhà máy điện gió Cồn Cát Trắng từ tháng 10/2022.

Từ tháng 9/2023 đến tháng 8/2025, tôi đã ký 24 biểu mẫu hiện trường của đơn vị tư vấn, tại ô "Xác nhận số liệu hiện trường của đơn vị vận hành". Khi ký, tôi hiểu đó là xác nhận đơn vị tư vấn có mặt tại nhà máy vào các ngày ghi trong biểu mẫu. Tôi đã không đọc kỹ nội dung ô ký. Đây là lỗi của tôi.

Tháng 5/2024, tôi đã thấy dấu hiệu xác chim dưới chân tháp bị thú vật tha đi trong vòng vài ngày. Tôi đã hỏi đơn vị tư vấn một lần, nhận được câu trả lời rằng đã có hệ số hiệu chỉnh, và tôi đã không theo đến cùng. Tôi đính kèm ảnh chụp tin nhắn này.

Tôi đã đọc kết quả thí nghiệm thả xác do bà Kiều Thu Hạc, người giám sát độc lập do Hội đồng chỉ định, gửi ngày 10/10/2025. Tôi xác nhận các điều kiện hiện trường mô tả trong đó là đúng với những gì tôi biết. Tôi đề nghị Hội đồng không xem 24 chữ ký của tôi là căn cứ xác nhận tính đầy đủ của số liệu giai đoạn trước.

Tôi chịu trách nhiệm về phần việc của mình.

Hứa Đình Thoại.

Anh đọc lại lá thư. Rồi anh in ra hai bản, ký tay vào cả hai. Một bản scan gửi vào hộp thư của văn phòng hội đồng thẩm định, đồng gửi cho cô Hạc và cho chị Trâm, lúc mười giờ mười bảy phút. Một bản anh gấp làm tư, bỏ vào túi áo ngực.

Anh không gửi cho ông Lộc. Anh biết ông Lộc sẽ biết trước giờ cơm trưa.

Ông Lộc biết lúc mười một giờ rưỡi.

– Cậu làm cái gì vậy?

Giọng ông không lớn. Ông Lộc không bao giờ lớn tiếng qua điện thoại, ông nói hồi trước có lần ông lớn tiếng, người kia ghi âm lại, mất một hợp đồng. Nhưng giọng ông lúc này chậm và rõ từng chữ, như đang đọc bản án.

– Dạ, em gửi thư đính chính cho hội đồng.

– Tôi đọc rồi. Tôi hỏi cậu làm cái gì.

– Em ký hai mươi bốn tờ đó, anh Lộc. Bây giờ người ta phát hiện số liệu sai. Em không thể để người ta đọc chữ ký của em như là em đảm bảo cho số liệu đó.

– Cậu biết cậu vừa làm gì không? Cậu vừa tự đeo dây vào cổ. Hội đồng đọc lá thư đó, câu đầu tiên họ hỏi sẽ là: nhà máy này có còn đáng tin để xây thêm tám tháp nữa không. Giai đoạn hai, cậu hiểu không? Khoản vay, cậu hiểu không? Ba trăm người ăn lương, trong đó có mười lăm người ở cái xóm của cậu.

– Em hiểu.

– Cậu không hiểu. – Ông Lộc ngừng lại. Anh nghe tiếng ông thở ra, dài. – Cậu có biết cô Hạc đó chưa gửi báo cáo cho hội đồng không? Tối qua tôi gọi cho cô ta. Tôi nói cho cô ta biết nếu cô ta gửi thì người đứng mũi chịu sào là cậu. Cô ta im. Cậu hiểu không? Cô ta im. Có khi cô ta sẽ sửa lại vài chữ. Có khi cô ta để cậu yên. Mà giờ cậu tự nhảy ra.

Thoại đứng im. Anh không biết chuyện ông Lộc đã gọi cho cô. Anh nhìn ra ngoài cửa sổ, về phía đồi cát, phía cái chòi số Một nhỏ xíu trên đỉnh đồi. Cô đang ở đó. Cô đang cầm bộ đàm. Cô đang không gửi báo cáo, vì một cuộc điện thoại tối qua.

– Anh không nên gọi cho cô ấy. – Anh nói.

– Tôi gọi cho ai là quyền của tôi.

– Anh gọi để cô ấy sửa số liệu, thì đó không còn là quyền của anh nữa.

Lần này ông Lộc im lặng lâu hơn. Khi ông nói lại, giọng ông đã đổi, không còn nhẹ nhàng, không còn tròn trịa. Chỉ còn mệt và lạnh.

– Thoại. Tôi nói cậu nghe một lần thôi. Đầu năm nay hội đồng bắt công ty đề xuất ba người giám sát độc lập. Tôi đưa cho cậu soạn danh sách, vì cậu là người hiểu nhà máy nhất. Tôi có ý kiến. Cậu không nghe. Cậu để cái tên đó lên đầu. Hội đồng chọn đúng cái tên đó.

Thoại không nói gì.

– Cậu chọn con nhỏ đó. – Ông Lộc nói. – Thì ráng mà chịu.

Rồi ông cúp máy.

Thoại đứng nguyên chỗ cũ rất lâu, điện thoại vẫn áp vào tai. Ngoài cửa sổ, tháp Bốn đang chậm lại, cánh xoay mặt ra khỏi gió. Trên bộ đàm đặt trên bàn, giọng anh Tý vang lên đều đều: tháp Bốn đang dừng, bốn mươi giây. Có ai đó trên đồi vừa thấy chim.

Anh nghĩ tới một bản báo cáo khác. Bốn năm trước. Anh đã đọc nó bốn lần, lần cuối cùng lúc ba giờ sáng trong phòng trực, sau một ca đêm, đèn huỳnh quang kêu rè rè trên đầu. Anh đã gấp nó lại và nghĩ: người viết cái này không sợ ai.

Anh đặt điện thoại xuống bàn, cạnh cái hũ nhựa.

Buổi chiều anh làm việc như mọi ngày. Kiểm nhật ký vận hành, ký phiếu xuất kho cho Lợi thay một bộ cảm biến gió trên tháp Chín, họp nhanh với đội bảo dưỡng về lịch tháng Mười Một. Anh Tý đưa anh ly cà phê, nhìn anh một cái, rồi nói đúng một câu, không đầu không đuôi:

– Sếp làm đúng.

– Anh đọc thư hả?

– Tôi không đọc. – Anh Tý nói. – Tôi nhìn mặt sếp.

Năm giờ chiều, Thoại lái xe ra đồi cát. Anh dựng xe ở gốc keo như mọi lần, đi bộ lên lưng chừng dốc, rồi dừng lại. Từ chỗ này, anh nhìn thấy cái chòi số Một. Cô đang đứng ở mép chòi, ống nhòm đưa lên mắt, cái nón vải xanh bạc màu bị gió thổi lật vành. Trên bàn gỗ, cạnh chân cô, là cái bình nước hai lít của cô. Không có chai trà nào.

Anh không đi lên nữa. Anh đứng đó một lúc, rồi quay xuống.

Tám giờ tối, anh về nhà má.

Con Lu chạy ra mừng như mọi lần. Má anh đang ngồi ở hiên, khâu lại cái nón lá, thấy anh thì ngẩng lên, không nói gì, chỉ hất hàm về phía sau nhà. Ánh đèn từ phòng sau hắt ra ngoài sân, qua cái cửa sổ có thằng Lép đang ngủ trong lồng.

Thoại đi vòng ra sau. Anh đứng trước cửa phòng mình, căn phòng có cái máy bay lon bia anh làm năm lớp sáu. Bên trong có tiếng gõ bàn phím, nhanh, rồi dừng, rồi nhanh.

Anh rút tờ giấy gấp tư trong túi áo ngực ra. Mở ra. Gấp lại. Mở ra lần nữa.

Rồi anh giơ tay lên, gõ cửa.

— Hết chương 10 —