Bản đồ mới

Chương 30: Bản đồ mới

– Tôi là Từ Thị Nhạn, văn phòng hội đồng. Tôi đi theo em tới hết tháng Tám. Em làm gì cứ làm, đừng để ý tôi. Tôi chỉ ghi.

Người phụ nữ đứng trước cổng nhà máy lúc bảy giờ sáng thứ Tư, mười lăm tháng Bảy. Chị chừng năm mươi tuổi, đội một cái mũ vải rộng vành to gần bằng cái nón lá, đeo kính râm, khẩu trang, bao tay chống nắng tới khuỷu. Trên vai chị là một cái túi vải, trong túi có một bình nước giữ nhiệt, một cuốn sổ bìa cứng, ba cây bút bi và một tuýp kem chống nắng to như chai nước mắm.

– Dạ, chị Nhạn. – Hạc nói. – Tên chị là tên chim.

– Ba tôi đặt. Ổng nói con gái tên chim thì sau này bay xa. – Chị Nhạn kéo khẩu trang xuống, cười. – Tôi bay xa nhất là từ Nha Trang vô đây.

Hạc thích chị ngay.

Phòng điều khiển vẫn vậy. Mười hai ô màn hình. Cái máy lạnh kêu rè rè. Cái đài nhỏ của anh Tý đặt trên bàn. Chỉ có thêm một cái máy tính cũ ở góc, màn hình chia hai ô, một ô là bầu trời phía trên đầm, một ô là bảng đếm chữ in hoa thẳng hàng. Thằng Bíp.

Và cái bàn họp giữa phòng, trên đó trải một tấm bản đồ lớn, bốn góc chặn bằng bốn cái ly cà phê.

Thoại đứng cạnh bàn. Áo đồng phục xanh dương, tay áo xắn tới khuỷu, cây bút chì kẹp sau tai. Anh ngẩng lên khi cô bước vào. Mười tám ngày, kể từ đêm ở mép đầm. Cô không đếm, nhưng cô biết.

– Chào anh Thoại. – Cô nói.

– Chào em.

Chị Nhạn mở cuốn sổ bìa cứng, ghi một dòng. Anh Tý quay ghế lại, mở miệng định nói gì đó, nhìn chị Nhạn, rồi ngậm miệng lại, quay ghế về màn hình. Lợi ngồi ở góc phòng, lau ống kính camera, cúi đầu thấp tới mức gần chạm bàn.

– Anh trải bản đồ ra từ hôm qua. – Thoại nói. – Em coi.

Hạc đi tới bàn. Chị Nhạn đi theo, đứng cách hai bước.

Đó là bản đồ địa hình khu vực nhà máy, tỉ lệ lớn. Đầm Bến Cò hình ba ngón chân chim. Ruộng muối kẻ ô. Đồi cát. Mười hai chấm đỏ đánh số T1 tới T12. Bốn chấm xanh đánh số T17 tới T20, đứng thành hàng sát mép bãi bùn bờ bắc, đúng như bản thiết kế cô đã nhìn thấy từ ngày đầu tiên. Bên cạnh mỗi chấm xanh, có một mũi tên vẽ bằng bút chì, chỉ vào phía trong đất liền, và một chấm xanh khác vẽ mờ, có dấu hỏi.

– Anh muốn dời bốn cái này vô trong. – Thoại nói. – Ra khỏi hành lang bay. Nhưng anh không biết hành lang bay rộng bao nhiêu, cong chỗ nào, mùa nào lệch ra sao. Anh có số gió. Em có số chim.

Hạc nhìn bản đồ một lúc lâu. Rồi cô nhìn chị Nhạn. Chị Nhạn nhìn lại cô, không nói gì, bút bi dừng trên trang sổ.

– Anh Thoại. – Cô nói. – Em không vẽ chỗ đặt tháp cho công ty được.

– Anh biết.

– Em là người giám sát. Người giám sát mà ngồi vẽ phương án cho công ty, rồi ngày hai mươi lăm tháng Tám đứng trước hội đồng chấm phương án đó, thì...

– Thì cũng như ăn bánh căn mà không trả tiền. – Anh nói. – Anh biết. Anh không nhờ em vẽ tháp.

Anh rút cây bút chì sau tai xuống, đặt lên bàn, đẩy về phía cô.

– Em vẽ chỗ chim bay. Từ số liệu của em, cái số đã nộp hội đồng, ai cũng đọc được. Em vẽ trên một tờ giấy can riêng, em ký tên em. Anh vẽ chỗ tháp đứng trên tờ khác, anh ký tên anh. Hai tờ đặt chồng lên nhau, ai nhìn cũng thấy tháp có đứng trên đường chim bay hay không. Không ai vẽ thay ai.

Chị Nhạn ghi một dòng dài. Rồi chị ngẩng lên.

– Văn phòng hội đồng sẽ nhận cả hai tờ, gửi đồng thời cho công ty và nhóm Đà Lạt. – Chị nói, giọng không lên không xuống. – Tôi ghi vậy được không?

– Dạ được. – Hạc nói.

– Dạ được. – Thoại nói.

Anh Tý, ở bàn trực, tự nhiên vặn to cái đài. Một câu vọng cổ ngân lên, dài, mùi mẫn.

Họ làm việc mười ngày.

Buổi sáng Hạc đi tuyến tìm xác rồi lên chòi, chia ca với chị Trâm và Linh như mọi người giám sát. Không phải ban đêm như hồi tháng Mười Hai, mà sau hai giờ chiều, trong phòng điều khiển, cửa mở, chị Nhạn ngồi ở cái ghế cạnh cửa sổ với cuốn sổ và bình nước giữ nhiệt. Hạc ngồi một đầu bàn, Thoại ngồi đầu kia, tấm bản đồ ở giữa. Mỗi người một tờ giấy can.

Tờ của Hạc, cô vẽ bằng bút chì màu. Mấy nghìn lượt chim từ tháng Chín tới đầu tháng Ba, mỗi lượt một chấm, xếp theo giờ con nước. Rồi cô nối các chấm thành những dải. Một dải rộng màu đỏ chạy từ bãi trong ra bãi ngoài, cong như cái lưỡi liềm, là hành lang của bầy choắt lúc nước lên. Một dải mảnh hơn màu cam chạy dọc bờ, là đường của ó cá, của cắt. Một vùng màu vàng nhạt trải trên đồi cát phía đông, chỗ cò, diệc bay cao ngang qua mỗi chiều về tổ.

Tờ của Thoại, anh vẽ bằng bút chì đen, nét thẳng, chữ in hoa. Tốc độ gió trung bình từng ô lưới một trăm mét. Đường cáp ngầm. Đường xe vào. Nền cát chỗ nào lún, chỗ nào chắc. Những vòng tròn bán kính bảy mươi lăm mét quanh mỗi vị trí tháp có thể đặt.

Tới ngày thứ ba, họ đặt hai tờ chồng lên nhau lần đầu.

Bốn vòng tròn của T17 tới T20 trên bản thiết kế cũ nằm gọn trong dải đỏ của cô. Không lệch chút nào. Như ai đó đã cố ý vẽ tháp đúng chỗ chim bay thấp nhất.

– Chỗ đó gió mạnh nhất. – Thoại nói. – Người vẽ thiết kế cũ tính gió, không tính chim.

– Chim cũng tính gió. – Hạc nói. – Gió mạnh chỗ nào thì chim bay thấp chỗ đó.

Anh nhìn cô. Rồi anh cầm cục tẩy lên, xoá bốn cái dấu hỏi trên tờ của mình.

Những ngày sau là những ngày dời. Anh đẩy bốn vòng tròn vào phía trong, từng chút một. Năm trăm mét, sáu trăm mét. Mỗi lần dời là một lần tính lại gió, tính lại cáp, tính lại đường. Mỗi lần đặt chồng lên, cô nhìn. Ra khỏi dải đỏ chưa? Còn chạm vào dải cam không? Có lấn vào vùng vàng không? Cô không bao giờ nói "dời sang trái" hay "dời sang phải". Cô chỉ nói: "Còn chạm." Hoặc: "Ra rồi."

Chị Nhạn ghi hết.

Ngày thứ bảy, bốn vòng tròn ra khỏi dải đỏ. Cách mép bãi hơn tám trăm mét, nằm sau dãy đồi cát thứ hai.

– Gió chỗ này yếu hơn. – Thoại nói, mắt không rời bảng tính. – Sản lượng bốn tháp giảm chừng bốn phần trăm. Cáp dài thêm một cây hai. Phải làm thêm một đoạn đường. Thêm tiền.

– Bao nhiêu?

– Anh tính rồi. – Anh nói. – Không nhỏ.

Bà Uyên tới vào ngày thứ tám.

Một phụ nữ ngoài năm mươi, tóc búi gọn, áo sơ mi trắng, giày bệt. Bà không đi xe bảy chỗ màu bạc, bà đi xe khách ra Phan Rang rồi gọi xe ôm vào. Bà đứng giữa phòng điều khiển, nhìn tấm bản đồ, nhìn hai tờ giấy can, nhìn chị Nhạn, nhìn Hạc, nhìn Thoại. Rồi bà ngồi xuống, đeo kính, đọc bảng tính của Thoại từ đầu tới cuối, không bỏ dòng nào.

– Anh Thoại. – Bà nói, gỡ kính ra. – Anh biết khoản vay của công ty tới hạn tháng Mười Hai.

– Dạ biết.

– Dời bốn tháp, thêm tiền cáp, thêm tiền đường, giảm bốn phần trăm sản lượng. Ngân hàng đọc cái này, ngân hàng hỏi tôi sao công ty tự làm mình nghèo đi.

– Dạ. – Thoại nói. – Mà không dời thì hội đồng bác. Bác thì không có tháp nào. Không có tháp nào thì sản lượng giảm một trăm phần trăm.

Bà Uyên nhìn anh.

– Anh nói như kế toán.

– Dạ, tôi nói số.

– Ông Lộc cũng nói số.

– Ông Lộc nói số của ông Lộc. – Thoại nói. – Tôi nói số của gió. Còn đây là số của chim. – Anh chỉ vào tờ giấy can của Hạc. – Không phải của tôi. Tôi không sửa được một chấm nào trên đó.

Bà Uyên im rất lâu. Bà nhìn tờ giấy can của Hạc, cái dải đỏ cong như lưỡi liềm. Bà nhìn chữ ký ở góc.

– Cô Hạc. – Bà nói. – Tôi hỏi cô một câu, cô trả lời như người giám sát, không phải như người yêu của kỹ sư nhà tôi.

Chị Nhạn ngẩng lên. Hạc không đỏ mặt. Cô gật đầu.

– Dời bốn tháp ra tám trăm mét. Thêm hệ thống camera tự phát hiện ở mọi tháp gần đầm. Giữ dừng theo yêu cầu. Cô nghĩ hội đồng duyệt không?

– Dạ, em không biết. – Hạc nói. – Em không phải hội đồng. Em chỉ biết một chuyện. Ngày hai mươi lăm tháng Tám, em đứng trước hội đồng, em đặt tờ của em lên bàn. Ai đặt tờ gì chồng lên thì em không quyết.

Bà Uyên nhìn cô thêm một lúc. Rồi bà cười, cái cười mệt, không tròn, không đều, không phải cười làm ăn.

– Giống y như người ta tả. – Bà nói, đứng dậy. – Tôi cần nói chuyện với hội đồng quản trị. Hai tuần. Anh Thoại, anh làm hồ sơ kỹ thuật như phương án dời. Tôi không hứa gì.

Bà đi rồi, phòng điều khiển im một lúc lâu. Anh Tý không mở cải lương. Lợi ngồi ở góc, ống kính camera trong tay, nhìn Thoại.

– Anh Thoại. Bả nói không hứa là bả đồng ý rồi đó. – Lợi nói nhỏ. – Ông Lộc mà không đồng ý thì ổng nói "để tôi suy nghĩ".

Thoại không trả lời. Anh cuộn tấm bản đồ lại, chậm, cẩn thận, như cuộn một tấm lưới.

Chiều đó, Hạc lên chòi số Một thay ca cho chị Trâm.

Cái bàn gỗ vẫn còn đó. Cái vệt tròn nhạt màu nơi hũ tiền trà từng đứng vẫn còn đó, dù cái hũ đang nằm trên kệ sách trong phòng trọ ở Nha Trang. Tờ email "Tiếp tục" của ông Nghị cô dán lên cột hồi đầu năm đã bạc màu, mép quăn lại. Ai đó, chắc là Linh, đã lấy băng keo dán lại bốn góc cho nó khỏi bay. Tám ngày nay, mỗi lần ngồi xuống cái ghế nhựa, cô đều nhìn nó một cái.

Linh đang ở trên đó, ống nhòm trên mắt. Con bé đen hơn hồi tháng Ba, tròn hơn, tóc dài hơn. Hôm Hạc về, nó ôm cô chặt tới mức cô không thở được. Hôm nay nó không ôm. Nó vẫy cô lại, mắt không rời ống nhòm.

– Chị lên đúng lúc. – Linh nói, giọng hơi khàn. – Hôm nay có chim về.

Hạc nhìn xuống bãi bùn bờ bắc. Nước đang ròng. Trên mặt bùn xám, giữa mấy chục con choắt non lông nhạt ở lại qua hè, có một đám mới. Mười mấy con, lông còn đậm màu sinh sản, nâu đỏ lốm đốm trên lưng, đứng tụm lại như những người khách vừa xuống xe, chưa quen đường.

Chim trưởng thành đầu tiên quay về từ phương bắc. Gần cuối tháng Bảy. Đúng như sách nói, đúng như những tờ phiếu điều tra năm chín mươi mà cô đã ngồi gõ suốt bốn tháng.

– Chị ơi. – Linh nói. Giọng con bé đổi, nhỏ lại, gấp. – Con thứ ba từ bên trái. Đứng một chân. Chị nhìn chân nó.

Hạc đưa ống nhòm lên. Con thứ ba từ bên trái. Một con choắt, đứng một chân trên bùn, cái chân kia co lên dưới bụng. Trên cái chân đang đứng, phía trên khớp gối, có một cái gì đó nhỏ xíu, không phải màu da chân, không phải màu bùn.

Một cái cờ chân.

— Hết chương 30 —