Cánh én

Chương 9: Cánh én

– Dấu của cha tôi – Thiết nói.

Anh không cầm mẩu đá lên. Anh để nó nằm đó, trên mặt bàn gỗ, giữa cái túi vải đứt dây và mẩu vữa bở, như một thứ đồ vật bình thường trong một đống đồ vật bình thường.

– Tôi biết là dấu của bác Lương – Nghiên nói. – Tôi không hỏi ông cái ấy.

– Thế cô hỏi gì?

– Tôi hỏi ông định làm gì.

Thiết nhìn ngọn lửa trong bếp. Củi sau sau cháy lách tách, khói luồn qua mái tranh. Ngoài sân, ông Tòng đang ho khù khụ, cố tình ho to cho trong nhà biết ông vẫn đứng đấy.

– Mai tôi hỏi cha tôi.

– Hỏi rồi sao? Nếu bác Lương bảo phải, bác giết cha tôi, thì ông làm gì?

– Thì tôi bắt.

Nàng nhìn anh một hồi, như muốn tìm trên mặt anh một chỗ nói dối. Rồi nàng cúi xuống, nhặt mẩu đá lên, nắm chặt trong tay.

– Cái này tôi giữ. Mai ông đi hỏi, tôi đi cùng. Tôi muốn tự tai nghe.

Sáng mùng hai, trời có sương mù. Sương từ dưới thung suối dâng lên, trắng đặc, ngập cả bãi Cỏ Gấu, chỉ còn trơ ra những mái lán như những con thuyền úp. Thiết đứng đợi ở đầu dãy lán thợ cả từ lúc gà gáy. Nghiên đến sau anh một lúc, đã nấu xong nồi cơm sáng, giao bếp cho bà Gừng.

Ông Lương đang buộc lại cái bó đục, chuẩn bị lên núi. Thấy hai người, ông không ngạc nhiên. Ông đặt bó đục xuống hòn đá kê trước cửa, ngồi lên đấy, hai tay đặt lên đầu gối.

– Hỏi đi.

Nghiên bước lên, xòe tay ra. Mẩu đá nằm giữa lòng bàn tay nàng.

Ông Lương nhìn nó. Mặt ông không động một thớ thịt nào. Chỉ có bàn tay phải, bàn tay mất nửa đốt ngón út, nắm lại trên đầu gối.

– Đá tao – ông nói. – Góc đá chốt, mặt khuất. Dấu tao.

– Đá chốt là gì, cha? – Thiết hỏi.

– Là cái đá tao đục.

– Sao nó lại ở trong thắt lưng ông Tảo?

– Thằng Tảo gõ vỡ. – Ông Lương ngẩng lên nhìn con trai. – Đêm hai lăm, nó cầm cái mảnh này sang lán tao. Nó bảo nó gõ vào góc đá chốt của tao, đá bật vảy ra. Nó bảo thế là đá đang chịu nặng. Tao bảo nó nói nhảm. Đá tao đặt chỗ không chịu cái gì cả. Bản vẽ ghi thế. Tao bảo nó làm vỡ đá tao, tao đuổi nó về.

– Ông Tảo nói gì nữa?

– Nói nhảm.

– Nói nhảm những gì?

– Tao không nhớ.

– Cha…

– Tao không nhớ. – Ông Lương đứng dậy, cầm bó đục lên. – Thằng Tảo với tao bốn mươi năm. Bốn mươi năm cãi nhau. Đêm ấy nó về, tao không biết nó đi đâu. Mày muốn bắt thì bắt. Tao lên núi đây.

Nghiên đứng chắn trước mặt ông.

– Bác Lương. Cha cháu chết đêm ấy. Bác là người cuối cùng cãi nhau với cha cháu.

Ông già dừng lại, nhìn nàng. Thiết thấy trong mắt cha mình một thứ mà anh chưa từng thấy bao giờ. Không phải giận. Không phải sợ. Một thứ gì đó giống như người đứng bên bờ một cái hố, nhìn xuống.

– Cháu ạ – ông nói, giọng nhẹ đi. – Bác không biết cha cháu chết thế nào. Bác chỉ biết bác không đi tìm cha cháu đêm ấy. Giá mà bác đi.

Rồi ông bước vòng qua nàng, đi vào sương mù, lên núi.

Thiết đứng nhìn theo cho đến khi bóng cha mất hút trong màn trắng. Nghiên đứng bên anh, mẩu đá vẫn nắm trong tay.

– Ông không bắt.

– Tôi không có gì để bắt. Cãi nhau không phải tội. Một mảnh đá vỡ trong túi người chết, cha tôi đã nói nó từ đâu ra, và điều ấy khớp với lời ông Mười Rổ. – Anh quay sang nàng. – Cô tin cha tôi không?

– Tôi không biết. – Nàng mở bàn tay ra, nhìn mẩu đá. – Bác ấy nói câu cuối cùng như người thật lòng. Nhưng người ta nói dối cũng hay thật lòng ở câu cuối cùng.

Quá trưa hôm ấy, Mậu chạy về điếm, mặt đỏ gay.

– Anh Thiết. Từ sáng em ngồi uống nước chè ở quán bà Gừng, chỗ nhìn sang được cổng phụ. Em thấy lão Dụng chữ thập đi vào chỗ ở của đội trưởng Vạn. Đi lén, nhìn trước nhìn sau. Ở trong lâu ơi là lâu, gần một tuần hương. Đi ra thì cúi gằm mặt, đi thẳng về lán.

Thiết nhớ lại cái bàn thợ cả trong lán cơm sáng hai mươi bảy. Bạch Dụng cầm đũa tay trái. Người ta nói thế. Lão ấy dạo này hay đi đêm, cầu thì trơn, suối thì sâu. Thợ thuận tay trái thì cả lăng này đếm trên đầu ngón tay.

Lán của Dụng ở quãng giữa dãy lán thợ cả. Từ lán cha anh đi sang, qua lán ông Mười Rổ, qua thêm một lán nữa, thì tới.

Anh chưa kịp đứng dậy thì ngoài bãi đã có tiếng ồn ào. Tiếng người chạy, tiếng gọi nhau, tiếng chó sủa. Anh lao ra cửa. Trên con đường dẫn từ cổng phụ lăng xuống bãi Cỏ Gấu, một toán lính áo đỏ đang đi xuống, mười người, giáo dựng thẳng. Đi đầu là Vạn Hữu Toàn. Họ không vào bãi. Họ rẽ ngang, đi thẳng tới dãy lán thợ cả, đến cái lán cuối cùng cạnh gốc sau sau.

Thiết chạy tới. Lúc anh đến nơi, hai người lính đã ở trong lán cha anh. Họ lật chiếu, lật chăn, đổ tung cái rương gỗ. Vạn đứng ở cửa, khoanh tay.

– Đội trưởng làm gì thế này? Lán này trên đất huyện.

– Ta biết. Ta không bắt ai trên đất huyện. – Vạn nói, giọng bình thản, không nhìn Thiết. – Ta chỉ khám đồ. Người đã bắt rồi. Bắt ở trong huyền cung, từ giờ Ngọ. Trong cột mốc.

Thiết đứng sững.

– Bắt ai?

Vạn quay lại nhìn anh. Trên mặt hắn có một vẻ gì đó gần như là thương hại.

– Ứng Bá Lương. Tội giết thợ cả Lư Đức Tảo, đêm hai mươi lăm tháng Mười.

– Lấy cớ gì?

– Có người làm chứng. Lư Đức Tảo giờ Tuất đêm ấy sang lán Ứng Bá Lương, hai người cãi nhau to, Lương quát đánh. Tảo đi ra thì Lương đi theo. Người làm chứng thấy tận mắt. – Vạn ngừng một chút. – Mà khám ra cái này nữa.

Một người lính trong lán đi ra, tay cầm một vật, đưa cho Vạn. Vạn giơ nó lên trước mặt Thiết.

Một chiếc dép quai gai. Quai trước đứt. Gót mòn vẹt một bên.

– Dưới gầm giường lão Lương – Vạn nói. – Chiếc kia ở chân thằng chết. Ngươi là bổ đầu, ngươi nói ta nghe, chiếc dép của người chết sao lại nằm dưới gầm giường lão này?

Thiết nhìn chiếc dép. Anh nhìn rất lâu. Trưa hai mươi sáu, chính anh đã thấy nó, nằm lật ngửa ở kẽ đá sát chân cột mốc mười bảy. Đến giờ Mùi cùng ngày, nó đã biến mất, mặt cầu đã được dội nước sạch. Người lấy nó đi không phải cha anh. Cha anh không bao giờ đặt chân lên cái cầu ấy vào lúc có lính gác.

Anh mở miệng. Rồi anh ngậm lại.

Nếu anh nói ra, anh phải nói anh thấy nó ở đâu. Ở đầu cầu bờ tây, trong cột mốc. Và anh phải nói anh đã thấy cả hai vệt kéo lê trên mặt cầu nửa bờ tây, cũng trong cột mốc. Nghĩa là ông Tảo bị giết trên đất lăng. Nghĩa là từ ngày hai mươi sáu, huyện đã không có quyền xét vụ này. Nghĩa là mọi thứ anh làm suốt bảy ngày qua đều là trái phép, và người duy nhất có quyền xét cái chết của ông Tảo là Giám lăng Phùng Thuận, người vừa cho bắt cha anh.

Vạn nhìn anh chờ đợi. Hắn chờ rất kiên nhẫn. Rồi khóe miệng hắn nhếch lên.

– Không có gì để nói hả, bổ đầu?

– Ai là người làm chứng?

– Việc của lăng.

Vạn quay đi. Toán lính theo hắn lên núi. Chiếc dép quai gai lủng lẳng trong tay một người lính, đung đưa theo bước chân.

Thiết đứng giữa cái lán tan hoang của cha. Chiếu cuộn vứt một góc. Rương đổ, áo quần vương vãi. Cái ống tre đựng đục đã bị dốc ngược, những cây đục đủ cỡ nằm lăn lóc dưới đất. Anh cúi xuống, nhặt từng cây lên, cắm lại vào ống, cây to trước, cây nhỏ sau, đúng thứ tự cha anh vẫn cắm. Anh còn nhớ thứ tự ấy.

Nghiên đứng ở cửa lán từ lúc nào. Nàng đã nghe hết.

– Có một người làm chứng – nàng nói khẽ. – Ông Mười Rổ bảo chỉ có ông ấy nghe. Ông ấy không nói với ai.

– Không phải ông Mười Rổ. – Thiết cắm cây đục cuối cùng vào ống. – Ông Mười Rổ nghe thấy cãi nhau. Ông ấy không nói cha tôi đi theo ông Tảo. Người này nói cha tôi đi theo.

– Thế thì ai?

Thiết nhìn ra cửa, qua cái lán của ông Mười Rổ bên cạnh, qua thêm một lán nữa, tới lán của Dụng. Cửa lán ấy đóng im ỉm, then cài bên trong.

Anh sai Mậu phi ngựa về huyện lỵ báo Tri huyện. Đến giờ Thân thì Mậu về, mang theo một mảnh giấy gấp nhỏ, nét chữ chân to và run của Nhữ Đình Khang.

"Bắt trong cột mốc, theo luật huyện không xen được. Ta sẽ viết thư xin Giám lăng cho người nhà thăm nuôi. Ngươi là con, ta hiểu lòng ngươi. Nhưng ngươi là bổ đầu, ngươi phải hiểu cái ghế ta ngồi. Chớ làm gì liều. Liều thì không cứu được cha mà còn mất cả mình."

Dưới cùng, nét mực đậm hơn, như viết thêm sau khi đã gấp giấy lại rồi mở ra: "Chú Thiết, ta xin chú."

Thiết đọc hai lần, rồi gấp mảnh giấy lại, nhét vào tay áo, cạnh cái túi vải đứt dây của ông Tảo.

Chiều tối, anh lên cổng phụ, xin vào gặp Giám lăng. Lính gác không cho. Anh đứng đó đến tận lúc trời tắt nắng, mảnh trăng non mùng hai mỏng như sợi chỉ bạc hiện ra ở chân trời phía tây, rồi lặn theo mặt trời gần như ngay lập tức. Anh vẫn đứng. Mậu mang cơm lên cho anh, anh không ăn.

Gần giờ Tuất, thằng Bính đổi phiên gác ở cổng. Nó nhìn quanh, rồi đi đến bên cạnh anh, giả như đi tiểu ở bụi cây.

– Anh Thiết – nó thì thào, không quay mặt lại. – Anh về đi. Không gặp được đâu.

– Cha tôi thế nào?

Bính im lặng một lúc lâu.

– Đội trưởng mang tờ giấy vào chỗ giam từ chập tối. Em đứng gác ở ngoài, em nghe. Đội trưởng đọc. Rồi đội trưởng hỏi ông ấy có nhận không. – Thằng bé ngập ngừng. – Ông ấy nhận rồi, anh Thiết ạ. Ông ấy điểm chỉ rồi.

— Hết chương 9 —