Miếng đất sét ở chân vòm

Chương 22: Miếng đất sét ở chân vòm

Nghiên nặn miếng đất sét ba lần mới vừa.

Lần thứ nhất to quá, nhét vào chỗ trống ở chân vòm thì nó đẩy cả bên ấy nghiêng ra ngoài. Lần thứ hai nhỏ quá, mười hai miếng gỗ mít dựng lên được một nửa thì lại đổ xuống chiếu. Lần thứ ba, nàng không nặn theo mắt nữa. Nàng lấy hai miếng gỗ nằm kề hai bên chỗ trống, áp vào cục đất sét còn ướt, ấn cho đất in hình hai mặt vát của chúng, rồi lấy dao cắt gọt theo vết in.

– Cha tôi làm thế – nàng nói, không ngẩng lên. – Muốn biết miếng thiếu hình gì thì nhìn hai miếng bên cạnh nó. Chúng nó nhớ hình miếng ấy hơn mình nhớ.

Sáng mười sáu tháng Một. Lán nhà họ Lư sau lán cơm, gian của ông Tảo. Cái giường tre lồ ô đã kê sát vách. Bộ vòm gỗ bày trên mặt chiếu, cạnh một bát nước để Nghiên nhúng tay giữ cho đất khỏi khô. Thiết ngồi đối diện nàng, kể lại những gì cha anh đã nói đêm qua dưới huyền cung, từng câu một. Thằng Ốc ngồi bên chị, cằm tì lên đầu gối, mắt không rời đống gỗ.

Nàng dựng vòm. Lần này nàng không dựng từ hai chân lên như Thiết dựng hôm hai mươi bảy. Nàng đặt miếng đất sét xuống trước, ở chân vòm bên trái, chỗ cái chốt. Rồi mới xếp mấy miếng gỗ hình nêm ôm quanh nó. Rồi mới đến những miếng vòm.

Cái vòm gỗ đứng lên, cao chừng gang tay, cong như lưng con rùa. Lần này nó không nghiêng. Nó đứng vững.

Nghiên rụt tay về. Ba người nhìn nó.

– Đứng rồi – thằng Ốc thì thào.

– Bây giờ thì nhìn này. – Thiết cúi xuống, chỉ vào mấy miếng gỗ hình nêm ôm quanh cục đất sét. – Trong vòm thật, mấy miếng này là đá vôi. Cô bóp thử xem.

Nghiên đưa ngón tay ấn nhẹ vào một miếng nêm gỗ. Nó không động đậy. Nàng ấn mạnh hơn, rồi nhấc nó ra khỏi chỗ.

Cái vòm vẫn đứng.

– Nó không đỡ gì cả – nàng nói.

– Ông Tảo đẽo những miếng nêm này cho đúng hình thôi. Còn cái làm việc là cục đất sét. Cái chốt. – Thiết nhìn cục đất ướt dưới chân vòm. – Cô rút nó ra đi.

Nghiên nhìn anh. Rồi nàng cầm lấy cục đất sét, từ từ kéo ra.

Cái vòm không đổ ngay. Nó đứng thêm một nhịp, như người ta đứng thêm một nhịp sau khi bị đánh vào sau gáy. Rồi nửa vòm bên trái, phía chỗ trống, sụp xuống trước. Những miếng gỗ trượt vào nhau, đổ ụp vào lòng vòm. Nửa vòm bên phải còn đứng chênh vênh một lúc, rồi cũng đổ theo, nhưng chậm hơn, đổ nghiêng ra ngoài chứ không đổ vào trong.

Thằng Ốc reo lên một tiếng rồi im bặt.

Nghiên dựng lại cái vòm, lần này không bằng đất sét mà bằng một miếng gỗ vụn tạm. Thằng Ốc nhặt một hòn sỏi nhỏ ở góc nhà, đặt vào giữa lòng vòm, dưới nửa bên trái.

– Người – nó nói.

Không ai ngăn nó. Nghiên rút miếng gỗ vụn. Nửa vòm bên trái sụp xuống. Hòn sỏi biến mất dưới đống gỗ.

Cả ba người ngồi im. Ngoài kia, lán cơm vọng sang tiếng bà Gừng mắng con mèo ăn vụng. Mùi cơm rang mỡ hành từ cái bếp bên ấy bay vào qua khe vách.

– Một cái vòm không có ai đứng dưới thì sập cũng chẳng chết ai – Nghiên nói chậm, tay vẫn đặt trên đống gỗ. – Vòm huyền cung bây giờ có ai đứng dưới đâu. Thợ làm xong rồi, có mỗi bác Lương lau cửa. Người ta làm cái chốt này, nhét đá vôi vào, là để vòm sập lúc có người đứng dưới.

– Lúc nào thì có người đứng dưới?

Nàng ngẩng lên. Thiết thấy nàng hiểu, ngay trước khi nàng nói.

– Ngày mười bảy tháng Chạp.

Thiết gật đầu. Anh nhắm mắt lại, đọc lại trong đầu tờ cáo thị anh đã đọc cho Phùng công công nghe hôm hai mươi chín tháng Mười. Ngày mười bảy tháng Chạp, giờ Thìn, Hoàng thượng ngự giá duyệt huyền cung. Giám lăng, Thị lang bộ Công, Khâm thiên giám theo hầu. Chín thợ cả dựng huyền cung quỳ trong huyền cung đợi giá, để Hoàng thượng hỏi han về đường đá. Không được thay người.

Anh mở mắt.

– Cô có thấy chỗ nào lạ không?

– Lạ gì?

– Cáo thị bộ Lễ bảo chín thợ cả phải quỳ trong huyền cung ngày ấy. Không được thay người. Để Hoàng thượng hỏi han về đường đá. – Anh nói chậm, như đang lần tay theo một vết đục. – Còn tờ giấy trong ống vàng thì bảo Giám lăng xử trí chín thợ cả trước ngày duyệt cung.

Nghiên nhìn anh rất lâu.

– Cùng một người – nàng nói – vừa muốn hỏi chín người ấy, vừa muốn giết chín người ấy trước khi hỏi.

– Cùng một người thì không làm thế.

– Hay vua muốn hỏi cho có lệ, rồi…

– Vua mà muốn giết thợ cho kín chuyện thì không bắt bộ Lễ dán cáo thị khắp lăng, bảo chín người ấy tắm gội, mặc áo trắng, quỳ đợi mình. – Thiết lắc đầu. – Cáo thị thì cả nghìn người đọc. Ống vàng thì một người đọc. Một trong hai tờ không phải của cùng một chỗ.

– Anh bảo tờ giấy vàng là giả.

– Tôi không bảo được. Tôi không có gì để bảo. – Anh đứng dậy. – Tôi chỉ biết người cầm tờ giấy vàng mà đọc được tờ cáo thị kia thì sẽ thấy cái chỗ lạ ấy. Mà người cầm tờ giấy vàng thì không đọc được chữ thảo.

Nghiên nhặt từng miếng gỗ mít, cho lại vào ống tre lồ ô. Đến cục đất sét đã bẹp, nàng cầm lên, nhìn, rồi đặt nó vào lòng bàn tay Thiết.

– Anh mang cái này lên cho ông ấy xem.

Chập tối, Thiết lên nhà Giám lăng lần thứ hai trong sáu ngày.

Lục Hỉ ra đón anh ở cổng phụ, mặt có vẻ lo. Cậu ta dẫn anh qua sân chầu, đi rất nhanh.

– Công công dặn hôm trước là bổ đầu mà lên nói câu ấy nữa thì em không được ra đón – cậu ta nói khẽ. – Em ra đây là em liều đấy.

– Tôi không nói câu ấy.

– Thế bổ đầu nói câu gì?

– Một câu khác.

Phùng công công không ngồi ở gian giữa. Ông đứng ngoài hiên, nhìn lên vầng trăng mười sáu vừa nhô lên khỏi rặng đồi phía đông, còn tròn gần như đêm qua. Ông không quay lại khi Thiết đến.

– Ngươi lên làm gì?

Thiết không quỳ. Anh đặt cục đất sét bẹp lên lan can gỗ bên cạnh ông.

– Bẩm, ông Tảo có đẽo một bộ vòm gỗ mười ba miếng. Thuộc hạ có mười hai. Miếng thứ mười ba bị lấy mất, chắc ở trong cái túi người ta cắt dây khi đẩy ông ấy xuống suối. Con gái ông ấy nặn bằng đất sét miếng thiếu. Miếng ấy là cái chốt ở chân vòm tây, chỗ cha thuộc hạ đục.

Phùng công công nhìn cục đất sét.

– Rồi sao?

– Rồi rút nó ra, thì nửa vòm phía trong sụp xuống.

Ông già im lặng. Thiết kể tiếp, giọng đều, không thêm. Mười một phiến nêm đá vôi. Tiếng gõ bộp. Tiếng chốt kêu căng như dây đàn lên quá tay. Bản vẽ ghi chốt không chịu gì. Ngày nào thì có người đứng dưới nửa vòm phía trong.

Rồi anh nói về tờ cáo thị của bộ Lễ, và tờ giấy trong ống vàng.

Phùng công công nghe đến hết. Tràng hạt trên cổ tay ông không động. Khi Thiết dứt lời, ông quay lại. Dưới ánh trăng, gương mặt nhẵn thín của ông trắng như giấy dó, không đọc được gì.

– Ngươi bảo có người muốn giết Hoàng thượng.

– Bẩm, thuộc hạ bảo có người làm cái vòm để nó sập vào ngày Hoàng thượng đứng dưới.

– Ai muốn giết vua lại đi giết thợ? – Giọng ông nhỏ, không giận. – Muốn giết vua thì cứ để thợ sống, đến ngày ấy vòm sập, chết cả vua cả thợ. Giết thợ trước làm gì cho thêm việc?

– Bẩm, vì thợ thì nhận ra đá. – Thiết nói. – Ngày ấy chín thợ cả quỳ trong huyền cung đợi giá, đợi rất lâu, quỳ ngay dưới vòm mình dựng. Ông Tảo đã nhận ra, ông Thọ đã nhận ra, cha thuộc hạ đã nhận ra. Người còn lại mà quỳ ở đấy cả buổi, nhìn lên vòm, gõ tay xuống nền, thì cũng nhận ra. Người ta mà nhận ra trước khi giá tới thì người ta kêu lên. Muốn Hoàng thượng đứng dưới vòm thì không được để lại ai biết nghe tiếng đá.

Ông già không nói gì.

– Và còn một điều nữa, bẩm công công. – Thiết hạ giọng. – Nếu ngày ấy vòm không sập. Nếu có ai phát giác. Thì người ta chỉ thấy một điều: Giám lăng Khánh lăng đã giết thợ cả theo chỉ vua. Tiếng ác ấy không đổ lên người viết bản vẽ. Nó đổ lên người ngồi trong cung.

Phùng công công nhìn anh. Một cái nhìn rất dài.

Rồi ông giơ tay, gạt cục đất sét khỏi lan can. Nó rơi xuống sân gạch, vỡ làm đôi.

– Ra.

– Bẩm…

– Ra. – Ông quay lưng lại, nhìn trăng. – Lục Hỉ, tiễn bổ đầu. Từ nay không cho hắn vào nữa.

Thiết vái, lùi ra. Lục Hỉ dẫn anh xuống bậc thềm, mặt tái nhợt. Họ đi được nửa sân chầu thì nghe giọng ông già gọi với theo, rất khẽ.

– Bổ đầu Ứng.

Thiết dừng lại.

– Cái lệ chín thợ cả quỳ đợi giá. Không được thay người. – Phùng công công vẫn đứng quay lưng, không nhìn xuống. – Ngươi có biết ai xin bộ Lễ đặt cái lệ ấy không?

– Bẩm, thuộc hạ không biết.

Ông già không hỏi thêm. Thiết đợi một lúc, rồi đi tiếp.

Đêm ấy Thiết không về điếm. Anh ngồi ở quán nước bà Gừng đã đóng cửa, dựa lưng vào cột, nhìn lên con dốc dẫn vào cổng phụ dưới ánh trăng. Anh không biết mình đợi cái gì. Có lẽ đợi để biết là không có gì.

Canh năm, trăng đã ngả hẳn về tây, nhạt đi trước khi trời sáng. Gà ở mấy lán phu gáy lượt đầu. Anh đang gà gật thì nghe tiếng vó ngựa.

Không phải từ con đường ra quan lộ. Từ cổng phụ của lăng đi xuống, rất khẽ, móng ngựa như được bọc vải. Hai con ngựa. Một người cưỡi, con kia dắt theo không người, trên lưng buộc một cái tay nải nhỏ. Người cưỡi ngựa khoác áo tơi, đội nón, cúi rạp người. Ngựa đi qua cách chỗ Thiết ngồi chừng hai mươi bước, rẽ ra con đường đất đỏ dẫn ra quan lộ, rồi phóng nước kiệu về phía bắc.

Phía bắc là đường về kinh.

Gần sáng, thằng Bính đổi phiên gác ở cổng phụ, đi xuống quán bà Gừng xin bát nước nóng. Nó thấy Thiết thì giật mình, rồi ngồi xuống bên cạnh.

– Anh Thiết, anh ngồi đây cả đêm à?

– Mày thấy ai vừa đi ra không?

Bính nhìn quanh, rồi ghé sát.

– Cậu Lục Hỉ. Đi từ canh năm, hai con ngựa của Giám lăng. – Nó hạ giọng nữa. – Công công dặn lính gác, ai hỏi thì bảo cậu ấy đi lấy thuốc ho cho công công ở phủ thành. Mà phủ thành thì ở phía nam, anh ạ. Cậu ấy đi đường phía bắc.

— Hết chương 22 —