Năm hành không cãi nhau

Chương 6: Năm hành không cãi nhau

– Trong túi áo trái mày có cái gì cộm cộm, lấy ra đây.

Đó là câu đầu tiên bà Yên nói với Cốc vào sáng mười chín tháng Hai, khi trời còn tối, sương còn đọng trắng trên mặt thước đá. Bà không chào, không hỏi cậu ngủ có ngon không. Bà đứng dưới gốc chè, chống gậy, chìa tay ra.

Cốc lấy con quay ra đặt vào tay bà.

Bà xoay nó trong những ngón tay khô như rễ cây. Bà nhìn năm múi màu, nhìn cái đầu đinh sắt, nhìn vệt cháy trên múi đỏ. Bà đưa nó lên mũi ngửi.

– Gỗ mít. Đinh xuồng. Nghệ, gấc, chàm, nhọ nồi trộn dầu lạc, vôi tôi. – Bà nói một mạch. – Ai làm?

– Cha con.

– Cha mày làm nghề gì?

– Coi nước cho làng ạ.

Bà gật đầu như thể câu ấy giải thích được mọi thứ. Bà đưa tay ra, Cốc hiểu ý, đưa nốt sợi dây gai. Bà quấn dây quanh con quay nhanh và gọn, nhanh hơn cả Cốc, rồi khom người, giật dây, thả con quay xuống mặt thước đá.

Nó chạy. Năm màu nhòa thành một màu xám nhạt như khói rơm. Chấm đen của vệt cháy chạy thành một vòng mờ.

– Cha mày dạy mày câu gì khi quay cái này?

– Quay đủ nhanh thì năm màu thành một.

– Đúng một nửa. – Bà Yên nói. – Nửa kia cha mày không nói, hoặc cha mày không kịp nói. Mày nhìn đây.

Bà cúi xuống, lấy đầu gậy chạm nhẹ vào thân con quay đang chạy. Con quay chậm lại một chút, chao đi, và Cốc thấy năm màu tách ra. Không tách cùng lúc. Một màu hiện lên trước, rõ nhất, là màu xanh lá chàm, vì nó đang ở phía có ánh sáng từ chân trời hắt tới. Rồi khi con quay xoay tiếp, màu xanh chìm đi, màu đỏ hiện lên. Rồi màu vàng. Rồi màu trắng. Rồi màu đen. Rồi lại màu xanh.

– Năm màu không thành một vì chúng nhòa vào nhau. – Bà Yên nói. – Chúng thành một vì chúng lần lượt. Mỗi lúc chỉ có một màu đứng trước. Bốn màu kia không mất đi. Chúng nằm chờ tới lượt. Quay đủ nhanh thì mắt người không theo kịp, tưởng là một màu. Nhưng nếu năm màu cùng muốn đứng trước một lúc, con quay đổ.

Con quay chao thêm hai vòng, rồi đổ, lăn tới chân Cốc.

– Tạp căn tu theo cách của Truyền Công đường là năm màu cùng đứng trước một lúc. – Bà nói. – Năm khí vào đan điền cùng lúc thì chúng khắc nhau. Kim chém Mộc. Mộc xới Thổ. Thổ lấp Thủy. Thủy dập Hỏa. Hỏa nung Kim. Đánh nhau mãi thì chẳng còn gì. Cái mày làm dưới gốc chè mười mấy hôm nay là cho một màu đứng trước. Màu xanh. Vì sao là màu xanh?

Cốc nghĩ một lúc.

– Vì đang là mùa xuân ạ.

Bà Yên không khen. Nhưng bà nhổ bã trầu vào gốc chè, như người ta làm khi hài lòng.

– Ngồi xuống.

Buổi sáng ấy, và nhiều buổi sáng sau đó, bà giảng cho cậu nghe.

Trời đất mỗi mùa vượng một hành. Xuân thì Mộc, cây cối thức dậy, nhựa lên ngọn. Hạ thì Hỏa, nắng gắt, lúa trổ đòng. Thu thì Kim, gió heo may, lúa vàng, liềm hái. Đông thì Thủy, nước rút về lòng đất, hạt giống ngủ. Còn Thổ không có mùa riêng. Thổ giữ mười tám ngày cuối của mỗi mùa, là khúc giao, là cái bờ giữa hai thửa ruộng.

– Mùa nào hút hành ấy. – Bà nói. – Bốn hành kia khép lại, không cho vào. Cái ngắt hơi cuối mà mày tự mò ra, ấy là khép cửa. Mày khép vụng lắm, nhưng khép được. Khí của hành đang vượng không cần mày ép. Nó tự lớn. Lớn rồi thì nó nuôi hành sau nó. Mộc sinh Hỏa, như củi sinh lửa. Hỏa sinh Thổ, như lửa cháy thành tro. Thổ sinh Kim, như trong đất có quặng. Kim sinh Thủy, như vách đá lạnh đọng sương. Thủy sinh Mộc, như nước nuôi cây. Một vòng năm, năm hành lần lượt đứng trước, không hành nào phải đánh hành nào.

– Một vòng năm là một năm ạ?

– Một năm. Không nhanh hơn được.

Cốc bấm đốt ngón tay. Mùa xuân từ mồng ba tháng Giêng. Cậu bắt đầu từ hai mươi tám tháng Giêng.

– Con vào muộn.

– Hai mươi lăm ngày. – Bà Yên nói, không chần chừ, như đã tính sẵn từ lâu. – Hai mươi lăm ngày mộc mày đã mất. Không lấy lại được trong vòng này. Hành Mộc của mày sẽ thiếu nhất. Tới cuối năm, khi năm hành phải đứng đủ để mày dựng nền, chỗ thiếu ấy là chỗ hở. Nhớ lấy.

– Dựng nền là Trúc Cơ ạ?

– Mày hỏi nhiều quá. Tu đã.

Nhưng cậu vẫn hỏi thêm một câu, hôm sau, khi bà đang rót trà.

– Sao Truyền Công đường không dạy thế ạ? Sáu mươi người dưới kia ai cũng tạp căn.

Bà Yên thổi chén trà, uống một ngụm, rồi mới trả lời.

– Vì một đứa đi đường này mất một năm mới bằng đứa khác đi ba tháng. Tông môn nuôi người là để có người dùng. Ai nuôi một đứa trọn năm để nó ngồi dưới gốc cây đợi mùa? – Bà đặt chén xuống. – Với lại, ai dạy? Thằng Đường à? Nó còn chẳng phân biệt được sương với mưa phùn.

Bà dạy cậu những thứ cậu chưa biết. Ngồi dưới gốc chè không đủ. Phải chạm vào cây sống. Sáng sớm, bà bảo cậu bẻ một chồi chè non đẫm sương, đặt trên lòng bàn tay trái, tay phải úp lên vỏ cây. Mùa xuân, khí Mộc đi qua mọi thứ đang lớn, chạm vào cái đang lớn thì như cắm ống tre vào mạch nước. Giọt xanh tới dày hơn hẳn. Bà dạy cậu khép cửa không phải bằng ngắt hơi, mà bằng giữ lưỡi chạm lên vòm miệng ở cuối mỗi hơi thở, nhẹ thôi. Ngắt hơi thì mệt, lâu ngày tức ngực. Chạm lưỡi thì không.

Bà cũng dạy cậu cái điều mà cậu nhớ lâu nhất.

– Mỗi ngày Lập, Lập Xuân, Lập Hạ, Lập Thu, Lập Đông, là ngày đổi chiều. Hành cũ lui, hành mới tới. Khí trong người mày sẽ đảo như nước ở cửa sông lúc triều đổi. Sáu canh giờ đầu của ngày ấy, mày yếu như người thường. Yếu hơn người thường. Một đứa Luyện Khí tầng một búng tay là mày ngã.

– Lập Hạ là mồng bốn tháng Tư ạ?

Bà Yên liếc cậu.

– Ai bảo mày?

– Con đọc trên thước đá.

– Ừ. Mồng bốn tháng Tư. Đừng có đánh nhau với ai ngày ấy.

Những ngày cuối tháng Hai trôi đi như thế. Rạng sáng, chồi chè, hướng đông, lưỡi chạm vòm miệng. Mặt trời lên, quét lá, gánh nước, lau thước. Trưa, xuống núi. Chiều, làm ruộng ở tầng một. Tối, leo lên.

Cốc thấy mình thay đổi. Không phải cái thay đổi người ta nhìn được. Chân cậu leo chín trăm bậc không còn run ở bậc sáu trăm nữa. Gánh nước không còn thở dốc. Buổi chiều dưới ruộng, nước lạnh không còn làm cậu buốt tới xương. Những đứa tạp dịch khác vẫn ho, vẫn ngáp, vẫn đi ra ruộng như người mộng du. Cậu thì tỉnh, tỉnh tới mức thấy được những thứ trước kia không thấy. Cái mầm cỏ lồng vực mới nhú giữa khóm lúa, con cua đang đào hang dưới chân bờ, mùi hoa bưởi từ làng dưới chân núi bay lên lúc gió đổi chiều.

Sáng hai mươi sáu tháng Hai, bà Yên đặt lên lòng bàn tay cậu một chiếc lá chè khô.

– Như thằng Đường thử. Làm đi.

Cậu dẫn khí ra lòng bàn tay. Chiếc lá dựng lên như hôm ở Truyền Công đường. Rồi nó không ngả xuống. Nó nhấc lên khỏi tay cậu, chậm, như hạt bồ công anh, lơ lửng cách lòng bàn tay chừng một tấc, xoay nửa vòng, rồi mới rơi.

– Tầng hai. – Bà Yên nói. – Hai mươi chín ngày từ không có gì.

– Mận ba năm mới tầng ba.

– Con bé ấy tu theo kiểu năm con trâu kéo năm hướng. Ba năm tầng ba là nó giỏi đấy. – Bà nói, rồi im lặng một lúc. – Mày đừng đem mày ra so với ai dưới kia. Đường của mày chậm. Chậm hơn chúng nó tưởng. Rồi tới lúc chúng nó dừng thì mày vẫn đi.

Sáng hôm ấy là ngày cuối cùng của ba mươi ngày phạt.

Cốc quét lá như mọi sáng. Lúc quét tới gần cây cột đồng, cậu dừng lại, nhìn xuống cái dấu vòng tròn năm khía ở chân đế. Cậu đã chà cho nó sạch rỉ từ hôm đầu, giờ nó sáng lên màu đồng đỏ dưới nắng. Năm cái khía. Năm hành, cậu nghĩ. Thợ đúc này chắc cũng biết chuyện năm hành.

Cậu cất chổi, đi tới chỗ bà Yên đang cúi xuống thước đá.

– Sư phụ.

Bà Yên không ngẩng lên. Bà đánh dấu một chấm than lên vạch trưa. Bà đứng dậy, khó nhọc, tay đè lên hông trái. Bà nhổ bã trầu vào gốc chè. Bà quay vào nhà gỗ.

Bà không đáp. Nhưng bà cũng không bảo cậu đừng gọi thế.

Đêm hai mươi bảy, rồi đêm hai mươi tám, Cốc vẫn ngủ trên đài. Dưới kia, ở dãy nhà Lúa, cậu nói với ai hỏi rằng cậu ngủ ở Bếp Lớn với Bổng. Bổng mấy tháng nay vẫn hay ngủ lại bếp những đêm có nồi xương ninh qua đêm, để canh lửa. Nó gật đầu nhận ngay khi Cốc nhờ, chẳng hỏi gì, chỉ đòi Cốc phải mang xuống cho nó một nắm chè búp trên đài để nó nấu thử nước chè xanh.

Mận thì nhìn Cốc bằng con mắt nheo nheo, nhưng không nói.

Chiều hai mươi chín tháng Hai, Cốc đang cào cỏ ở góc ruộng tầng một thì một đệ tử ngoại môn áo xanh đi xuống tới bờ, gọi tên cậu.

– Đàm Cốc. Trưởng lão Chấp Pháp cho gọi.

Chấp Pháp đường vẫn tối và lạnh như lần trước. Lần này chỉ có một mình trưởng lão Mông ngồi sau án thư. Không có Kiều Vọng. Không có ai khác. Cửa đóng sau lưng Cốc.

– Hạn phạt của ngươi hết từ hôm kia. – Trưởng lão Mông nói. – Hai đêm nay ngươi ngủ ở đâu?

– Dạ, ở Bếp Lớn ạ. Với Tiêu Đức Bổng.

– Bếp Lớn.

– Dạ.

Trưởng lão Mông nhìn cậu. Ông không chắp tay sau lưng, hai bàn tay đặt trên mặt án, ngón tay gầy và dài, không động đậy. Trong gian nhà tối, Cốc nghe được tiếng nước nhỏ giọt ở đâu đó sau vách, đều như tiếng đồng hồ nước.

– Đêm qua, canh ba, ta đi qua Bếp Lớn. – Ông nói. – Tiêu Đức Bổng ngủ trên đống rơm cạnh bếp lò. Một mình.

Cốc không nói gì. Cậu cảm thấy mặt mình nóng lên.

– Ta không hỏi lần thứ hai. – Trưởng lão Mông nói. – Luật tông môn, tạp dịch được nhận lương gạo vì là người của dãy nhà Lúa. Không ngủ ở dãy nhà Lúa thì không phải người của dãy nhà Lúa. Lương tháng Ba của ngươi giữ lại. Còn thế lần nữa, ngươi xuống núi.

Ông cầm bút lông, viết gì đó vào một cuốn sổ mỏng, không ngẩng lên nữa.

– Đi đi.

— Hết chương 6 —