Thư nhà

Chương 15: Thư nhà

Chuông Đại điện đánh chín tiếng vào sáng mồng hai tháng Năm, và Giang Bình làm rơi cuốn sách địa chí xuống đất.

– Chín tiếng. – Anh nói, cúi xuống nhặt, tay hơi run. – Sáu năm ở đây, ta mới nghe chín tiếng có một lần. Hồi Thiên Hành Cung cử người sang kiểm kho.

Cả núi kéo về sân Đại điện. Sân lát đá trắng, rộng gấp ba sân Đài thí, nằm trên đỉnh tầng ruộng thứ bảy, bốn phía có lan can đá chạm hình bông lúa. Nội môn đứng hàng đầu, ngoại môn hàng giữa, tạp dịch đứng sau cùng, sát lan can, sau lưng là cả bảy tầng ruộng linh mễ đang ngả vàng, chỉ chờ tới ngày gặt.

Trên bậc thềm Đại điện, các trưởng lão đứng một hàng. Ghế chưởng môn vẫn để trống. Ghế của bà Yên cũng trống.

Người bước ra đọc là Ông Bá Hiền.

Ông mặc áo bào nâu mới, không có vệt bùn nào, tay cầm một cuộn giấy vàng có đóng ấn đỏ. Mặt ông không cười. Lần đầu tiên Cốc thấy ông đứng trước đám đông mà không cười.

– Thưa các vị trưởng lão, các đệ tử. – Ông nói, giọng vẫn tròn và ấm, nhưng chậm. – Hôm qua sứ giả Thiên Hành Cung gửi thư tới. Năm nay, mười hai tông môn dưới sự bảo hộ của Thiên Hành Cung đều phải tăng cống. Vân Lũng Tông chúng ta, từ ba nghìn thạch linh mễ, tăng lên bốn nghìn năm trăm thạch. Hạn nộp vẫn là rằm tháng Mười.

Sân Đại điện im phắc. Rồi tiếng xì xào nổi lên như gió lùa qua ruộng.

Cốc bấm đốt ngón tay. Bốn nghìn năm trăm. Gấp rưỡi. Bà Yên đã nói: thiếu một thạch thôi, người ta ngồi vào ghế chưởng môn.

– Bác đã tính. – Ông Bá Hiền nói tiếp, giơ tay lên cho đám đông im. – Bảy tầng ruộng, hai vụ, nếu được mùa như năm ngoái thì được bốn nghìn hai trăm thạch. Còn thiếu ba trăm. Ba trăm thạch ấy phải có. Bác đã xin chưởng môn. Chưởng môn trong lúc bế quan đã đóng ấn chuẩn y.

Ông giở cuộn giấy vàng ra.

– Một. Dựng thêm dãy nhà Lúa thứ tư trên bờ tầng một, phía đông, xong trước cuối tháng Năm. Hai. Mồng một tháng Sáu, mở đợt tuyển tạp dịch bổ sung, sáu mươi người, từ các làng dưới chân núi. Lần này nhận từ chín tuổi trở lên.

Có tiếng ồ lên ở phía tạp dịch.

– Trẻ nhỏ thì việc nhẹ. – Ông Bá Hiền nói, giọng dịu lại, như đang nói với chính những đứa trẻ ấy. – Nhặt cỏ bờ, đuổi chim lúc lúa trổ, ủ mạ trong Hang Mạ. Có cơm ăn ba bữa, có chăn ấm, có ba viên linh thạch mỗi tháng gửi về cho cha mẹ. Đêm thì ngủ cho no giấc. Bác sẽ chăm như chăm cháu.

Phía tạp dịch bắt đầu bàn tán, to dần. Có đứa reo lên. Cốc nghe một con bé ở dãy Ba nói em trai nó vừa tròn chín tuổi. Một đứa dãy Một bảo làng nó có bốn đứa đủ tuổi.

Rồi có một giọng khác, khô và ngắn, vang lên từ hàng trưởng lão.

– Chín tuổi là trẻ con.

Trưởng lão Mông không bước ra. Ông vẫn đứng ở chỗ của mình, hai tay chắp sau lưng. Nhưng cả sân quay về phía ông.

Ông Bá Hiền quay lại, cúi đầu, lễ phép.

– Thưa trưởng lão, chín tuổi ở dưới làng đã chăn trâu cắt cỏ rồi ạ. Lên đây có cơm trắng, có thuốc thang, còn hơn ở nhà nhịn đói.

– Dãy nhà Lúa không phải chỗ cho trẻ con.

– Vì sao ạ? – Ông Bá Hiền hỏi, nhẹ nhàng, không có chút gì là thách thức. – Có phải trưởng lão thấy dãy nhà Lúa có gì không ổn?

Trưởng lão Mông im lặng. Cốc nhìn ông, và cậu thấy ông nhìn Ông Bá Hiền, rồi nhìn cái ấn đỏ trên cuộn giấy vàng. Ông đứng như thế rất lâu.

– Ấn chưởng môn đã đóng. – Cuối cùng ông nói. – Ta không có gì để nói.

Ông Bá Hiền cúi đầu thêm một lần, cuộn tờ giấy lại.

Đứng ở hàng ngoại môn, Cốc nhìn sang đám tạp dịch. Bổng đứng gần lan can, mặt tươi như hoa, vì nó có thằng em họ vừa chín tuổi. Mận đứng cạnh nó, không nói gì, mắt nhìn xuống chân. Con bé Ớt đứng sau Mận, giờ đã ra ruộng lại được, nhưng mặt vẫn xanh như tàu lá chuối.

Rồi Cốc nhìn xuống bờ tầng một, chỗ người ta sẽ dựng dãy nhà Lúa thứ tư. Phía đông. Trên cái bờ đá mà cha cậu đã ngã.

Tối ấy ở dãy Hai, Bổng ngồi trên cái chiếu đất, đếm ngón tay.

– Thằng Tẹo em họ tao tròn chín tuổi hồi tháng Chạp. – Nó nói, mắt sáng rỡ. – Tao sẽ xin bác Hiền cho nó nằm giường cạnh tao. Tao cho nó ăn cơm cháy. Nó gầy lắm, Cốc ạ, ở nhà toàn ăn độn sắn.

Cốc nhìn cái chiếu đất dưới lưng Bổng. Một cái. Cậu không nói gì.

Ở đầu bên kia tấm phên, Mận ngồi khâu áo, cái kim cứ đâm vào rồi lại rút ra ở cùng một chỗ.

– Bác Hiền bảo tớ xuống bản dẫn bọn nhỏ lên. – Nó nói, không ngẩng đầu. – Bản tớ có bảy đứa đủ tuổi. Em gái con Ớt cũng đủ tuổi.

– Cậu có đi không?

– Bác Hiền bảo thì tớ đi. – Mận nói. Rồi nó cắn đứt sợi chỉ.

Ngày mồng sáu tháng Năm, ông Cai Lộc, người gánh hàng từ chợ Gò Mạ lên núi mỗi tuần, đưa cho Cốc một phong thư gấp tư, dán hồ cơm.

U không biết chữ. Thư do thầy đồ Khang ở đầu xóm viết hộ, Cốc nhận ra ngay cái nét chữ to, run, có thói quen kéo dài nét cuối của mỗi câu như đuôi con nòng nọc. Cậu ngồi trên bậc cửa phòng ngoại môn, mở ra đọc.

"Con Cốc,

U nhờ thầy Khang viết cho con mấy dòng. U khỏi ho rồi. Thuốc con mua tốt, uống hết hai thang là đỡ, thang thứ ba u để dành. Năm viên linh thạch con gửi xuống, u đã nhận đủ, u đổi một viên mua thóc giống, còn bốn viên u cất trong ống tre, khi nào con lấy vợ thì u đưa.

Con Mơ ngoan. Giàn bầu nó trồng cạnh ao đã leo kín, ra hoa trắng cả giàn. Ngày nào nó cũng ra đếm hoa.

Làng mình mừng lắm. Có người trên tông môn xuống ghi tên trẻ con lên làm tạp dịch, chín tuổi trở lên. Làng mình được mười một đứa, nhà mình có con Mơ. Nó mừng quá, đêm không ngủ. Người tông môn bảo lên đấy có cơm trắng, có chăn bông, chỉ nhặt cỏ đuổi chim, đêm ngủ cho no. Có anh nó ở trên ấy rồi, u yên tâm. Mồng một tháng Sáu nó lên. Con trông em giùm u.

U cũng nói con biết, có ông già bán hạt ở chợ phiên ghé cổng nhà mình, hỏi thăm con. Ông hỏi con tu có thuận không, có bị nghẽn chỗ nào không. U bảo u không biết. Ông cho con Mơ thêm một túi hạt mướp, không lấy tiền. Ông bảo con là hạt tốt. Ông già hiền lắm.

Con giữ sức khỏe. Ăn cho no. Ngủ cho đủ.

U."

Cốc đọc đến chữ cuối cùng thì đọc lại từ đầu. Rồi đọc lần thứ ba. Ở dòng "con Mơ", nét chữ của thầy Khang to hơn một chút, như thể u đã đọc to cái tên ấy lên khi thầy viết.

Cậu gấp thư lại, nhét vào ngực áo, đi lên Đỉnh Gió. Cậu không chạy. Cậu đi từng bậc một, chín trăm bậc, và mỗi bậc cậu lại nghĩ tới một thứ. Con Mơ nằm trên tấm phản gỗ lim. Con Mơ ngủ say, như con bé Ớt, ngủ ngoan nhất dãy. Cái ấm dịu dàng lan lên từ dưới lưng nó. Ông Bá Hiền xách đèn đi qua, kéo chăn cho nó, nói ngủ ngon thì lúa tốt.

Bà Yên đang đo bóng.

Cốc đứng chờ cho tới khi bà đánh xong chấm than lên vạch trưa. Rồi cậu đưa phong thư cho bà. Bà đọc. Bà đọc chậm, nheo mắt, đưa tờ giấy ra xa.

– Em gái mày. – Bà nói.

– Chín tuổi.

Bà Yên gấp thư lại, trả cho cậu.

– Còn hai mươi lăm ngày. – Cốc nói. – Phải làm gì đó trước mồng một tháng Sáu.

– Làm gì?

– Con không biết. Nhưng không thể để nó nằm lên cái trận ấy được.

– Thế thì mày đan cho nó một cái chiếu.

– Một cái chiếu cho con Mơ. – Cốc nói, giọng cao lên. – Còn năm mươi chín đứa kia? Đứa nào cũng chín tuổi, mười tuổi. Đứa nào cũng có u ở nhà mừng vì con được lên núi. Sư phụ bảo mười cái chiếu là lúa nhạt màu, là bị lộ. Sáu mươi cái thì sao? Hay con chỉ cứu em con thôi, còn mặc kệ?

Bà Yên chống gậy, đứng im. Bà nhìn cậu, và lần đầu tiên Cốc thấy bà không có câu gì sắc để đáp lại.

– Mày định làm gì? – Bà hỏi lại, nhỏ hơn.

– Con đi nói với người có quyền.

– Ai?

– Trưởng lão Chấp Pháp. Ông ấy phản đối tuyển trẻ con. Cả sân nghe thấy.

Bà Yên bật cười, tiếng cười khan và ngắn như hôm trăng rằm tháng Ba.

– Mày định đi nói với thằng Mông à? Với cái người mà mày còn chưa biết là bạn hay là thù? Phản đối giữa sân thì ai chẳng phản đối được. Mày có biết vì sao nó phản đối không? Có thể nó thương trẻ con. Có thể nó chỉ không muốn thêm sáu mươi cái miệng ăn. Có thể nó biết cái trận ấy, và nó sợ trận uống nhiều quá thì lộ. Mày biết là cái nào?

Cốc không biết.

– Cái tấm bảng điểm danh canh hai là của ai? – Bà hỏi.

– Của ông ấy.

– Ừ. Thế mày đi đi.

Cốc đứng giữa đài, nắm chặt phong thư trong ngực áo. Cậu nghĩ tới chú Ba Trấu kể chuyện một người đàn ông đứng ở cửa dãy Ba từ tối tới sáng. Cậu nghĩ tới cái nhìn dài của trưởng lão Mông lên khối đá xám hôm thử căn. Cậu nghĩ tới câu hỏi ở Chấp Pháp đường: ngươi biết gì về dãy nhà Lúa?

Cậu cũng nghĩ tới ông già bán hạt. Hạt tốt. Hỏi thăm có bị nghẽn chỗ nào không. Cậu định kể cho bà Yên nghe chuyện ấy, chuyện cái bóng dài lúc giữa trưa. Rồi cậu không kể. Cái đó bây giờ không quan trọng.

– Con không đi thẳng tới ông ấy. – Cậu nói. – Con thử ông ấy trước.

– Thử bằng cách nào?

– Qua người gần ông ấy nhất.

Bà Yên nheo mắt.

– Thằng họ Kiều?

Cốc gật đầu.

Bà Yên nhìn cậu rất lâu. Rồi bà quay đi, nhìn ra phía đông, về phía bảy tầng ruộng đang ngả vàng. Ngày mười tháng Năm sẽ bắt đầu gặt.

– Thằng ấy cầm kiếm đốt nước cho cả núi xem. – Bà nói, không quay lại. – Nó mà biết chuyện mẹ nó, mày không biết nó sẽ đốt cái gì đâu.

— Hết chương 15 —