Đông chí

Chương 32: Đông chí

Nước trong chum sành đóng một lớp băng mỏng như tờ giấy dó, và Cốc đặt lòng bàn tay lên đó lúc nửa đêm.

Đông thì Thủy. Thủy ở hướng bắc, lúc nửa đêm. Thủy thích cái gì đọng, cái gì lặng, cái gì chìm xuống chỗ thấp. Bà Yên dạy cậu từ hôm Lập Đông, ngồi trên ghế tre đặt cạnh chum, áo bông trùm kín tới tai. Ngồi quay mặt về phía bắc. Đặt tay lên mặt nước. Đừng uống, đừng khuấy. Để nó tự tới.

Nó tới chậm hơn mọi hành khác. Nó không rơi, không dâng, không bùng, không lùa. Nó thấm. Như nước ngấm qua đáy chum sành, từng giọt, không thấy được mà sáng ra đất dưới chân chum đã ướt. Nó lạnh, nhưng không sắc như Kim. Lạnh như đáy giếng. Cái khí Kim đã đầy ở đỉnh tầng tám từ mùa thu, mười tám ngày Thổ cuối thu đã đỡ cho nó nằm yên. Khi Thủy tới, Kim bắt đầu chảy xuống gặp nó, như vách đá lạnh đọng sương. Kim sinh Thủy.

Đêm mười chín tháng Mười Một, ngón tay cậu đặt trên lớp băng mỏng, và lớp băng tan ra thành nước dưới tay cậu mà nước không ấm lên. Tầng chín.

Bà Yên không đặt lá lên tay cậu. Bà nhìn mặt nước trong chum, chỗ lớp băng tan thành một vòng tròn đúng bằng bàn tay.

– Tầng chín. – Bà nói. – Còn một mùa Thổ.

Sáng mười sáu tháng Mười, hôm sau hạn cống, Cốc đã mang sợi tóc của con Lụa tới bờ ruộng phía đông, đặt vào tay Tôn Hoài Cẩn.

Ông nhìn sợi tóc rất lâu. Ông không hỏi của ai. Ông chỉ hỏi bao nhiêu tuổi. Cốc bảo chín tuổi.

– Ông không thấy. – Ông nói. Giọng ông không còn cái nhẹ như đọc thơ. – Đêm nào ông cũng đứng ở mép vòng. Ông không thấy đứa bé nào bước vào. Chắc là lúc ông đi ra bờ suối.

Hôm sau, quanh cái vòng sáng sau sân phơi, có một hàng cọc tre cắm thấp, buộc dây gai. Một người áo trắng của Thiên Hành Cung đứng gác ở đó suốt đêm. Đứa nào chưa tới mười ba tuổi thì không được qua sợi dây ấy. Con Lụa không vào được nữa. Nó khóc một buổi, rồi thôi, rồi đi nhặt hạt cải với con Mơ.

Nhưng những đứa lớn thì vẫn vào.

Tới hai mươi tháng Mười Một, ba mươi mốt tạp dịch đã nói với người áo trắng rằng Đông chí họ sẽ đi theo sứ giả về Quảng Diệu. Cô Hoa dãy Một. Anh ba mươi tuổi dãy Ba. Một nửa số tạp dịch đã ở trên núi từ năm năm trở lên. Và Mận.

Đêm hai mươi lăm tháng Mười Một, Đông chí.

Ông Bá Hiền gửi người lên Đỉnh Gió từ chiều. Không phải lão Sấm, không phải đệ tử Chấp Pháp đường. Thằng Bổng, mặt đỏ gay vì leo, đứng ở mép đài thở hồng hộc, bảo bác Hiền mời sư cô, mời ông Mông, mời cả Cốc, đêm nay xuống Hang Mạ. Đi lối chở mạ sau bếp lò thứ ba. Bác Hiền dặn đi lối ấy, đừng đi cửa lớn.

Kiều Vọng cõng bà Yên. Cốc và Bổng đi trước, cầm nến mỡ. Trưởng lão Mông đi sau cùng. Đường hầm đất dốc xuống, hai vệt bánh xe sâu in trên nền, mùi thóc giống ngâm, mùi rơm ủ, mùi đất sét ướt, như đêm Hạ chí. Bổng không quay ra ở vách mạ như lần trước. Nó đi tiếp.

Hang Mạ mùa đông khác mùa hè. Những giàn tre dọc hai bên vách gần như trống, chỉ có mấy dãy khay ở cuối hang, mạ vụ xuân mới gieo, chưa nhú. Những đường khắc trên nền hang vẫn chạy dọc giữa hang, to bằng ngón tay. Nhưng chúng không sáng mờ xanh lợt như mùa hè. Chúng sáng đục. Như ánh sáng nhìn qua một lớp nước bùn.

Cánh cửa đá ở cuối hang đã mở.

Ông Bá Hiền ngồi trên bậc đá ở cửa gian tròn, cái đèn lồng giấy dầu đặt bên cạnh. Trên đùi ông là cái tay nải vải. Sau lưng ông, trên cái bệ đá giữa gian, khối lõi trận mà ông đặt vào đêm Hạ chí nằm đó. Nó không còn trắng như sữa mới vắt. Nó xám. Xám đục, như cái lõi cũ đêm ấy. Ánh sáng đục của những đường khắc chạy vào nó, và nó nuốt lấy, không trả lại chút nào.

Ông đứng dậy khi thấy họ. Ông cúi đầu chào bà Yên, rồi chào trưởng lão Mông. Rồi ông nhìn Cốc, gật đầu, như mọi khi.

– Ngồi đi các vị. – Ông nói. – Đêm nay dài lắm.

Không ai ngồi. Kiều Vọng đặt bà Yên xuống một tảng đá cạnh vách. Trưởng lão Mông đứng chắp tay sau lưng.

Ông Bá Hiền mở tay nải. Bên trong là cái lõi kia, cái lõi ông đã lấy ra đêm Hạ chí, cái mà ông bảo "nửa năm nữa". Nó đã trắng trở lại, trong, sáng mờ từ bên trong như một ngọn đèn bọc giấy. Ông nâng nó lên bằng hai bàn tay quấn vải lụa, nhìn nó một lúc. Rồi ông đặt nó trở lại vào tay nải, buộc lại.

– Bác không thay nữa. – Ông nói.

Không ai nói gì.

– Bác nghĩ suốt từ rằm tháng Mười. – Ông nói. Giọng ông vẫn tròn, vẫn ấm, nhưng chậm, như người đi trên bờ ruộng trơn. – Bác giữ cái trận này vì bác tưởng không có nó thì núi mất. Giờ có nó núi cũng mất. Ông Vô Niên ngồi ghế chưởng môn hay không thì tụi nhỏ cũng phải chọn giữa cái trận của sư cô với cái trận của ông ấy. Bác không muốn chúng nó chọn thế. – Ông nhìn bà Yên. – Bác giữ nó sáu mươi năm cho sư cô. Giờ bác trả sư cô.

Bà Yên ngồi trên tảng đá, hai tay đặt trên cây gậy. Bà nhìn khối lõi xám trên bệ.

– Mày biết không thay thì nó thế nào.

– Hiền biết. – Ông Bá Hiền nói. – Hiền không biết hết.

– Lõi đầy rồi. – Bà nói, quay sang trưởng lão Mông, sang Cốc, như người ta giảng cho người lạ. – Nửa năm nay nó ngậm khí của bốn dãy nhà. Đầy rồi thì không ngậm được nữa. Không thay thì nó không nhận thêm, trận uống vào mà không có chỗ đổ, khí ứ lại trong những đường khắc. Đêm nào cũng ứ thêm một ít. Rồi lõi nứt. Không nứt một lượt. Nứt dần, như vại dưa nứt chân chim. Tới lúc năm cũ hết thì nó nứt tới chỗ không giữ được nữa.

– Rồi sao? – Trưởng lão Mông hỏi.

– Rồi nó vỡ. Khí nửa năm của một trăm đứa trẻ dội ngược lên theo đường khắc, một lượt. Đứa nào đang ngủ trên ấy thì như thằng Cẩn đêm Đông chí năm ba trăm năm mươi bảy. Không ai ngủ trên ấy thì nó dội vào đất, tầng một sụt, dốc sụt, Hang Mạ sụt. Mạ vụ xuân mất. Bờ phía đông mất. – Bà ngừng lại. – Đêm giao thừa. Chậm nhất là đêm giao thừa.

– Thế thì tháo. – Kiều Vọng nói.

– Còn ấn chưởng môn thì không tháo được. – Bà Yên nói. – Tao đã thử từ năm ba trăm năm mươi tư.

Không ai nói gì nữa. Mọi người đều biết chưởng môn đã nói gì ở hậu điện. Tới tháng Chạp. Không ai biết ngày nào trong tháng Chạp.

Có tiếng chân ở cửa lớn của hang.

Không phải tiếng guốc. Tiếng chân trần trên đá, chậm, đều. Cả gian đá quay ra. Ánh nến mỡ trong tay Bổng run lên.

Tôn Hoài Cẩn đi vào giữa hai dãy giàn tre trống. Ông vẫn mặc cái áo nâu cũ. Ông đi tới trước cửa gian tròn thì dừng lại, nhìn khối lõi xám trên bệ, nhìn cái dấu năm khía trên vách đá ngay trên bệ, sắc như mới khắc. Ông nhìn nó lâu như bà Yên nhìn cái vòng than trên Đỉnh Gió.

– Đêm nay là đêm thay lõi. – Ông nói. – Năm mươi lăm năm trước, cũng đêm nay, con nằm ở giường mười bốn dãy Hai.

Cốc giật mình. Giường mười bốn. Cách cây cột cái ba bước.

– Con biết bác Hiền không thay. – Tôn nói, nhìn Ông Bá Hiền. – Con đứng ở cửa lớn từ chập tối. Con nghe hết. – Ông quay sang bà Yên. – Thầy định đợi chưởng môn chết rồi tháo.

– Ừ.

– Thầy tháo thì phải đặt tay lên cái nút ấy. – Ông chỉ lên cái dấu năm khía. – Chỉ khí của người vẽ ra nó mới mở được nó. Mở từ từ cho khí chảy về chỗ cũ, thì phải giữ cả cái trận bằng Kết Đan của thầy cho nó khỏi bung. Thầy mất Kết Đan. Có khi mất cả mạng.

– Ừ.

– Con có cách khác. – Tôn nói. Giọng ông nhẹ lại, như đọc thơ. – Khí trong cái lõi ấy là của bọn trẻ. Con không lấy. Con trả. Con mở cái vòng của con rộng ra, bao quanh bốn dãy nhà Lúa. Đêm giao thừa, thầy không cần tháo. Lõi vỡ thì khí dội lên, rơi vào trận của con. Trận của con biến nó thành một năm giả cho tất cả bọn trẻ đang ngủ. Không mất thọ của đứa nào, vì khí ấy của chúng nó. Sáng mồng một, đứa nào cũng lên hai tầng. Thầy không chết.

Gian đá im lặng. Cốc nhìn bà Yên. Cậu thấy bà đang nghĩ. Thật sự nghĩ.

– Rồi sao nữa? – Bà hỏi.

– Rồi chúng nó biết mùa giả là thế nào. – Tôn nói. – Rồi chúng nó tự chọn.

– Rồi chúng nó quen. – Bà Yên nói. – Khí đã đi qua mùa giả một lần thì kinh mạch nhớ cái mùa ấy. Như ruộng đã bón một lần phân nóng thì năm sau không bón là cằn. Mày biết. Mày quen sáu mươi năm rồi. – Bà chống gậy, đứng dậy, cái hông trái nghiêng hẳn về một bên. – Khí lấy theo đường nào thì trả theo đường ấy. Về đúng cái giường nó ra đi. Tao tháo.

Tôn Hoài Cẩn nhìn bà rất lâu.

– Thầy sẽ chết. – Ông nói.

– Thì tao chết.

Ông không nói gì nữa. Ông quay người đi ra phía cửa lớn của hang, chậm, chân trần trên đá. Tới chỗ dãy khay mạ vụ xuân mới gieo, ông dừng lại, không quay đầu.

– Thế thì giao thừa con tới. – Ông nói.

Sáng hôm sau, hai mươi sáu tháng Mười Một, Cốc đứng ở mép Quan Tinh Đài nhìn xuống.

Cái vòng sáng sau sân phơi không còn nữa. Thay vào đó là một vòng khác. Mờ thôi, như ánh trăng rơi xuống đất, nhưng rộng hơn gấp hai mươi lần. Nó chạy vòng quanh cả bốn dãy nhà Lúa, qua sân phơi, qua giếng gốc khế, qua Bếp Lớn, ôm trọn cả khúc bờ phía đông nơi có dãy Tư.

Bên ngoài cái vòng ấy, sương muối phủ trắng bờ ruộng. Bên trong, không có sương. Cỏ trên bờ xanh lên. Mái ngói bốn dãy nhà bốc hơi mỏng dưới nắng sớm, như mái nhà một buổi sáng tháng Hai.

Và từ cửa các dãy nhà, những đứa trẻ con đang chạy ra, chân không, áo mỏng, cười, giơ tay lên hứng cái ấm áp lạ lùng ấy giữa mùa đông.

— Hết chương 32 —