Mùa không chờ

Chương 20: Mùa không chờ

Giọt máu cam rơi xuống mặt đá nóng, xèo lên một tiếng nhỏ như giọt mỡ rơi vào chảo, rồi khô lại thành một chấm nâu.

Cốc lấy mu bàn tay quệt mũi. Cậu không đứng dậy.

Trưa hai mươi ba tháng Năm, mỏm đá trên đường lên Đỉnh Gió nóng tới mức hơi nóng bốc lên làm rặng núi phía xa rung rinh như nhìn qua mặt nước. Khí đỏ trong ngực cậu đã đầy từ lâu. Đầy tới mức nó bắt đầu đẩy ngược lên cổ họng, lên hai bên thái dương, châm vào đầu mười ngón tay như kim. Bà Yên dặn ngồi tới lúc thấy khát thì thôi. Cậu đã khát từ nửa canh giờ trước.

Cậu vẫn ngồi.

Cậu không biết mình đang tu hay đang trừng phạt ai. Mỗi lần nhắm mắt, cậu lại thấy cái dấu năm khía sắc như mới khắc trên vách đá Hang Mạ, rồi thấy bàn tay khô như rễ cây vẽ một mạch lên mép chiếu đất. Thấy cái lưng của một người tên Tôn Hoài Cẩn mà cậu chưa bao giờ gặp, đi về phía Vực Sương trong một buổi sáng đầu năm. Cái lưng ấy cậu tưởng tượng ra giống hệt lưng mình.

Giọt máu thứ hai rơi xuống. Rồi đầu ngón tay trái cậu tê dại, như bị ai lấy dây gai buộc thắt.

Cốc mở mắt, lùi khỏi chỗ nắng, ngồi vào bóng một tảng đá. Khí đỏ lắng dần. Nó không mất đi, nhưng nó cũng không lên thêm được chút nào. Như nồi cơm đun lửa to quá thì cháy đáy, phần trên vẫn sống.

Cậu ngồi đó, ôm gối, nghe ve kêu dưới rừng thông. Đường lên đài ở ngay trên đầu cậu, còn ba trăm bậc nữa. Hôm qua cậu không lên. Hôm nay cũng không. Cái thước đá chắc đã phủ lá. Cái chum chắc đã vơi. Không ai gánh nước cho bà già ấy cả.

Cậu đứng dậy, đi xuống.

Tối hôm ấy, ở Bếp Lớn, Cốc kể cho Bổng.

Nó đang khuấy nồi cám lợn bằng cái môi gỗ to như mái chèo. Bếp chính đã về, chỉ còn mỗi nó với ngọn lửa liu riu. Cốc kể không dài. Gian đá tròn. Cái lõi. Bàn tay đặt lên lõi. Ai.

Bổng buông cái môi. Nó chìm nghỉm vào nồi cám, chỉ còn cái cán thò lên. Bổng không vớt ra.

– Bác Hiền. – Nó nói.

– Ừ.

– Năm ngoái tao sốt. – Bổng nói, mắt nhìn vào ngọn lửa. – Bác thức hai đêm nấu nước lá cho tao xông. Lá bưởi, lá sả, lá tre. Bác trùm chăn lên đầu tao, bác ngồi ngoài cầm cái quạt quạt cho nồi nước khỏi nguội.

– Tao biết.

– Bác không giả vờ. – Bổng nói. – Mày không thấy mặt bác lúc ấy. Bác không giả vờ.

– Tao biết. – Cốc nói lần nữa. – Thế mới khó.

Bổng ngồi xuống cái ghế con cạnh bếp. Hai bàn tay to của nó đặt lên đầu gối, như hai cái bánh bao đã nguội. Một lúc lâu nó không nói gì. Ngọn lửa liếm vào đáy nồi.

– Thằng Tẹo. – Cuối cùng nó nói. – Mồng một nó lên.

– Mày bảo nhà nó đừng cho lên.

– Ở nhà nó đói. – Bổng nói. – Ở nhà nó ăn độn sắn, sắn hết thì ăn củ chuối. Tháng Ba vừa rồi nó ăn củ nâu sống, nôn ba ngày. – Nó ngẩng lên. – Tao cho nó nằm trên chiếu của tao. Tao ngủ ở bếp. Bếp không có trận phải không?

– Tao đã thử. Không có.

– Thế thì được.

Nó đứng dậy, thò tay vào nồi cám vớt cái môi lên, cám dính tới khuỷu tay, rồi khuấy tiếp, như chưa có chuyện gì.

Hai mươi lăm tháng Năm, Mận xuống bản.

Cốc tiễn nó tới cổng sơn môn. Nó đội cái nón mới, đeo một cái gùi tre trên lưng, trong gùi có hai đấu gạo tấm và một gói muối mà Ông Bá Hiền bảo mang về cho người trong bản. Nó đi với hai tạp dịch khác cùng quê.

– Bảy đứa. – Mận nói, không nhìn cậu. – Ba ngày đi, ba ngày về. Kịp mồng một.

– Em con Ớt có trong đấy?

– Con Riềng. Mười tuổi. – Mận kéo vành nón xuống. – Ớt bảo nó khỏe hơn Ớt.

– Mận.

Nó dừng lại, nhưng không quay đầu.

– Cậu có muốn dắt chúng nó lên không?

– Bác Hiền bảo thì tớ đi. – Mận nói. Rồi nó bước xuống bậc đá đầu tiên, đi nhanh, gùi tre lắc lư trên lưng.

Dãy nhà Lúa thứ tư dựng xong vào ngày hai mươi tám.

Nó nằm trên bờ tầng một phía đông, nối tiếp dãy Ba, mái ngói mới đỏ au, cột gỗ lim mới còn thơm mùi nhựa. Chiều hôm ấy Cốc đi xuống đó khi thợ đã về. Cửa chưa lắp. Một góc nhà, gần cây cột cái, ván sàn chưa đóng.

Cậu bước vào, cúi xuống nhìn.

Đá nền ở đây còn trắng, chưa bám bụi. Và trên mặt đá, những đường khắc mảnh như sợi chỉ đã có sẵn, sắc cạnh, bụi đá trắng còn đọng trong lòng rãnh. Chúng chưa sáng. Chưa có ai ngủ trên chúng. Chúng chạy về chân cây cột cái mới, thắt lại thành nút, rồi tách ra một đường to chạy về phía dốc, nối vào đường cũ của dãy Ba.

– Thợ không được đụng vào nền. – Một ông thợ đá già đang thu dọn đồ nghề ở hiên nói vọng vào, thấy cậu đứng đó. – Bác Hiền tự lát. Đêm nào bác cũng xuống, một mình, cầm đèn. Bác bảo nền nhà ngủ thì phải tay người coi ruộng lát, lúa mới tốt. Người có tuổi hay tin mấy cái ấy.

Cốc đi ra ngoài, đi dọc bờ đá phía đông, tới chỗ bờ cao nhất, chỗ con đường lát đá từ cổng sơn môn đi lên. Chỗ ấy giờ đã nằm ngay dưới đầu hồi dãy Tư. Bờ đá cũ đã được xếp lại, cài răng lược, chắc chắn.

Cậu ngồi xuống mép bờ, chỗ cha đã ngã.

Mặt trời lặn sau Đỉnh Gió. Bóng núi phủ dần xuống bảy tầng ruộng. Dưới chân cậu, tầng một đã cày bừa xong, nước đã cho vào, mặt ruộng phẳng như gương, đỏ hồng màu trời. Cha từng đứng ở chỗ này, có khi vào đúng giờ này, nhìn xuống mặt nước, nghĩ tới chuyện tháo hay giữ. Cha không biết dưới cái bờ mình đứng có một đường khắc chạy qua, uống người.

Cậu bấm đốt ngón tay. Còn ba ngày.

Ba hôm sau, mồng một tháng Sáu, trời không trăng, nắng gắt từ sáng.

Bọn trẻ lên vào quãng giữa trưa. Chúng tới theo ba ngả: một đoàn từ phía Gò Mạ, đi theo ông Cai Lộc gánh hàng; một đoàn từ các làng ven sông; và đoàn bảy đứa của Mận từ bản trên núi. Chân đứa nào cũng đất đỏ. Sáu mươi đứa trẻ đứng ở sân trước dãy nhà Lúa, đứa cầm nón, đứa ôm bọc quần áo, đứa ngơ ngác nhìn bảy tầng ruộng như nhìn một bức tranh treo ở đình.

Cốc nhìn thấy con Mơ trước khi nó nhìn thấy cậu. Nó đứng ở hàng giữa, tóc buộc bằng sợi dây chuối như hôm chợ phiên, cái kẹp sừng cài lệch trên mái tóc, tay ôm khư khư một quả gì xanh xanh to bằng cái bát.

– Anh!

Nó chạy tới. Cái quả trong tay nó là một quả bầu non, vỏ còn lông tơ.

– Bầu đầu giàn đấy. – Nó nói một mạch. – Em để dành cho anh. U bảo hái non thì nấu canh, em bảo để già thì làm cái bầu đựng nước cho anh. Anh chọn đi.

– Nấu canh.

– Thế thì em đưa anh Bổng. – Nó nói, rồi nhìn quanh. – Anh Bổng đâu? Anh ơi, trên này ruộng cao quá. Anh ở dãy nào? Em ở dãy nào? Em ở với con Lụa con Thắm được không? Chúng nó cũng ở xóm Đìa.

Ông Bá Hiền bước ra giữa sân. Ông mặc áo bào nâu cũ, cầm một cuốn danh sách. Ông đọc tên từng đứa, chậm, đọc tới đâu nhìn mặt đứa ấy tới đó, đứa nào khóc ông dừng lại xoa đầu. Phần lớn được xếp vào dãy Tư. Một số vào các giường trống ở ba dãy cũ.

– Đàm Thị Mơ. Làng Gò Mạ. – Ông dừng lại, nhìn con bé, cười. – Mơ ngủ dãy Một nhé. Giường cuối cùng, sát vách. Chỗ ấy mát, yên, không ai đi qua.

– Các bạn cháu ở dãy Tư mà bác.

– Dãy Một gần anh cháu hơn. – Ông nói, rồi đi tiếp tên khác.

Lúc đi ngang qua Cốc, ông dừng lại nửa bước. Không quay đầu.

– Bác giữ lời. – Ông nói rất khẽ. – Cháu không nhận thì bác vẫn giữ.

Chiều hôm ấy, Cốc dắt Mơ đi xem Bếp Lớn, xem giếng gốc khế, xem cái mỏm đá cậu ngồi phơi nắng. Bổng nấu quả bầu thành một nồi canh tôm khô, chia cho cả đám trẻ Gò Mạ. Thằng Tẹo gầy như que củi, mắt to, ăn ba bát rồi ngủ gục ngay trên ghế bếp, Bổng phải bế về dãy Hai, đặt lên giường mình, lên trên cái chiếu đất.

Trời tối. Cốc đưa Mơ về dãy Một, tới cái giường cuối cùng sát vách. Cái giường cách cây cột cái xa nhất trong cả bốn dãy nhà. Cậu đã đo bằng bước chân.

– Em nghe anh dặn một câu. – Cậu ngồi xuống mép giường. – Đêm nay đừng ngủ say quá.

– Sao lại thế? – Mơ trợn mắt. – Ngủ không say thì ngủ làm gì?

– Em cứ nghe anh.

– Bác Hiền bảo ngủ ngon thì lúa tốt. Bác bảo lúc chiều. Bác bảo cả sân.

Cốc không nói được gì. Cậu xoa đầu nó, chỉnh lại cái kẹp sừng.

– Em ngủ đi.

Cậu về phòng ngoại môn. Cậu nằm thức suốt đêm, nghe Giang Bình lật sách, nghe gió lùa qua rừng thông, nghe mõ Đại điện điểm canh hai, canh ba, canh tư. Không có tiếng điểm danh nào nữa. Bốn dãy nhà Lúa im lìm dưới trời không trăng.

Gà gáy lần đầu, cậu đã đứng ở cửa dãy Một.

Cậu đi dọc hàng giường trong bóng tối, tới cái giường cuối cùng sát vách.

Cái giường trống. Chăn gấp lại, gối đặt ngay ngắn, cái bọc quần áo của con Mơ vẫn ở đầu giường.

Cốc đứng sững một lúc. Rồi cậu chạy. Chạy qua sân, qua đầu hồi dãy Hai, dãy Ba, tới dãy Tư. Cửa dãy Tư mới lắp còn chưa có then. Cậu đẩy vào. Mùi gỗ mới, mùi người, mùi đất ruộng. Hai hàng giường kín trẻ con nằm, đứa ngáy, đứa nói mơ, đứa đạp chăn.

Ở cái giường thứ ba tính từ cây cột cái, ba đứa con gái nằm co vào nhau như ba con mèo con. Đứa ở giữa tóc buộc dây chuối.

Cốc quỳ xuống bên giường. Cậu đặt tay lên trán con Mơ. Trán nó mát. Cậu lay nhẹ.

Con Mơ mở mắt, nhìn thấy cậu, cười. Trong ánh sáng xám của buổi sớm, mặt nó tái, môi nhợt như vừa ngâm nước lâu.

– Anh. – Nó thì thào, giọng khàn. – Em sang đây với con Lụa. Bên kia sợ lắm. – Nó dụi mắt. – Mà sàn bên này ấm anh ạ. Ấm như ổ rơm. Em ngủ ngon lắm.

Nó lại nhắm mắt, quay vào ôm lấy con bé bên cạnh.

Cốc đặt tay xuống tấm ván sàn cạnh giường. Gỗ lim mới còn ấm, ấm dịu dàng như ổ rơm ủ mạ. Trời chưa sáng hẳn. Nó vẫn đang uống.

— Hết chương 20 —