Tháng Chạp

Chương 33: Tháng Chạp

Cái thùng gạo cuối cùng của Bếp Lớn có một sợi dây gai buộc ngang miệng, và Bổng đứng chắn trước nó, hai tay dang ra như người ta dang tay đuổi gà.

– Không được.

Người áo trắng viền chỉ vàng đứng trước mặt nó cao hơn nó một cái đầu, gầy, mặt lạnh, tay cầm một xấp giấy niêm có đóng dấu Thiên Hành Cung. Sau lưng người ấy là hai người áo trắng khác. Sau lưng Bổng là bếp lò thứ nhất đang cháy, nồi cháo tấm to như cái chum đang sôi lục bục, và hơn chục đứa trẻ con đứng xếp hàng cầm bát.

– Lệ phong sơn. – Người áo trắng nói. – Thóc gạo trên núi kể từ hôm nay là cống phẩm chưa nộp đủ. Niêm hết.

– Thế thì tụi nhỏ ăn gì?

– Không phải việc của ta.

– Thế thì là việc của tao. – Bổng nói. Giọng nó run, nhưng nó không bỏ tay xuống. – Đây là bếp của tao. Tao nấu cho tụi nó. Anh niêm thì anh niêm cái miệng tao trước đi.

Cốc đứng ở cửa Bếp Lớn, đã đứng đó từ lúc người áo trắng bước vào. Cậu không bước lên. Cậu nhìn Bổng, cái thằng béo nhát nhất dãy nhà Lúa, mùa xuân còn nằm đè lên tấm ván sàn run như cầy sấy. Giờ nó đứng dang tay trước một đệ tử Trúc Cơ của Thiên Hành Cung, mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt giữa mùa đông.

– Để thằng béo yên.

Giọng ấy vang lên từ ngoài cửa sau. Tôn Hoài Cẩn đứng đó, áo nâu cũ, tay cầm một bó cải xanh mới nhổ, rễ còn dính đất.

Người áo trắng quay lại, cúi đầu.

– Bẩm sứ giả, lệ phong sơn...

– Lệ phong sơn là niêm kho. – Tôn nói. – Bếp không phải kho. – Ông bước vào, đặt bó cải lên cái mẹt cạnh bếp lò. – Cải gieo hồi tháng Mười, lên rồi đấy. Thằng béo nấu canh cho tụi nhỏ.

Người áo trắng cúi đầu thêm một lần nữa, rồi đi ra. Hai người kia theo sau.

Bổng hạ tay xuống. Nó nhìn bó cải. Nó nhìn Tôn. Một lúc lâu, nó không nói được gì. Rồi nó cúi xuống, cầm bó cải lên, đem ra chậu nước rửa, không nói cảm ơn, cũng không nói câu nào khác.

Phong sơn từ mồng một tháng Chạp. Hạn Đông chí đã qua mà tông môn không có bảy trăm thạch. Theo lệ, mười hai người áo trắng chia nhau đứng ở cổng sơn môn và ba con đường mòn xuống núi. Không ai được ra. Không thóc gạo nào được đưa đi. Ba nghìn tám trăm thạch trong kho Đại điện bị dán niêm. Kho riêng của tông môn ở sau Truyền Công đường, kho để ăn quanh năm, cũng bị dán niêm. Sứ giả không lấy gì. Sứ giả chỉ đợi.

Ba mươi mốt tạp dịch đã nói sẽ đi theo sứ giả hồi Đông chí vẫn còn trên núi. Ông bảo họ đợi. Sau giao thừa ông mới đi. Ai đi thì đi.

Bổng nấu bằng những gì không bị niêm. Gạo tấm ở đáy thùng bếp. Cám. Khoai lang trong hầm. Sắn phơi khô. Bầu khô treo trên gác bếp. Cải ở chân bờ phía đông. Nó nấu cháo loãng tới mức soi được mặt, nhưng nồi nào cũng nóng, bát nào cũng đầy. Mỗi bữa nó đứng ở đầu hàng tự tay múc cho từng đứa. Thằng Tẹo đứng cạnh nó cầm cái gáo, như một đệ tử bếp. Mận đi dọc hàng, đứa nào bé quá không với tới miệng nồi thì nó bế lên, đứa nào khóc vì đói thì nó dúi cho một miếng sắn.

Cái vòng sáng quanh bốn dãy nhà Lúa vẫn ở đó. Ấm. Không có sương. Bà Yên bảo nó chưa chạy, nó chỉ đứng chờ, như người ta giăng lưới trước lúc tháo cống. Ấm là vì nó rò.

Đêm mười bảy tháng Chạp, chưởng môn mất.

Cốc biết trước khi chuông Đại điện đánh. Cậu đang ngồi bên chum nước lúc nửa đêm, tay đặt trên lớp băng mỏng. Rồi có cái gì đó trên núi đổi. Không phải gió. Không phải tiếng động. Như khi người ta đang ngủ thì có ai mở một cánh cửa ở gian bên, không nghe tiếng mà vẫn biết.

Rồi cả sườn đông của núi Vân Lũng sáng lên.

Từ trên Quan Tinh Đài nhìn xuống, cậu thấy nó. Mọi người trên núi, đứa nào còn thức, đều thấy nó. Từ bốn dãy nhà Lúa, qua những khe ván sàn, qua những lỗ thông hơi dưới chân tường, ánh sáng xanh lợt hắt ra. Rồi nó chạy. Nó chạy theo những đường khắc mà sáu mươi năm không ai thấy, xuống con dốc, vào Hang Mạ, rồi tỏa ra từ Hang Mạ, như rễ một cái cây khổng lồ nằm úp dưới sườn núi. Rễ chạy dưới bờ ruộng tầng một, tầng hai, tầng ba, lên tới tận tầng bảy dưới chân Đại điện. Bảy tầng ruộng đã gặt trơ, đất nứt nẻ, giờ có những đường sáng mảnh chạy dưới lớp đất như những mạch máu dưới da.

Nó sáng như thế chừng mười hơi thở. Rồi mờ đi. Nhưng không tắt hẳn. Từ đêm ấy, ai có thần thức trên núi cũng thấy nó, như thấy cây cột cái giữa nhà.

Chuông Đại điện đánh chín tiếng.

Bà Yên đứng ở cửa nhà gỗ, nhìn xuống những đường sáng mờ dưới sườn núi. Bà đứng như thế rất lâu.

– Ấn tan rồi. – Bà nói.

Đám tang chưởng môn làm ba ngày sau, ở hậu điện. Không nhiều người được vào. Lão Sấm đứng ở cửa hành lang đá, lưng gù hơn, cầm một ngọn đèn không thắp. Cả buổi lão không nói câu nào. Lúc người ta đóng cánh cửa đá lại, lão đặt ngọn đèn xuống trước cửa, ngồi xuống bên cạnh nó, và cứ ngồi như thế.

Tôn Hoài Cẩn có tới. Ông không mặc áo lam sẫm. Ông đứng ở cuối sân, chắp tay, cúi đầu một lần, rồi đi.

Tối hôm ấy, ở Chấp Pháp đường, bà Yên nói cho mọi người nghe đêm giao thừa sẽ làm thế nào.

Bà ngồi trên ghế tre Kiều Vọng khiêng xuống. Trưởng lão Mông, Ông Bá Hiền, Kiều Vọng, Bổng và Cốc đứng quanh. Không có trưởng lão Doãn. Trưởng lão Kha có tới, ngồi ở góc, tay giữ cái túi thuốc.

– Thằng Hiền mở cửa đá. – Bà nói. – Chỉ nó mở được. Câu khẽ ấy là thằng Phí đặt, truyền cho nó. Tao đặt tay lên cái nút có dấu của tao. Tao mở cái nút. Mở thì khí trong lõi bắt đầu chảy ngược về theo những đường khắc, về đúng cái giường nó ra đi. Tao giữ cho cả trận khỏi bung. Giữ bằng Kết Đan.

Ông Bá Hiền cúi đầu.

– Còn mày. – Bà quay sang Cốc. – Mày coi nước.

Cốc không hiểu.

– Khí chảy ngược thì phải có người coi. – Bà nói. – Như cha mày tháo nước cho ruộng trũng. Mở cống to một lượt thì bờ vỡ, ruộng dưới ngập, mạ trôi. Mở từng tấc. Nghe nước. Bờ yếu chỗ nào thì chặn chỗ ấy. Lúc ấy là giữa mười tám ngày Thổ cuối đông. Thổ là cái bờ. Mày ngồi giữa Hang Mạ, chỗ những đường khắc gom lại, hai tay úp lên đường to nhất. Mày là cái bờ.

Cốc nhìn hai bàn tay mình.

– Bọn nhỏ phải ngủ. – Bà nói tiếp. – Ngủ thì nắp hé. Khí về thì vào được. Thức thì nó dội vào cái nắp đóng, như nước dội vào cửa cống đóng. Đứa nào cũng phải ngủ trên đúng cái giường của nó. Không chiếu. Đêm ấy bỏ hết chiếu đất ra.

– Còn ông Vô Niên? – Kiều Vọng hỏi.

– Nó bảo nó tới. – Bà nói. – Thì nó tới.

Ngày hai mươi ba tháng Chạp, vào mười tám ngày Thổ cuối đông. Cũng là ngày ông Công ông Táo.

Gần trưa, ở cổng sơn môn có tiếng ồn. Cốc chạy xuống. Dưới chân chín mươi bậc đá trước cổng, người làng Gò Mạ đứng đông, cả các làng ven sông. Họ mang gạo. Mang bánh chưng gói sớm. Mang cá chép, mang gà. Họ nghe tin phong sơn. Họ mang lên cho con.

Mười hai người áo trắng đứng chắn ngang cổng.

Cốc thấy u. U đứng ở hàng đầu, áo nâu, khăn mỏ quạ, gánh trên vai hai cái thúng. U nhìn lên. U thấy cậu.

– Cốc!

Cậu không xuống được. Người áo trắng chắn ngang bậc đá. Cậu đứng ở trên, u đứng ở dưới, cách nhau chín mươi bậc.

– Để họ đưa đồ lên.

Tôn Hoài Cẩn đã đứng cạnh người áo trắng từ lúc nào. Ông nói nhẹ.

– Bẩm sứ giả, lệ...

– Lệ là thóc không được ra. – Tôn nói. – Không có lệ nào cấm thóc vào. – Ông quay lại, nhìn lên phía trên, nơi đám trẻ con dãy Tư đã chạy ra chen nhau ở cổng. Ông nhìn con Mơ. – Đứa bé kia. Xuống ôm u nó một cái rồi lên.

Con Mơ chạy xuống chín mươi bậc như một con sóc. U buông gánh, ôm lấy nó.

Cốc đứng ở trên cổng nhìn xuống. U ngẩng lên, qua vai con Mơ, nhìn cậu. Rồi u nhìn sang ông già áo nâu đứng cạnh người áo trắng.

– Ông Không. – U nói. – Ông lên đây làm gì thế?

– Tôi lên thăm con bà. – Tôn nói. – Nó là hạt tốt.

U gật đầu, như đã biết. U dúi vào tay con Mơ một gói xôi gấc còn ấm, bảo đưa cho anh.

Mấy ngày cuối tháng Chạp, Cốc ngồi trên đất. Đất đỏ ở mép đài đông cứng lại, lạnh như đá, cậu phải lấy tay cào lớp sương muối đi mới úp bàn tay xuống được. Thổ vẫn dâng. Chậm, nặng, ấm từ dưới sâu, như hơi ấm còn sót lại trong lòng đất sau một mùa hè. Lần này cậu cảm thấy một điều mà những mùa Thổ trước cậu chưa từng thấy. Bốn hành kia không nằm yên chờ như mọi lần. Chúng cựa mình. Thủy lạnh ở phía bắc, Kim sắc ở phía tây, Hỏa ủ ở phía nam, như bốn người ngồi quanh một cái chiếu chờ được gọi tên. Phía đông thì cũng có. Nhưng mỏng hơn. Như một trong năm cái cọc của cái chòi canh ruộng mà người dựng chòi cưa hụt mất một đốt tay. Đứng thì vẫn đứng. Gió to thì không biết.

Tối hai mươi tám tháng Chạp, trưởng lão Mông tìm Cốc ở chum nước trên đài.

– Mai giao thừa. – Ông nói. – Ta sẽ gọi tất cả tạp dịch ra sân trước dãy nhà Lúa lúc chập tối. Ta sẽ nói cho chúng nó biết. Cái trận. Cái lõi. Đêm mai.

– Hết ạ?

– Hết. – Ông nói. – Rồi ta hỏi chúng nó có muốn ngủ trên ấy không.

Ông nhìn ra phía dưới, phía bốn dãy nhà nằm trong vòng sáng mờ.

– Sáu mươi năm không ai hỏi chúng nó. – Ông nói. – Lần này hỏi.

— Hết chương 33 —