Loạt bài số một

Chương 35: Loạt bài số một

Anh Thục gạch đỏ câu đầu tiên của bài thứ nhất bốn lần.

Lần thứ nhất cô viết: "Ông Lò Văn Tương đã chết vì những viên thuốc không có thuốc." Anh gạch, viết bên lề bằng bút chì đỏ: "Ai kết luận?" Lần thứ hai cô viết: "Những viên thuốc không có thuốc có thể đã cướp đi mạng sống của ông Tương." Anh gạch: "Có thể là ai nói? Bác sĩ nào?" Lần thứ ba cô viết về sợi cước, về khói bếp, về ba mươi ba cái vỉ, đẹp, dài, ba tính từ liền nhau. Anh gạch cả đoạn, không viết gì bên lề.

Lần thứ tư, một giờ sáng thứ Tư, hai mươi tháng Năm, trong phòng làm việc tầng ba chỉ còn ngọn đèn bàn của cô, cô viết:

"Mỗi sáng, ông Lò Văn Tương ở bản Huổi Pha uống một viên thuốc huyết áp. Uống hết vỉ nào, ông nung cái đinh trên than, dùi một lỗ ở góc vỉ, xâu vào sợi cước, treo lên gác bếp, để vợ ông nhìn thấy sợi cước dài ra mà biết ông còn sống."

Sáng hôm sau, anh Thục đọc câu ấy. Anh không gạch. Anh viết bên lề một chữ: "Được."

Loạt bài có bốn kỳ. Chị Huệ duyệt từng kỳ, đọc từng chữ, có kỳ đọc ba lần. Mỗi con số trong bài đều có văn bản đi kèm. Mỗi lời của một người đều có người ấy đồng ý, có người ký giấy, có người chỉ gật đầu trước mặt hai người làm chứng. Lam lên Huổi Pha một lần nữa, cùng chị Mai, để đọc bài thứ nhất cho bà Pòm nghe. Chị Ính dịch từng đoạn sang tiếng Thái. Bà Pòm ngồi bên khung cửi, nghe đến hết, không ngắt lần nào.

– Có câu nào sai không bà? – Lam hỏi.

Bà Pòm nghĩ rất lâu.

– Câu ông chết vì thuốc, – bà nói. – Cháu có viết không?

– Cháu không viết, bà ạ. Bác sĩ bảo không ai nói được ông mất vì cái gì. Cháu viết là ông đã uống những viên thuốc không có thuốc trong nhiều tháng, và thuốc huyết áp không có thuốc thì không bảo vệ được ông.

Bà Pòm gật đầu.

– Thế thì đúng, – bà nói. – Cháu viết đi.

Kỳ thứ nhất là sợi cước trên gác bếp: ba mươi ba cái vỉ, hai mươi hai cái thật, ba cái của đoàn từ thiện, bảy cái giả mua ở chợ, một cái thật lẫn vào. Năm mươi hai ngày trạm y tế không có thuốc. Một trăm mười hai bệnh nhân. Bác sĩ Sáng nói, được trích nguyên văn: "Thuốc huyết áp không chữa khỏi bệnh, nó giảm nguy cơ. Viên thuốc không có hoạt chất thì không giảm được gì. Ông cụ đã mất đi sự bảo vệ ấy suốt nhiều tháng. Còn ông mất vì nguyên nhân gì thì không ai có thể khẳng định."

Kỳ thứ hai là đêm hai mươi hai tháng Mười hai ở khoa Dược Mường Then. Hộp mẫu thật buổi sáng, ba mươi hộp giả buổi tối. Cái tủ gỗ "hộp giữ lại" của một dược sĩ sắp về hưu, bản báo cáo tự khai lô thuốc của chính khoa mình viết ngay trong đêm. Ông Lượng đồng ý cho dùng tên, với một điều kiện: không được viết ông là người hùng. "Tôi ký mà không nhìn. Cái ấy cũng phải viết."

Kỳ thứ ba là con đường của những thùng các tông in hình kẹo: xe khách, kho trung chuyển, nhà sàn lưng chừng núi, những chuyến xe từ thiện từ năm 2024. Mọi chi tiết đều lấy từ văn bản của cơ quan điều tra đã công bố. Không một chữ nào về cái đồng hồ màu cam. Không một chữ nào về phòng số ba.

Kỳ thứ tư không có tít lớn. Nó nằm ở cuối trang, đóng khung, ký tên Nghiêm Thảo Lam. Đầu đề chỉ là: "Lời của người viết."

Cô viết về chuyến đi Pù Lâu tháng Mười một năm 2024. Về bài báo cô viết trong một đêm, mười một tính từ, không một câu hỏi. Về cái phong bì năm trăm nghìn ở chân núi. Về tấm ảnh DSC_4471 mà một năm rưỡi sau cô mới nhìn kỹ. Cô viết rằng một trong những người liên quan đến vụ án, người đã tự đến trình báo, có quan hệ gia đình với cô. Anh Thục bắt cô viết câu ấy. Cô cãi suốt một buổi chiều, rồi viết.

– Người đọc có quyền biết người viết đứng ở đâu, – anh Thục nói. – Không cần biết tên. Nhưng phải biết em đứng ở đâu.

Loạt bài lên trang ngày hai mươi lăm tháng Năm. Chị Huệ đặt nó ở trang nhất số báo in, cái việc báo Sơn Lương chưa làm với bài nào từ khi sáp nhập với đài. Chị không nói gì với Lam. Chị chỉ đặt lên bàn cô một tờ báo in còn thơm mùi mực, trang nhất, ảnh sợi cước trên gác bếp chụp từ dưới lên, khói bếp mờ mờ, ánh lửa liếm qua những cái vỉ cuối cùng.

Đăng đầy đủ, đăng trước, đăng hay nhất. Lam đọc lại tít bài một lần, rồi gập tờ báo, cất vào ba lô.

Những tuần sau đó trôi đi như nước sông Nậm Lương mùa mưa, đục và nhanh.

Trung tâm Y tế khu vực Mường Then gọi lại hai mươi ba bệnh nhân ngoại trú đã lĩnh thuốc lô 0825A từ cuối tháng Mười hai, khám lại từng người, đổi thuốc. Ba người trong danh sách kẻ tay của bác sĩ Sáng, sau ba tuần uống thuốc thật, huyết áp xuống được. Một ông về khoe với cả xóm, bảo bác sĩ Sáng bắt ông đo huyết áp mỗi sáng rồi ghi vào một tờ giấy dán sau cánh cửa.

Ở bản Nà Lạn, ông Cầm Văn Phong tập đi. Chị Nhung nhắn cho Lam một đoạn video quay bằng điện thoại. Ông chống cái gậy tre, chân phải lê từng bước, đi từ giường ra đến cửa, mười một bước. Rồi ông đứng dựa vào khung cửa, nhìn ra cái cối giã gạo chạy bằng sức nước. Cuối video có tiếng ông nói, méo mó, nhưng Lam nghe ra được: "Ngã… không chết."

Bé Ún đã khỏi hẳn. Chị Xiêm bị xử phạt hành chính vì bán thuốc không có giấy phép, nộp phạt xong thì quay lại chợ phiên, vẫn tấm bạt xanh, vẫn mì tôm, bột ngọt, dầu gió, pin đèn. Cái khay nhựa chia ô không còn nữa. Chị dán lên cột sạp một tờ giấy viết tay, chữ không dấu: "Khong ban thuoc. Om thi xuong tram." Bé Ún ngồi trong thúng cạnh mẹ, ăn bắp ngô luộc.

Ngày hai mươi tám tháng Năm, vợ Khải sinh một bé trai, ba cân hai, ở chính khoa Sản của Trung tâm Y tế khu vực Mường Then. Khải nhắn cho ông Lượng một tấm ảnh thằng bé đỏ hỏn, kèm một dòng: "Tên ở nhà của cháu là Cải ạ."

Ngày mùng một tháng Sáu, ông Lượng nhận quyết định nghỉ hưu. Ông bàn giao cái kính lúp gấp cho Khải, cùng với cái tủ gỗ thấp có ổ khóa đồng. Không phải những hộp thuốc bên trong, những hộp ấy đã nộp hết cho cơ quan điều tra. Chỉ cái tủ rỗng. "Mày giữ mà đựng," ông nói. Con gái ông, Hà Mai Hương, xin nghỉ phép một tuần lên Mường Then đón bố. Ông không đi. Ông bảo lứa cải sau mới gieo, vừa lên được hai lá thật, đi bây giờ thì ai tưới. Hương ở lại một tuần, tưới cải cùng bố, rồi về một mình.

Pắn không còn làm cho Đạt Thành. Công ty đang bị điều tra, xe tải nằm im trong bãi. Chuyến xe khách sáng mới của tuyến Tân Lương – Nậm Ca cần thêm một người lái. Người ta nhận anh. Sáng nào anh cũng chạy chuyến sớm từ Nậm Ca xuống, chiều lại chạy chuyến chiều lên. Anh không chở thùng bánh kẹo nào. Ai gửi gì lên, anh mở ra xem.

Huy bị khởi tố. Cơ quan điều tra ghi nhận anh đã tự đến trình báo, thành khẩn khai báo, tích cực giúp đỡ cơ quan điều tra phát hiện tội phạm. Anh bị cấm đi khỏi nơi cư trú, chờ ngày ra tòa.

Chiều thứ Bảy, sáu tháng Sáu, Huy chống nạng đến cổng nhà Lam, cái chân bó bột trắng toát dưới ống quần cắt ngắn. Anh không vào. Anh đứng ở cổng, như hôm đưa Gạo về sau buổi thả diều.

Thằng Gạo thấy bố từ trong sân. Nó đứng im một giây, như không tin. Rồi nó lao ra, ôm lấy cái chân không bó bột của bố, ôm chặt đến mức Huy suýt ngã, phải bám vào cột cổng.

– Bố về rồi! Bố về rồi!

Lam đứng ở bậc thềm. Bà Dịu đứng ở cửa bếp, tay cầm cái muôi, như hôm nghe con gái kể chuyện. Không ai nói gì.

Gạo chạy vào nhà, lấy hộp bút sáp màu bốn mươi tám màu, chạy ra, ngồi xổm cạnh cái chân bó bột. Nó vẽ lên lớp bột trắng một quả núi màu nâu, một người màu xanh lá đứng trên đỉnh núi, một cái mặt trời màu vàng. Rồi nó vẽ thêm một người nữa ở chân núi, màu đỏ đô, như màu chiếc xe số của mẹ.

– Đây là mẹ, – nó giải thích. – Mẹ đứng đợi bố xuống núi.

Huy nhìn hình vẽ trên chân mình. Anh không nói gì được.

– Bố ơi, bao giờ bố về hẳn? – Gạo hỏi, ngẩng lên.

Huy nhìn Lam. Lam không giúp anh. Câu này anh phải tự trả lời.

– Bố còn phải đi ra tòa, con ạ, – Huy nói, chậm. – Bố làm một việc sai. Sai to. Bố phải đến chỗ người ta xử, đứng nói với người ta là bố sai. Rồi người ta bảo bố phải làm gì thì bố làm.

– Sao bố làm sai?

– Vì bố sợ. Vì bố không hỏi. – Huy cúi xuống, xoa đầu con. – Lớn lên con đừng giống bố chỗ ấy.

Thằng bé nghĩ một lúc, nghiêm trang như khi đánh vần chữ "ương". Rồi nó gật đầu, và vẽ thêm một cái mặt trời nữa, ở góc bên kia lớp bột.

Thứ Hai, mùng tám tháng Sáu, chị văn thư mang lên bàn Lam một lá thư. Phong bì giấy xi măng, dán tem, gửi từ bưu điện xã Nậm Ca. Địa chỉ người nhận viết bằng một nét chữ nghiêng, đều, chữ của một thầy giáo tiểu học. Lam nhận ra nét chữ ấy trước khi đọc tên người gửi. Nét chữ của lá thư bạn đọc cuối tháng Hai, cái lá thư anh Thục đã đẩy sang bàn cô với một câu: lên đó viết một bài sức khỏe cộng đồng cho tử tế, đừng làm thành chuyện ma.

Cô mở thư.

"Kính gửi cô Lam, báo Sơn Lương. Tôi là Hoàng Văn Chính, giáo viên trường tiểu học Nậm Ca. Bà Lò Thị Pòm ở bản Huổi Pha nhờ tôi viết thư này, vì bà không biết chữ, mà bà bảo việc này phải viết ra giấy, không nói qua điện thoại được.

Bà nhờ tôi báo cô: công an tỉnh đã hẹn với bà, ngày hai mươi tám tháng Sáu sẽ mang cái chuỗi lên trả bà. Bà muốn cô lên hôm ấy. Bà muốn cô mang cả cháu bé nhà cô lên.

Bà dặn tôi viết thêm một câu, đúng như lời bà, tôi không sửa: có một việc bà muốn có người đứng đấy nhìn, như hôm cắt sợi cước."

— Hết chương 35 —