Chợ phiên sáng Chủ nhật

Chương 3: Chợ phiên sáng Chủ nhật

Sáu giờ sáng Chủ nhật, con đường đất dẫn vào chợ phiên Nậm Ca đã đặc người. Người Mông từ Pù Lâu xuống từ lúc trời còn tối, đàn bà đeo gùi, váy xòe xếp nếp lắc lư theo bước chân, đàn ông dắt ngựa thồ ngô. Người Thái dưới các bản ven suối đi xe máy, sau xe buộc lồng gà, buộc bó măng, buộc cả con lợn con kêu eng éc. Sương còn mắc trên ngọn tre. Khói từ mấy chảo thắng cố đầu chợ bốc lên thẳng, rồi gặp gió thì ngả hết về phía đồi.

Lam đã ở lại vùng Mường Then cả tuần. Tòa soạn giao cô viết bài lễ hội hoa ban của xã, đúng dịp, nên cô ở lại, chụp đội xòe, phỏng vấn mấy bà già dệt thổ cẩm, đêm về nhà nghỉ thì mở ảnh sợi cước ra nhìn. Ông Lượng không gọi lại. Cô gọi hai lần, máy đổ chuông rồi tắt. Chiều thứ Bảy, gửi bài lễ hội về tòa soạn xong, cô đổ đèo lên lại Nậm Ca, ngủ một đêm ở nhà nghỉ xã, để sáng nay có mặt ở chợ phiên trước khi các sạp kịp bày hàng.

Cô không mang máy ảnh to. Chỉ có điện thoại trong túi áo gió và cái sổ nhỏ. Cô mặc quần bò, đi dép quai hậu, buộc tóc, trông như một cô giáo cắm bản về chợ mua đồ. Ít nhất cô mong thế.

Sạp của chị Xiêm không khó tìm. Thầy Chính tả: dãy tạp hóa thứ hai, cái sạp có tấm bạt xanh, bán đủ thứ từ dầu gió đến pin đèn, chị Xiêm người đẫy, nói nhiều, cười to. Lam đi chậm dọc dãy, dừng ở một sạp bán lưỡi cuốc, một sạp bán vải chàm, rồi mới đến tấm bạt xanh.

Trên mấy tấm ván kê, hàng bày lổn nhổn mà có thứ tự riêng. Hàng đầu là mì tôm, bột ngọt, muối i-ốt, bánh quy gói giấy. Hàng thứ hai là dầu gió, cao xoa, băng dính y tế, mấy hộp kẹo ho. Hàng trong cùng, sát lưng chủ sạp, là một cái khay nhựa chia ô, mỗi ô một loại vỉ thuốc cắt lẻ. Thuốc cảm, thuốc đau đầu, thuốc tiêu chảy, mấy gói bột màu cam. Và một ô đầy những vỉ nhôm sáng loáng.

– Em mua gì? – Người phụ nữ sau sạp hỏi, vừa hỏi vừa đếm tiền lẻ cho một ông già người Mông. Chị chừng gần bốn mươi, mặt tròn, má đỏ hồng vì gió, đeo một cái túi bao tử căng phồng trước bụng.

– Chị có thuốc huyết áp không ạ? Mẹ em ở dưới xuôi lên chơi, quên mang.

Lam nói dối trơn tru đến mức tự thấy khó chịu. Ở tòa soạn, người ta gọi đây là "tác nghiệp không công khai danh tính", có quy định hẳn hoi về khi nào được làm. Cô đã xin anh Thục từ tối thứ Bảy qua điện thoại. Anh Thục im lâu rồi nói: "Được. Mua thì giữ nguyên, không bóc, chiều về đưa cho cơ quan chức năng. Không thêm một bước nào." Cô đã hứa.

– Có, có chứ. – Chị Xiêm với tay ra khay. – Loại này nhiều người uống lắm. Ngày một viên, buổi sáng. Tám nghìn một vỉ. Ở dưới Mường Then người ta bán mười lăm đấy, em nói thật.

– Sao chỗ chị rẻ thế?

– Chị lấy tận gốc. – Chị Xiêm cười, hở cái răng khểnh. – Người ta gửi xe khách lên, chị không mất tiền xe. Hàng có hóa đơn đàng hoàng em ạ, công ty dưới tỉnh, chị không bán đồ linh tinh đâu.

Lam cầm vỉ thuốc chị đưa. Cùng tên, cùng công ty, cùng màu nhôm sáng. Cô không lật lên đọc mép. Cô không miết tay. Cô cố giữ cho tay mình tự nhiên như tay người mua.

– Chị cho em hai vỉ.

– Hai vỉ mười sáu nghìn. Em lấy thêm dầu gió không, mẹ em lên đây lạnh, xoa cho ấm.

Lam lấy thêm một chai dầu gió, để chị vui. Hai mươi tư nghìn. Cô đưa tờ năm chục, chị Xiêm lục cái túi bao tử trả lại tiền lẻ, mấy tờ năm nghìn nhàu nát.

– Người ta gửi xe khách nào hả chị? – Lam hỏi, giọng như hỏi bâng quơ. – Mẹ em uống lâu, em muốn lấy nhiều một lần cho đỡ.

– Xe anh Lả. Xe chuyến bốn giờ chiều ở tỉnh lên, chạy qua Mường Then, tối lên đến đây. – Chị Xiêm chỉ tay ra phía bãi đất trống đầu chợ. – Đấy, xe anh ấy đấy. Sáng Chủ nhật anh ấy chạy chuyến sớm về. Em muốn lấy nhiều thì cứ gửi tiền chị, tuần sau chị lấy cho.

Lam ngoái nhìn. Ở bãi đất đầu chợ, một chiếc xe khách hai mươi chín chỗ sơn xanh trắng đang đỗ, cửa khoang hành lý dưới gầm mở toang. Một cậu thanh niên gầy, đội mũ lưỡi trai ngược, đang lôi từ dưới gầm ra mấy thùng các tông, xếp lên một cái xe đẩy tay. Thùng các tông in hình kẹo màu, chữ to, loại thùng bánh kẹo người ta vẫn chở lên vùng cao bán Tết.

– Cảm ơn chị. Tuần sau em quay lại.

Cô cho hai vỉ thuốc vào túi áo, đi tiếp như người đi chợ. Mua một bó măng đắng. Mua hai bắp ngô nếp luộc. Đứng xem một ông cụ người Mông thử lưỡi dao trên móng tay cái. Rồi cô đi về phía bãi đất.

Cậu thanh niên đội mũ ngược đã đẩy xong xe đẩy thứ nhất, đang xếp xe thứ hai. Cậu nhỏ con, chân tay khẳng khiu, mặc áo khoác gió có in tên một hãng xe khách mờ tịt. Mỗi thùng các tông cậu nhấc lên đều thấy nhẹ, không phải loại thùng nặng như thùng mì hay thùng nước ngọt. Một thùng bị rách góc, lộ ra bên trong lớp xốp trắng.

Lam đứng cách mười mét, giả vờ gọi điện thoại. Cô mở máy ảnh, chĩa lên như đang chụp cảnh chợ, đám người đeo gùi, mấy con ngựa thồ, lấy cậu thanh niên và cái xe đẩy vào góc khung hình. Một tấm. Hai tấm.

Trên ghế lái xe khách, một người đàn ông to béo, mặt đỏ, đang ăn bánh mì kẹp, cửa xe mở, hát nho nhỏ theo cái đài trên xe. Anh ta ngó ra, gọi với:

– Dũng ơi, nhanh lên mày, tao còn về Mường Then trả khách!

– Vâng, xong rồi anh Lả ơi.

Dũng. Lả. Lam nhắc thầm hai cái tên, để khỏi phải rút sổ ra.

Cô quay đi, định trở lại dãy hàng ăn, thì thấy một người đàn ông đứng tựa vào thùng một chiếc ô tô bán tải màu trắng đỗ cuối bãi. Anh ta đội mũ lưỡi trai đen, đeo khẩu trang, mặc áo khoác da màu nâu, tay cầm điện thoại giơ ngang ngực. Cái điện thoại chĩa về phía cô.

Lam đứng sững. Người đàn ông hạ điện thoại xuống, không vội, quay người mở cửa xe, ngồi vào. Chiếc bán tải nổ máy, lùi một vòng, rồi chạy ra con đường đất phía đèo, bánh xe hất bụi đỏ lên cả mấy cái gùi ngô bày bên đường. Một bà già người Mông chửi theo một câu, rồi phủi bụi trên gùi.

Biển số xe dính bùn. Lam chỉ nhìn được hai số cuối, hoặc cô tưởng là nhìn được.

Cô đứng đó, tay cầm hai bắp ngô đã nguội. Tim cô đập không nhanh lắm, chỉ là đập rõ, như tiếng ai gõ cửa từng nhịp một.

Chín giờ, trạm y tế xã mở cửa dù là Chủ nhật, vì ngày phiên chợ người ta hay ghé tiêm chủng, khám bệnh. Chị trạm trưởng Tòng Thị Mai lần này ở nhà. Chị trẻ hơn Lam nghĩ, ngoài ba mươi, người nhỏ nhắn, mặc áo blouse quá khổ, tóc kẹp bằng cái kẹp nhựa hình bông hoa. Chị mời Lam vào phòng làm việc, một căn phòng bé có cái tủ thuốc sơn trắng, cái cân sức khỏe, tấm áp phích tiêm chủng mở rộng dán trên tường đã ngả vàng.

Chị Mai nghe Lam hỏi về thuốc huyết áp thì đỏ mặt lên trước khi nói.

– Trạm hết từ khoảng giữa tháng Mười một, chị ạ. – Chị gọi Lam là chị, dù chị lớn tuổi hơn. – Thuốc thầu của tỉnh về chậm. Em báo lên trung tâm, trung tâm cũng thiếu, phải đợi. Đến mùng năm tháng Một thì có lại. Em có báo bà con là ai cần thì mua ngoài trước, có thuốc thì em gọi. Em không biết làm thế nào khác.

– Chị Mai có dặn bà con mua ở đâu không?

– Em bảo mua ở quầy thuốc có giấy phép, dưới Mường Then. – Chị Mai cắn môi. – Nhưng mà, chị ạ, xuống Mường Then bốn mươi bảy cây, đi xe ôm hết hai trăm nghìn cả đi cả về. Người ta mua ở chợ. Em biết. Em biết mà em không cấm được. Chị Xiêm bán tạp hóa ở chợ cả chục năm rồi, mấy năm nay bán cả thuốc, ai đau đầu sổ mũi cũng ra chị ấy.

– Chị có biết ông Tương ở Huổi Pha không?

Chị Mai gật. Mắt chị đỏ lên.

– Ông ấy là bệnh nhân em quản lý. Tháng Một ông xuống đo, em đo được một trăm bảy mươi trên một trăm. Em hỏi ông có uống đều không, ông bảo đều. Em không tin. Em mắng ông. Em bảo ông, ông không uống đều thì ông chết đấy. – Chị Mai quay mặt đi, nhìn tấm áp phích. – Ông ấy cười, bảo: Mai ơi, tôi treo vỉ lên gác bếp, bà ấy đếm đấy, cô không tin thì lên mà đếm.

Lam không ghi gì lúc đó. Cô để chị Mai lấy lại giọng.

– Em không lên đếm, – chị Mai nói, nhỏ. – Em bận. Em nghĩ ông nói đùa.

Buổi trưa, Lam ngồi ăn bát thắng cố ở một quán đầu chợ, nhìn người ta tháo dỡ sạp, đóng gói hàng. Chiếc xe khách của anh Lả đã chạy từ lâu. Sạp của chị Xiêm cũng đã cuốn bạt. Cô mở điện thoại xem lại hai tấm ảnh chụp cậu Dũng: một tấm nhòe, một tấm rõ, thấy được mặt cậu, thấy được cái thùng rách góc lộ lớp xốp trắng.

Hai vỉ thuốc vẫn nằm trong túi áo, cô chưa nhìn lại lần nào. Cô đã cho chúng vào một cái túi ni lông có khóa kéo riêng, viết bên ngoài: "Mua sạp chị Xiêm, chợ phiên Nậm Ca, 7 giờ 40 sáng 15/3, 16.000 đồng, chưa bóc". Rồi cô ghi thêm giờ, ghi tên mình, ký tên. Cô không biết làm thế có đúng quy định gì không, chỉ biết làm thế thì đỡ hơn không làm.

Chiều cô đổ đèo xuống Mường Then. Lần này không có sương, nắng xiên từ phía Lào chiếu sang, làm vách đá bên phải đỏ rực lên như đất nung. Cô đi chậm, cứ mỗi lần nghe tiếng ô tô phía sau là lại liếc gương. Không có chiếc bán tải trắng nào.

Tối, ở phòng nhà nghỉ Hoa Ban gần bến xe Mường Then, cô gọi về nhà. Đã bốn ngày cô chưa gọi video cho thằng Gạo. Mẹ cô bắt máy, gương mặt bà hiện lên trên màn hình, phía sau là cái tủ thờ có ảnh bố.

– Gạo ngủ rồi à mẹ?

– Ngủ rồi. Hôm nay nó đá bóng ở sân trường, về đến nhà là lăn ra.

– Mẹ cho con nhìn nó tí.

Bà Dịu ngập ngừng. Màn hình rung lên, như bà vừa đổi tay cầm máy.

– Lam này. Mẹ định đợi con về mới nói.

– Nói gì mẹ?

– Chiều thứ Sáu, cô giáo chủ nhiệm của Gạo gọi cho mẹ. – Bà nói chậm, như mọi lần bà muốn con khỏi hoảng. – Lúc tan học, có một người đàn ông đến cổng trường, xin đón Gạo. Bảo là bạn của mẹ nó, mẹ nó bận đi công tác, nhờ anh ta đón hộ.

Lam ngồi bật dậy khỏi giường.

– Cô có cho đón không?

– Không. Cô bảo không có tên trong danh sách người đón thì không cho. Cô gọi mẹ. Mẹ ra đến nơi thì người ta đi rồi. – Bà Dịu nhìn thẳng vào màn hình. – Gạo không biết gì. Nó đang chơi trong sân. Con đừng hoảng.

– Người ta đi bằng gì hả mẹ? Cô giáo có thấy không?

– Cô bảo đi ô tô. Một cái ô tô bán tải. Màu trắng.

— Hết chương 3 —