Tấm ảnh tháng Mười một năm 2024

Chương 29: Tấm ảnh tháng Mười một năm 2024

Tệp ảnh mang số hiệu DSC_4471. Chụp lúc mười giờ năm mươi hai phút sáng ngày chín tháng Mười một năm 2024, bằng một chiếc máy ảnh cũ mà giờ vẫn nằm trong ba lô của Lam, ống kính đã trầy một vệt ở rìa. Những dòng chữ nhỏ ấy hiện lên ở góc màn hình lớn trong phòng kỹ thuật tầng ba trụ sở đường Hoàng Liên, khi cậu cán bộ trẻ mở thông tin tệp.

– Chị xác nhận giúp em, – cậu nói. – Máy này của chị? Ngày giờ trên máy hồi ấy có đặt đúng không?

– Máy của chị. – Lam nhìn những con số. – Ngày giờ đúng. Chị đặt lại mỗi lần thay pin. Thói quen nghề.

Cậu cán bộ ghi vào biên bản. Tuân ngồi ở ghế bên cạnh, cốc nước chè bằng nhựa trên tay, không uống. Ông Lượng ngồi ở giữa, sát màn hình nhất, cái kính lúp đã bật ra, dù màn hình to bằng nửa cái chiếu.

Lam được mời đến với tư cách người chụp tấm ảnh. Tuân đã nói rõ từ tối hôm trước: cô xác nhận nguồn gốc tệp, ký biên bản, rồi ngồi đấy hay về là tùy cô. Cô ngồi đấy.

Cậu cán bộ phóng to.

Cái lớp học điểm bản Pù Lâu Trên hiện ra trước mặt họ, to gấp mười lần lúc cô nhìn nó trên máy tính ở nhà. Cái bàn kê sát cửa sổ, những túi thuốc nhỏ ghi tên bằng bút dạ. Cái thùng các tông mở nắp dưới gầm bàn. Những hộp thuốc xếp nghiêng trong thùng. Ở góc thùng, cái hộp lộ ra gần trọn một mặt.

Phóng to nữa. Ảnh bắt đầu vỡ thành những ô vuông nhỏ, nhưng máy ảnh của Lam hồi ấy chụp ở độ phân giải cao nhất, và ánh sáng từ cửa sổ rọi thẳng vào thùng.

– Dừng, – ông Lượng nói.

Ông ghé sát màn hình, kính lúp kề lên mắt. Chữ trên cạnh hộp hiện ra, nhòe ở rìa nhưng đọc được. Tên thuốc. Hàm lượng. Một dòng chữ nhỏ hơn ở mép dưới.

– Số lô, – ông đọc, chậm, – không sáu hai bốn A. Hạn dùng, tháng Sáu, năm hai không hai bảy.

Ông ngồi lùi lại, tháo kính lúp.

– Sọc xanh chạy chéo, – ông nói, như nói với chính mình. – Mép dưới không có đường viền. Lô ghi tháng Sáu năm 2024. Chữ ở mép hộp in nghiêng nhẹ về bên phải. Giống ba cái vỉ dưới vòng chỉ đỏ trên gác bếp nhà bà Pòm. Cùng một tay.

Tuân đặt cốc nước chè xuống bàn. Anh mở một tập hồ sơ mỏng, rút ra hai tờ giấy, đặt cạnh nhau.

– Bọn anh gửi văn bản hỏi nhà sản xuất từ hôm hai mươi mốt tháng Tư, sau hôm ở Huổi Pha, – anh nói. – Hỏi về lô 0325B. Hôm thứ Hai, sau khi chú Lượng nhìn bản in nhỏ, gửi thêm một văn bản: hỏi danh sách mọi lô amlodipin năm miligam công ty sản xuất trong năm 2024, kèm mẫu vỏ hộp từng đợt. Sáng nay họ trả lời. Hai thư đây. Có dấu. Có chữ ký phòng Đảm bảo chất lượng.

Anh không đọc to. Anh đẩy hai tờ giấy về phía ông Lượng. Ông đọc, rồi đẩy sang cho Lam. Cô đọc.

Lô 0325B: công ty không có lô amlodipin năm miligam nào mang số hiệu này. Các lô sản xuất tháng Ba năm 2025 của sản phẩm mang số 0325A và 0325C.

Thư thứ hai là một bảng kê các lô sản xuất năm 2024, mỗi tháng một hai dòng. Tháng Năm: 0524A, 0524B. Tháng Bảy: 0724A. Tháng Sáu để trống, bên cạnh có một dòng ghi chú: dây chuyền ngừng hoạt động để bảo trì định kỳ, không sản xuất lô nào. Kèm theo là ảnh chụp vỏ hộp của năm ấy: sọc xanh lá chạy ngang, mép dưới có một đường viền mảnh.

Không có lô 0624A. Không thể có. Cuối thư thứ hai có một dòng viết thêm, như của một người không nhịn được. Hạn dùng của sản phẩm này là ba mươi sáu tháng kể từ ngày sản xuất, công ty chưa từng in hạn dùng hai mươi bốn tháng. Lam nghĩ đến cái hạn 08/2027 trên những vỉ mua ở chợ.

Lam đặt hai tờ giấy xuống bàn. Cô nhìn lên màn hình, cái hộp thuốc to như một bức tường, những ô vuông màu trắng, màu xanh, màu đen.

Tháng Mười một năm 2024. Phúc An Khang được Trung Hà cho phân phối ở Sơn Lương từ tháng Ba năm 2025. Bốn tháng sau tấm ảnh này. Hồi ấy, Huy còn đang chạy vạy nợ nần, chưa ai giới thiệu anh vào làm ở đâu cả. Hồi ấy chưa có ai đứng ở cửa kho khoa Dược Mường Then nói chuyện con trai mới vào lớp Một.

Nhưng đã có thuốc giả trong thùng dưới gầm bàn khám bệnh của đoàn Gánh Nước, trên đỉnh Pù Lâu.

– Ngày hai mươi lăm tháng Ba, – Lam nói, giọng cô nghe lạ trong căn phòng điều hòa lạnh, – ông Đạt đến tòa soạn. Ông ấy nói thuốc huyết áp nhóm phát ở Nậm Ca tháng Mười năm ngoái là mua của Phúc An Khang. Ông ấy nói thế trước khi ai kịp hỏi. Anh Thục đếm, ông ấy nhắc tên Phúc An Khang hai lần.

Tuân không nói gì.

– Ba cái vỉ của đoàn trên chuỗi nhà bà Pòm là lô 0325B. Không có lô ấy. Phúc An Khang không bán hàng giả mang lô không tồn tại, họ bán hàng giả nhái đúng lô 0825A đang lưu hành, để lẫn được. – Cô nói chậm, như ông Lượng đặt từng vỉ lên tờ giấy trắng. – Thuốc của đoàn không phải mua của Phúc An Khang. Thuốc của đoàn là một tay khác. Một tay già hơn. Có từ năm 2024, có trước khi có Phúc An Khang.

– Em đang nói những điều em suy ra, – Tuân nói. Không phải để ngăn. Để ghi nhận.

– Em biết. – Lam nhìn anh. – Em chỉ nói ra cho em nghe.

Cậu cán bộ trẻ, không đợi ai bảo, mở tệp DSC_4518, tấm thứ ba trong ba tấm cuối của thư mục. Bãi đất chân núi Pù Lâu, chiều chín tháng Mười một năm 2024. Chiếc xe tải phủ bạt xanh của đoàn. Chiếc bán tải trắng khuất sau đuôi xe tải, cửa thùng sau mở. Người đàn ông to con, áo khoác da màu nâu, mũ lưỡi trai đen, quay lưng, đang bê một thùng các tông. Biển số sạch trơn.

Tuân nhìn tấm ảnh ấy. Anh đã nhìn nó nhiều lần trong mười chín ngày qua. Lam biết vì mép tấm ảnh in trong tập hồ sơ của anh đã quăn.

Ông Lượng đứng dậy. Ông đi lại gần màn hình, đứng trước cái bóng lưng của người áo da nâu to bằng người thật. Ông không nhìn người ấy. Ông nhìn cái thùng các tông trong tay người ấy, cái thùng giống hệt cái thùng dưới gầm bàn khám bệnh.

– Đoàn khám bệnh mang thuốc thật lên bằng xe tải, có giấy tờ, ai hỏi cũng đưa ra được, – ông nói. – Còn mấy thùng kia đi bằng xe khác. Phát lẫn vào với nhau ở bàn khám. Bác sĩ đi theo đoàn khám thật, đo huyết áp thật, kê đơn thật. Bà con cầm túi thuốc từ tay bác sĩ, tin. Ai nghi thuốc từ tay bác sĩ?

Không ai trả lời ông.

– Vùng cao mỗi năm một chuyến, – ông nói tiếp. – Ai biết bà con uống xong thì huyết áp có xuống hay không. Không ai đo lại. Không ai kiểm. Cho đến khi có một ông cụ không biết chữ, xâu vỉ lên sợi cước cho vợ đếm.

Ông quay lại, đeo kính lúp vào cổ, cầm cái cặp da lên.

– Cái này thì chú kiểm rồi, – ông nói với Tuân. – Phần của chú xong. Phần còn lại là của cậu.

Lam ký biên bản. Cô không nhớ mình ký mấy tờ. Cô xuống cầu thang, ra cổng, đứng dưới hàng long não. Nắng tháng Năm đổ thẳng xuống, gay gắt, những vệt bóng lá lốm đốm trên mặt đường như những ô vuông vỡ hạt của tấm ảnh phóng to.

Tấm ảnh chính cô chọn cho bài báo năm 2024. Ông Đạt ngồi xổm, buộc dây giày cho một thằng bé người Mông. Cái lớp học ấy, cái bàn khám bệnh ấy, cách chỗ ông ngồi xổm chưa đến mười bước chân. Thằng bé có đôi mắt đen láy, không cười. Bố mẹ thằng bé, ông bà nó, có lẽ đã cầm về một túi thuốc nhỏ ghi tên bằng bút dạ.

"Những bàn tay chở yêu thương vượt bốn cây số đá tai mèo."

Cô đã viết câu ấy. Cô đã viết cả bài trong một đêm, đầy tính từ. Ông ta đã đóng khung nó, treo lên tường, chỉ cho khách xem. Một tờ báo tỉnh viết về nhóm mình đấy. Huy đã ngồi đợi dưới nó một tiếng, đọc hết, nghĩ vợ cũ mình viết hay thật. Ai đi qua cái văn phòng ấy cũng thấy nó. Ai nghi một người được báo tỉnh viết như thế?

Và cái phong bì. Năm trăm nghìn, tiền xăng xe, cô trợ lý chạy theo dúi vào tay cô ở chân núi. Cô đã tiêu nó vào tiền học bơi của thằng Gạo. Một năm rưỡi nay cô tự bảo: ai đi theo đoàn mà chẳng được lo tiền xăng. Bây giờ đứng dưới hàng long não, cô hiểu mình đã nhận cái gì. Không phải tiền xăng. Không phải lời cảm ơn. Là cái giá của một tấm khiên. Rẻ đến mức người ta không cần mặc cả.

Cô không khóc. Cô đứng đó lâu đến mức người gác cổng ra hỏi cô có cần gì không.

Cô biết mình phải làm gì. Cô đã biết từ hôm hai mươi lăm tháng Ba, khi ông Đạt ngồi trong phòng khách tòa soạn nhắc lại chuyến đi Pù Lâu, và cô đã im. Cô biết từ hôm hai mươi ba tháng Tư, ở hành lang ngoài phòng chị Huệ, khi cô định quay vào rồi lại thôi. Sáng mai, việc đầu tiên, trước khi làm bất cứ việc gì khác, cô sẽ gõ cửa phòng chị Huệ.

Năm giờ chiều cô về tòa soạn, định ngồi viết ra giấy những gì sẽ nói sáng mai, cho khỏi lạc. Cô bé lễ tân ở sảnh tầng một gọi giật lại khi cô vừa bước qua cửa kính.

– Chị Lam ơi, có khách đợi chị từ bốn giờ.

Người phụ nữ ngồi trên ghế sofa ở góc sảnh đứng dậy. Ngoài ba mươi, tóc buộc gọn, váy công sở màu be, đôi giày cao gót thấp. Trên tay chị cầm một cái phong bì màu kem, loại phong bì thiệp mời, có dập nổi hình một chiếc xe khách chở cái gùi.

Lam nhận ra chị trước khi chị mở miệng. Không phải vì cái phong bì. Vì cái dáng chạy. Một năm rưỡi trước, ở bãi đất chân núi Pù Lâu, trong sương chiều, chính người phụ nữ này đã chạy theo cô ra tận xe, gọi "chị ơi, chị ơi". Chị ta dúi vào tay cô một cái phong bì khác, nói: tiền xăng xe của chị, nhóm gửi, chị cầm cho em vui.

– Chị Lam, em là Ngân, trợ lý của chú Đạt. Chị còn nhớ em không? – Chị cười, cái cười lễ phép, đưa phong bì ra bằng hai tay. – Chú Đạt mời chị sáng mai ghé văn phòng uống chén trà. Mười giờ. Tầng năm. Chú bảo lâu rồi chưa được nói chuyện với chị.

— Hết chương 29 —