Người treo bài báo cũ

Chương 11: Người treo bài báo cũ

Cuộc họp giao ban sáng thứ Tư bắt đầu lúc bảy giờ đúng, trong phòng họp nhỏ ở tầng bốn. Phòng có cửa kính nhìn ra quảng trường và một tấm bản đồ hành chính tỉnh Sơn Lương mới in sau đợt sắp xếp, các xã tô màu xanh vàng hồng như một tấm vải chắp. Có năm người: chị Huệ tổng biên tập, anh Thục, chị trưởng ban Thời sự, anh thư ký tòa soạn, và Lam.

Chị Huệ ngoài năm mươi, tóc cắt ngắn, đeo kính trễ, nói ít, nhưng mỗi lần chị nói thì cả phòng im. Trước mặt chị là một tờ công văn mới, đóng dấu Công an tỉnh.

– Lam trình bày đi, – chị bảo. – Năm phút.

Lam đã chuẩn bị từ đêm qua. Cô trình bày bằng giọng của người đã lặp lại câu chuyện trong đầu nhiều lần. Sợi cước. Mười một vỉ dưới vòng chỉ đỏ. Kết quả kiểm nghiệm. Lô thuốc trong kho khoa Dược. Hộp mẫu thật, hàng giao giả. Người giao hàng lúc tám giờ tối. Ông dược sĩ tự khai lô của mình. Cái vỉ bị lấy ở nhà nghỉ. Người đàn ông ở cổng trường. Cô đề xuất một loạt ba bài điều tra. Bài một về con đường thuốc giả từ xe khách lên chợ phiên. Bài hai về lô thuốc lọt vào trung tâm y tế qua mua bổ sung. Bài ba về những gia đình nạn nhân.

Cô nói xong. Không ai nói gì một lúc.

– Hay, – chị trưởng ban Thời sự nói, nhỏ.

Chị Huệ đẩy tờ công văn sang giữa bàn.

– Sáng nay Công an tỉnh gửi. Đề nghị các cơ quan báo chí không đăng tải thông tin chi tiết về vụ việc đang trong quá trình xác minh, để không ảnh hưởng đến công tác điều tra, bảo vệ người cung cấp thông tin. Gửi tất cả các báo, không riêng mình.

Lam nhìn tờ công văn. Cô nghĩ tới Tuân xoay chén chè ở quán chân cầu sắt.

– Chị ơi, nhưng bà con đang uống...

– Sở đã ra thông báo. Báo mình đã đăng tin. Đài đã đọc. – Chị Huệ nói. – Trạm y tế đang đi từng nhà. Bà con được cảnh báo rồi. Cái mà em định viết bây giờ không phải để cảnh báo. Em định viết để chỉ ra ai làm. Mà ai làm thì em chưa biết.

– Em biết người giao hàng là của công ty nào.

– Em biết hàng mua của công ty nào, – anh Thục chữa lại, giọng khô. – Em chưa biết ai giao. Em chưa biết công ty có biết hay không. Em chưa biết hàng giả từ đâu ra. Em đăng bây giờ, người ta kiện, mình thua. Người ta dọn kho, công an mất dấu. Người cung cấp thông tin cho em bị lộ. Ông dược sĩ, bà cụ, anh con trai, chị bác sĩ. Em định đánh đổi những người đó lấy một loạt bài à?

Lam không trả lời. Cô biết anh nói đúng. Chính vì anh nói đúng mà cô thấy giận.

– Giữ bài, – chị Huệ kết luận. – Lam tiếp tục theo, ghi chép đầy đủ, lưu trữ theo quy định. Có kết luận chính thức thì mình đăng. Đăng đầy đủ, đăng trước, đăng hay nhất. Chị hứa. Còn bây giờ thì không.

Cuộc họp chuyển sang chuyện giá phân bón, chuyện mưa đá ở mấy xã phía bắc. Lam ngồi đến hết, ghi chép như mọi người, không nghe thấy chữ nào.

Buổi chiều, cô đang ngồi viết một bài vặt về hội thi nấu ăn của hội phụ nữ phường thì chị văn thư gọi lên tầng bốn.

– Chị Huệ bảo em lên phòng khách. Có khách muốn gặp em.

Phòng khách của tòa soạn là căn phòng đẹp nhất tòa nhà: bộ ghế gỗ hương chạm, bình hoa lay ơn đỏ, kệ trưng bày những bằng khen, cúp, ảnh lưu niệm. Chị Huệ và anh Thục ngồi một bên. Bên kia là một người đàn ông ngoài năm mươi lăm, tóc bạc gần hết chải ngược ra sau, mặc áo vest xám không thắt cà vạt, chân đi giày vải đen. Ông đứng dậy khi Lam bước vào, đứng hẳn dậy, chìa tay ra trước khi cô kịp chào.

– Cháu Lam. Lâu quá rồi.

Lam bắt tay ông. Bàn tay ông mềm, ấm, khô. Cô nhận ra ông trong một giây: ông Chu Văn Đạt, chủ tịch Công ty Vận tải và Thương mại Đạt Thành, người đứng đầu nhóm thiện nguyện Gánh Nước. Ông là nhà tài trợ quen thuộc của chương trình "Sưởi ấm vùng cao" mà báo phối hợp tổ chức mỗi mùa đông. Cô đã gặp ông một lần, hồi năm kia, trên đỉnh Pù Lâu.

– Cháu chào chú Đạt.

– Ngồi đi cháu, ngồi đi. – Ông kéo ghế cho cô như kéo ghế cho con gái. – Chú đến không báo trước, xin lỗi chị Huệ, anh Thục. Chú có việc gấp, lại liên quan đến cháu Lam, nên chú mạn phép.

Ông ngồi xuống, đặt hai bàn tay lên đầu gối. Trên cổ tay trái ông đeo một cái đồng hồ dây da cũ, mặt kính đã xước. Không nhẫn, không vòng.

– Chú đọc tin trên báo trưa thứ Hai, – ông nói, giọng chậm, trầm, có độ ấm của người quen nói trước đông người. – Cái tin tạm ngừng lô thuốc huyết áp. Đọc xong chú gọi ngay cho mấy đứa trong nhóm. Chú hỏi đợt khám thiện nguyện ở Nậm Ca hồi tháng Mười năm ngoái, mình có phát thuốc huyết áp không. Chúng nó bảo có. Mình mua thuốc ở đâu. Chúng nó bảo mua ở Phúc An Khang, nhà phân phối có giấy phép, có hóa đơn.

Ông dừng lại, nhìn Lam.

– Chú không ngủ được cả đêm qua, cháu ạ.

Lam không nói gì. Cô liếc sang anh Thục. Anh ngồi im, hai tay đan vào nhau, mặt không biểu lộ gì.

– Chú không biết thuốc ấy có phải lô giả không, – ông Đạt nói tiếp. – Chú không phải người trong nghề. Nhưng nếu nhóm chú đã mang thuốc giả lên cho bà con, dù không biết, thì chú cũng có lỗi. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, mà mình trồng phải cây độc thì mình phải nhổ. Chú đến đây để làm ba việc.

Ông giơ ba ngón tay, đếm.

– Một, chú sẽ gửi toàn bộ hóa đơn, chứng từ mua thuốc của nhóm cho cơ quan chức năng. Chú đã bảo kế toán làm từ sáng nay. Hai, nhóm Gánh Nước sẽ tài trợ một chương trình khám lại huyết áp miễn phí cho bà con các xã vùng ấy. Mời bác sĩ của Trung tâm Y tế khu vực, không mời ai ngoài, thuốc thì lấy theo đường của trung tâm, nhóm chỉ lo xe, lo kinh phí. Ba, gia đình nào có người mất hay bị nặng mà nghi do thuốc, nhóm sẽ hỗ trợ. Con em gia đình nào cần việc thì công ty chú nhận. Công ty chú có xe khách, xe tải, kho bãi, lúc nào cũng thiếu người.

Chị Huệ gật đầu chậm. Anh Thục vẫn im.

– Chú nói với báo vì báo là người đồng hành của nhóm chú bao năm nay, – ông Đạt quay sang chị Huệ. – Chương trình khám lại, nếu báo muốn đưa tin thì chú mừng. Còn nếu báo thấy chưa nên, chú cũng không dám nói gì.

– Cảm ơn anh, – chị Huệ nói, giọng trung tính. – Báo sẽ cân nhắc.

– Còn cháu Lam. – Ông Đạt quay lại phía cô. Ông nhìn cô bằng đôi mắt hiền, nhỏ, có nếp nhăn đuôi mắt sâu như người hay cười. – Chú nghe nói cháu đang theo chuyện này. Chú không hỏi gì. Chú biết nghề báo có cái khó. Chú chỉ muốn nói với cháu, cháu cần gì ở nhóm chú thì cứ hỏi. Danh sách những người được phát thuốc, ngày giờ, địa điểm, chú cho người đưa cháu. Không giấu cái gì.

– Cháu cảm ơn chú, – Lam nói. – Danh sách ấy chú gửi cho cơ quan công an thì tốt hơn ạ.

– Ừ. Phải, phải. – Ông gật, không có chút gì phật ý. – Cháu nói đúng. Cháu vẫn thế, vẫn cẩn thận như hồi ở Pù Lâu.

Ông mỉm cười, quay sang chị Huệ.

– Chị Huệ có nhớ không, tháng Mười một năm kia, cháu Lam đi với đoàn chú lên Pù Lâu. Sương mù đặc quá, xe không lên được, cả đoàn phải đi bộ bốn cây số cuối. Cháu nó vác máy ảnh đi đầu. Về viết một bài, chú đọc mà rưng rưng. "Chuyến xe thiện nguyện lên đỉnh Pù Lâu". Chú cho đóng khung, chú treo ở văn phòng chú đến giờ. Khách đến chú lại chỉ cho xem. Chú bảo đấy, báo tỉnh mình viết về nhóm mình đấy.

Lam thấy mặt mình nóng lên. Cô nhớ chuyến đi ấy. Nhớ bốn cây số đường đá tai mèo trong sương, nhớ đôi giày thể thao ướt sũng, nhớ những đứa trẻ người Mông chân đất xếp hàng nhận áo ấm. Nhớ bài báo, viết trong một đêm, đầy những tính từ mà bây giờ đọc lại chắc cô sẽ thấy ngượng.

Và cô nhớ một điều nữa, nhỏ đến mức cô gần như đã quên hẳn. Lúc chia tay ở chân núi, cô trợ lý của ông Đạt chạy theo cô ra tận xe, dúi vào tay cô một cái phong bì, bảo: "Tiền xăng xe của chị, nhóm gửi, chị cầm cho em vui." Cô đã cầm. Năm trăm nghìn. Lúc ấy cô nghĩ, ai đi theo đoàn từ thiện mà chẳng được nhóm lo tiền xăng, cô không viết quảng cáo, cô viết đúng những gì cô thấy. Cô đã cất cái phong bì vào ngăn ba lô, và tuần sau thì tiêu nó vào tiền học bơi của thằng Gạo.

Ông Đạt đứng dậy, bắt tay chị Huệ, bắt tay anh Thục, rồi bắt tay Lam lần nữa, giữ lâu hơn một chút.

– Cháu giữ sức khỏe. Nghề cháu vất vả. Đi đường đèo nhớ cẩn thận.

Ông đi ra. Qua cửa sổ phòng khách, Lam thấy ông bước xuống bậc thềm, một chiếc xe bảy chỗ màu đen đỗ sẵn, tài xế mở cửa. Không có bán tải trắng nào.

Chị Huệ đợi chiếc xe đi khuất mới quay vào.

– Lam ở lại. – Chị bảo. – Anh Thục cũng ở lại.

Ba người ngồi xuống.

– Anh Đạt là nhà tài trợ của báo năm năm nay, – chị Huệ nói. – Chương trình "Sưởi ấm vùng cao" năm nào anh ấy cũng đóng góp nhiều nhất. Anh ấy chưa bao giờ đòi hỏi gì. Hôm nay là lần đầu anh ấy đến mà không có hẹn.

– Ông ấy đến để làm gì, chị? – Lam hỏi.

– Anh ấy nói rồi đấy. Ba việc.

– Ông ấy đến để nói với báo là nhóm ông ấy mua thuốc ở Phúc An Khang, – anh Thục nói, lần đầu tiên lên tiếng từ đầu buổi. – Trước khi báo kịp hỏi.

Chị Huệ nhìn anh.

– Anh nghĩ anh ấy có liên quan?

– Tôi không nghĩ gì, – anh Thục nói. – Tôi chỉ thấy là trong mười lăm phút, anh ấy nhắc tên Phúc An Khang hai lần. Còn tên nhóm của anh ấy thì anh ấy nhắc bảy lần. Tôi biên tập lâu năm, tôi đếm chữ quen rồi.

Không ai cười.

– Cứ ghi lại đã, – chị Huệ nói sau một lúc. – Chưa kết luận gì cả.

Lam ngồi im. Cái phong bì năm trăm nghìn cứ lởn vởn trong đầu cô, nhỏ như một hạt sạn trong giày. Cô định nói ra, rồi lại thôi. Chuyện từ năm kia, tiền xăng xe, ai đi theo đoàn mà chẳng được lo.

Tối hôm đó, sau khi Gạo ngủ, Lam leo lên gác xép, lục trong cái thùng các tông đựng đồ cũ. Cô tìm thấy cái ổ cứng gắn ngoài màu đen, cái ổ cô dùng lưu ảnh những năm 2023, 2024 trước khi tòa soạn có hệ thống lưu trữ chung. Cô cắm vào máy tính.

Ổ cứng kêu lạch cạch, lạch cạch, như tiếng ai gõ móng tay lên mặt bàn. Màn hình hiện một thông báo: thiết bị không được nhận dạng.

Cô rút ra, cắm lại. Lạch cạch. Lạch cạch. Rồi im.

Cô ngồi trên gác xép, cái ổ cứng nằm trong lòng, ngoài cửa sổ mái là bầu trời Tân Lương có nửa vành trăng lấp sau mây, những ngọn đèn đường vàng vọt dọc bờ sông Nậm Lương. Cô không biết vì sao mình lại muốn xem những tấm ảnh ấy. Cô chỉ biết rằng có một người đàn ông hiền hậu đã treo bài báo của cô trên tường hơn một năm nay, và hôm nay ông ta đã đến tận tòa soạn để nhắc cô nhớ điều ấy.

— Hết chương 11 —