Hộp giữ lại

Chương 10: Hộp giữ lại

Sáng thứ Ba, ba luống cải ngồng trước sân nhà ông Lượng đã bị nhổ sạch. Đất lật lên còn ướt, mấy cây cải ngồng già héo rũ vứt thành đống ở góc giàn mướp. Ông Lượng đang cầm cái cuốc nhỏ, cuốc lại luống đất, cuốc chậm, đều, như người không có việc gì khác để làm. Ông mặc áo may ô, quần đùi, chân đất. Không có kính lúp trên cổ.

Lam dựng xe ở ngoài cổng tre, đứng đợi. Cô đã nhắn cho Tuân trước khi đi: "Em lên Mường Then gặp ông Lượng. Chiều về." Lần này Tuân trả lời hai chữ: "Cẩn thận." Cô không biết anh dặn cẩn thận với đường đèo hay với ông Lượng.

Ông ngẩng lên, thấy cô, không ngạc nhiên. Ông dựng cuốc vào giàn mướp, đi ra rút then cổng.

– Cháu vào đi.

Ông rửa chân ở cái chum nước cạnh hiên, lau bằng cái khăn mặt cũ, rồi vào nhà, khoác thêm cái áo len cổ lọ. Ông pha chè. Lần này ông không hỏi cô có ai theo không.

– Chú nhổ cải đi à?

– Già rồi. Ra hoa rồi thì nhổ. – Ông rót chè. – Trồng lứa khác.

Họ ngồi im một lúc. Lam đã nghĩ cả đêm qua sẽ nói gì, và đến lúc ngồi đây thì quên sạch.

– Chú ơi, hôm qua cháu nói với chú những điều không nên nói, – cô bắt đầu.

– Cháu nói đúng. – Ông Lượng cắt ngang, không gắt. – Cháu nghi chú là đúng. Chú cũng nghi chú. Chú ngồi đây từ hôm qua đến giờ, chú hỏi chú, chú có biết không. Chú trả lời được rồi. Chú kể cháu nghe. Kể hết một lần. Cháu muốn ghi thì ghi.

Lam mở sổ.

Ông kể. Giọng đều, chậm, như đọc lại một biên bản mà chính ông đã viết.

Giữa tháng Mười hai năm ngoái, thuốc huyết áp amlodipin trúng thầu của tỉnh về chậm. Nhà thầu báo trục trặc vận chuyển, hẹn đầu tháng Một. Trong kho khoa Dược còn đủ dùng chừng mười ngày. Mà trước Tết, người bệnh ngoại trú lĩnh thuốc hai tháng một lần cho khỏi phải đi lại trong dịp nghỉ. Không có thuốc là người ta phải mua ngoài, hoặc nhịn.

Giám đốc trung tâm ký tờ trình mua bổ sung, đúng quy định về mua sắm khi thiếu thuốc. Ba nơi báo giá. Phúc An Khang báo giá thấp nhất, lại là nhà phân phối được Trung Hà ủy quyền ở tỉnh, có giấy tờ đầy đủ. Ba mươi hộp, mỗi hộp ba vỉ.

– Sáng hai mươi hai tháng Mười hai, thứ Hai, – ông nói, – nhân viên kinh doanh của họ mang mẫu đến. Một hộp. Kèm hóa đơn, kèm phiếu kiểm nghiệm của nhà sản xuất cho lô 0825A. Chú kiểm mẫu ở phòng chú, dưới đèn bàn. Đúng tên, đúng hàm lượng, đúng nhà sản xuất. Số lô, hạn dùng dập nổi. Chú miết tay. Đúng.

– Người mang mẫu là ai ạ?

– Một cậu trẻ, đi xe máy, mặc áo khoác của công ty. Hôm ấy rét, cậu ta đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang kín mặt suốt lúc ngồi, chú chỉ nhìn giấy tờ với hộp thuốc, không nhìn mặt. Chú không nhớ tên. Trình dược viên đến khoa chú mỗi tuần năm bảy người, chú không nhớ tên ai. – Ông lắc đầu. – Đấy là lỗi thứ nhất của chú.

Họ hẹn giao hàng buổi chiều. Chiều không thấy. Bốn giờ, năm giờ, không thấy. Năm rưỡi, con gái ông gọi từ Hà Nội, bảo nó bị sốt, đang nằm một mình ở phòng trọ, ông nghe giọng nó mà sốt ruột, ông về nhà để gọi video cho nó, dặn nó uống thuốc. Ông dặn Khải ở lại đợi hàng.

– Tám giờ tối hàng mới đến. – Ông nói. – Khải nhận, đếm, ba mươi hộp, ký phiếu giao nhận. Khải gọi báo chú là hàng đủ, đúng lô. Sáng hôm sau, hai mươi ba, chú vào khoa, chú ký biên bản nhập kho. Chú ký theo số Khải đếm. Chú ký theo cái hộp mẫu chú kiểm hôm trước. Chú không mở từng hộp.

Ông ngừng lại, uống một ngụm chè. Tay ông không run.

– Đấy là lỗi thứ hai. Lỗi to. Ba mươi năm làm nghề, chú chưa bao giờ ký mà không nhìn. Hôm ấy chú ký mà không nhìn. Vì con chú sốt. Vì sắp Tết. Vì chú tin cái hộp mẫu.

Lam ghi, không ngẩng lên.

– Thế hôm cháu đọc số lô...

– Hôm cháu đọc số lô, chú nhớ ra ngay. – Ông Lượng nói. – Chú nhớ vì nó là lô mua bổ sung duy nhất của khoa chú trong cả năm. Chú nhìn chữ "0825" là chú biết. Chú đuổi cháu về vì lúc ấy chú không biết phải nói gì. Chú chưa kiểm.

– Rồi chú kiểm?

– Tối hôm đấy, sau giờ làm, chú quay lại kho. Chú có chìa khóa. Chú mở thùng, lấy một hộp của lô đấy ra. Chú lau cồn. Chữ trôi. – Ông nhìn ra cửa, về phía ba luống đất mới cuốc. – Chú ngồi trong kho đến chín giờ. Rồi chú về viết báo cáo.

– Báo cáo của chú... – Lam ngập ngừng. – Báo cáo của chú có ghi lô trong kho khoa không ạ?

Ông Lượng quay lại nhìn cô. Lần đầu tiên từ sáng, có cái gì như là buồn cười trong mắt ông.

– Cháu nghĩ đoàn của Sở tự nhiên lại biết đường xuống kho khoa chú à?

Lam ngồi im.

– Chú ghi hết, – ông nói. – Ghi cái vỉ cháu mang đến, ghi số lô, ghi hạn dùng. Ghi là kho khoa Dược Trung tâm Y tế khu vực Mường Then đang có lô cùng số, mua bổ sung ngày hai mươi hai tháng Mười hai, nghi là giả. Ghi là người ký nghiệm thu là Hà Công Lượng. Đề nghị Sở kiểm tra kho của chính khoa chú. Đề nghị tạm dừng cấp phát lô đấy. Sáng hôm sau chú niêm phong bảy hộp còn lại, không cho phát nữa.

– Sao chú không nói với cháu?

– Vì cháu là nhà báo. – Ông nói, không trách. – Chú chưa kiểm nghiệm. Chú chỉ có cái bông cồn. Chú nói với cháu, mai báo cháu đăng "thuốc giả trong bệnh viện", người bệnh ngoại trú đang uống thuốc tốt cũng sợ, bỏ thuốc. Mà bỏ thuốc huyết áp thì nguy hiểm. Rồi cái công ty kia nó biết, nó dọn kho. – Ông im một lúc. – Với lại, chú xấu hổ. Chú gần sáu mươi tuổi. Chú không muốn một cô nhà báo bằng tuổi con chú nghĩ về chú như cháu nói với chú hôm qua.

Lam cúi xuống sổ. Chữ cô viết nhòe đi một chút. Cô lấy mu bàn tay lau mắt, giả vờ như bụi.

– Cháu xin lỗi chú.

– Cháu không có lỗi. – Ông Lượng đặt chén chè xuống. – Cháu nghe chú nói nốt. Có một điều chú chưa ghi vào báo cáo hôm ấy. Vì lúc ấy chú chưa nghĩ ra. Chú nghĩ ra hôm thứ Sáu, sau khi Sáng đưa cái danh sách.

Ông đứng dậy, đi đến cái tủ gỗ đặt dưới giá sách. Cái tủ thấp, hai cánh, có ổ khóa nhỏ bằng đồng. Ông lấy chìa khóa trong túi áo len, mở. Lam thấy bên trong là những hộp thuốc, mấy chục hộp, xếp thành hàng thẳng tắp, mỗi hộp dán một mẩu giấy nhỏ ghi ngày tháng bằng bút bi.

– Từ hồi còn là dược sĩ trẻ, chú có cái thói quen, – ông nói, lưng vẫn quay về phía cô. – Lô nào mua ngoài thầu, chú giữ lại một hộp mẫu. Không phải mẫu lưu theo quy định, mẫu lưu là việc của nhà sản xuất. Đây là của riêng chú. Chú tự bỏ tiền ra mua lại cái hộp mẫu ấy theo giá hóa đơn, để chú giữ cho đến hết hạn dùng. Phòng khi có chuyện gì, chú có cái mà so. Vợ chú hồi còn sống hay cười, bảo nhà mình là cái kho thuốc thứ hai.

Ông rút ra một hộp ở hàng giữa, quay lại, đặt lên bàn trước mặt Lam. Mẩu giấy dán trên hộp ghi: "Mẫu PAK – 22/12/2025 – amlodipin 5mg – lô 0825A".

– Đây là cái hộp mẫu sáng hôm ấy cậu trình dược viên mang đến. Chú kiểm xong, chú giữ lại. Chú trả tiền cho cậu ấy ngay lúc ấy, theo giá hóa đơn, có phiếu thu đóng dấu công ty.

Ông đeo đôi găng cao su. Ông mở hộp, rút một vỉ, đặt lên tờ giấy trắng. Ông đưa găng cho Lam.

– Cháu miết đi.

Lam đeo găng, miết đầu ngón tay lên mép vỉ. Những gờ nhỏ, như chữ nổi trên tờ tiền. Số lô 0825A. Hạn dùng 08/2028.

– Thật, – cô nói.

– Thật. – Ông Lượng gật. – Hộp mẫu là thật. Ba mươi hộp giao lúc tám giờ tối là giả. Mẫu thật, hàng giả. Cháu hiểu không?

Cô hiểu. Cô hiểu chậm, như nước ngấm vào đất.

– Người ta đưa hàng thật cho chú kiểm, – cô nói. – Rồi giao hàng giả lúc chú không có mặt.

– Không phải do nhầm. Không phải do nhà sản xuất in hỏng. Không phải do công ty bị người khác lừa. – Ông Lượng nói, từng câu một, như đặt từng viên gạch. – Nếu công ty bị lừa thì cả hàng mẫu lẫn hàng giao đều giả, hoặc đều thật. Đằng này một cái thật, một cái giả. Có người biết phải đưa cái gì cho dược sĩ xem. Có người biết dược sĩ về lúc mấy giờ.

Lam nhìn cái vỉ trên tờ giấy trắng. Nhôm sáng, chữ dập nổi, viên thuốc trắng nằm trong bọc nhựa. Không có gì đặc biệt. Chính vì không có gì đặc biệt mà nó là thứ quan trọng nhất cô từng thấy.

– Chú phải đưa cái này cho công an. Ngay, – cô nói. – Cháu chở chú xuống tỉnh. Bây giờ.

Ông Lượng lắc đầu.

– Chú đã viết bản tường trình bổ sung, gửi Sở, gửi Công an tỉnh từ sáng nay, qua bưu điện, có báo phát. Chú ghi là chú đang giữ một hộp mẫu của lô ấy, sẵn sàng giao nộp khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. – Ông cho vỉ thuốc trở lại hộp, đóng nắp, đặt vào tủ, khóa lại. – Họ có giấy mời, chú mang xuống. Có biên bản giao nhận, có chữ ký.

– Nhưng nếu đêm nay có người đến lấy, như cái vỉ của ông Tương...

– Thì chú ngồi đây canh. – Ông cười, lần đầu tiên Lam thấy ông cười. Một cái cười mỏng, mệt. – Chú bây giờ không phải đi làm. Chú có cả ngày lẫn đêm.

Buổi chiều, Lam xuống Trung tâm Y tế khu vực Mường Then. Khoa Dược vẫn mở ô cửa phát thuốc, người nhà bệnh nhân vẫn xếp hàng. Cánh cửa phòng làm việc của ông Lượng đóng, trên cửa có dán một tờ giấy: "Mọi giao dịch xin liên hệ DS. Trần Đăng Khải – Phó khoa".

Khải ngồi ở bàn phát thuốc. Cậu ta chưa đến ba mươi, người dong dỏng, đeo kính gọng đen, khẩu trang kéo xuống cằm. Lam đứng xếp hàng sau một bà cụ, đến lượt mình thì cúi xuống ô cửa.

– Em là Lam, phóng viên báo Sơn Lương. Chị hỏi em một câu thôi. Đêm hai mươi hai tháng Mười hai, ai giao ba mươi hộp thuốc đến kho?

Khải nhìn cô. Mặt cậu ta trắng bệch ra, rồi đỏ lên. Cậu ta kéo khẩu trang lên mũi.

– Chị hỏi công an ạ. – Cậu nói nhanh, giọng run. – Em không được nói. Em xin lỗi chị. Người tiếp theo ạ!

Tấm kính trượt đóng lại trước mặt cô.

Lam đứng đó một lúc, rồi đi ra. Ở cổng viện, cô gọi lại cho ông Lượng, kể. Ông nghe, rồi bảo:

– Khải nó sợ. Nó còn trẻ, vợ nó sắp sinh. Cháu để nó yên.

– Nhưng chú ơi, nó là người duy nhất nhìn thấy mặt người giao hàng đêm ấy. Chú phải đưa hộp mẫu cho công an ngay, để họ hỏi Khải, để...

– Lam. – Ông gọi tên cô, lần đầu tiên không gọi "cháu". – Chú biết cháu sốt ruột. Chú cũng sốt ruột. Nhưng chú làm cái nghề này ba mươi năm, chú biết một điều. Chứng cứ mà đi đường tắt thì tòa không nhận.

— Hết chương 10 —