Đêm tổng duyệt

Chương 32: Đêm tổng duyệt

Cái tà áo rách lúc chín giờ hai mươi tối thứ Năm, giữa cảnh ba và cảnh bốn của buổi tổng duyệt, trong bốn mươi giây đổi cảnh, ở cánh gà bên trái, cách chỗ Thao đứng ba bước chân.

Chị Ngân, người đóng cô thợ dệt, vai chính của "Gió lụa", người đã mặc thử cái áo mẫu trước hội đồng, chạy vào cánh gà từ cảnh ba. Chị vừa chạy vừa cởi khuy áo cánh nâu để thay sang áo dài mỡ gà cho cảnh bốn. Cậu Lộc, thợ phụ, cầm sẵn cái áo dài đứng chờ. Chị Ngân xỏ tay vào, quay người, và cái tà trước quét qua cái khung sắt của hệ thống tời, cái khung chú Thìn lắp hôm thứ Hai để kéo lụa lên trần.

Một tiếng xoạc. Khẽ đến mức chỉ có thợ may mới nghe.

Thao nghe.

Tà trước rách một đường dài gần một gang tay, từ gấu lên, ngay mép đường may sườn. Lụa mỡ gà ông Bảy nhuộm, sợi tơ toè ra như một nhúm tóc.

Trên sân khấu, đèn đã chuyển sang màu xanh lam của cảnh bốn. Nhạc dạo đã vang lên. Chị Ngân có bốn phút trước khi bước ra, đứng giữa lụa phơi, nói lời thoại dài nhất của vở.

– Chị đứng yên. – Thao nói.

Cô quỳ xuống sàn gỗ cánh gà. Đèn hắt từ sân khấu vào qua khe màn, vàng và lệch. Không có bàn. Không có đèn kẹp. Không có máy. Cô rút cái hộp kim chỉ cài ở thắt lưng, cái hộp cô mang theo từ đêm vu quy nhà bà Liễu.

Khâu thật thì không kịp. Vắt gấu thì không kịp. Cô biết thế ngay khi nhìn vết rách.

Cô rút cuộn chỉ đỏ.

– Chỉ đỏ hả em? – chị Ngân hỏi, cúi xuống. – Khán giả thấy.

– Không thấy. – Thao nói. – Em lược mặt trong. Diễn xong em rút ra, không sót sợi nào.

Cô xâu kim. Lần đầu trượt. Cô nhìn tay mình. Run, như sáng mười tám tháng Mười bên bậu cửa xe hoa. Cô tì cổ tay lên đầu gối mình, thở ra. Hết. Phổi rỗng.

Ba giây. Đầu chỉ đi vào lỗ kim.

Cô lật tà áo lên, mặt trái ra ngoài, gập hai mép rách vào nhau, rồi lược. Mũi lược dài, đều, mỗi mũi một phân rưỡi, chạy từ gấu lên, giữ hai mép lụa áp sát vào nhau ở mặt trong để ở mặt ngoài nhìn vào chỉ thấy một đường nối mảnh như sợi tóc. Không phải khâu cho bền. Khâu cho đứng được đến hết cảnh bốn. Đến hết vở. Rồi sẽ rút ra, rồi sẽ khâu lại.

Lược để giữ nếp. Rồi vắt thật. Rồi rút chỉ lược ra.

Mười mũi. Hai mươi. Cậu Lộc quỳ bên cạnh, bật đèn điện thoại, chiếu là là xuống tà áo như cô đã dạy cậu. Chú Thìn đứng sau lưng, tay cầm cái bộ đàm, nói khẽ vào đó: chờ, chờ, chưa kéo lụa.

– Một phút. – người quản lý sân khấu nói qua bộ đàm.

Thao thắt nút. Cắn chỉ. Lật tà áo lại. Đứng lên, lùi một bước.

Tà áo rủ xuống thẳng tắp. Dưới ánh đèn vàng lệch của cánh gà, đường nối chỉ là một nét mảnh. Từ hàng ghế đầu sẽ không ai thấy.

– Bốn phút. – chú Thìn nói, nhìn đồng hồ. – Đúng bốn phút.

Chị Ngân nhìn xuống tà áo. Rồi chị bước ra, đi vào giữa lụa phơi, đứng dưới ánh đèn xanh lam, nói lời thoại dài nhất của vở. Chị giơ tay phải lên cao kéo khung cửi. Cái chiết nhỏ ở đầu vai mở ra, rồi khép lại.

Thao đứng trong cánh gà, tựa lưng vào bức tường gạch lạnh. Tay cô vẫn còn run. Cô không giấu.

Tổng duyệt xong lúc mười một giờ. Diễn viên về hết. Thao ngồi trên mép sân khấu trống, cái áo dài của chị Ngân trải trên đùi, rút từng mũi lược đỏ ra, rồi khâu lại vết rách bằng chỉ lụa cùng màu, mũi nhỏ, sáu mũi một phân.

Anh Duy đi từ phía hàng ghế khán giả lên, ngồi xuống cạnh cô, cách một khoảng bằng một cái ghế.

– Chú Thìn kể anh rồi. – anh nói. – Bốn phút.

– Em chỉ lược thôi anh. Lược thì nhanh.

– Ở cái nhà hát này, mười năm nay, chưa ai khâu một cái tà áo trong cánh gà mà khán giả không biết. – Anh Duy cười. – Em làm chị Lan Chi thua mười nghìn. Chị ấy cá với chú Thìn là phải thay áo dự phòng.

Thao cười theo, mắt vẫn nhìn mũi kim.

Anh Duy ngồi im một lúc. Rồi anh nói, giọng nhỏ hơn:

– Hôm ở bậc thềm, em bảo em không biết có phải là "có" không.

Thao dừng kim.

– Bây giờ em biết chưa? – anh hỏi.

– Em biết rồi anh ạ.

Anh gật. Anh không nhìn cô. Anh nhìn ra những hàng ghế đỏ trống trơn trong bóng tối.

– Thế thì tốt. – anh nói. – Anh cảm ơn em. Vì cái áo. Vì cảnh mở màn. Vì cái con thoi. Vì cái lúc em rút tay ra mà không làm anh xấu hổ trước mấy chục người. – Anh đứng dậy, phủi quần. – Vở sau anh vẫn muốn làm với em. Ở xưởng.

– Em cũng muốn.

– Thế thì hẹn ở xưởng. – anh Duy nói. Rồi anh đi về phía cánh gà, cái áo len cổ lọ màu rêu khuất dần vào bóng tối.

Tối thứ Bảy, hai mươi ba tháng Một năm hai nghìn hai mươi bảy. Công diễn.

Nhà hát Kịch Sông Hồng đông từ bảy giờ. Khán giả xếp hàng ở cửa, áo dạ, khăn len, hoa bọc giấy. Thao đứng trong cánh gà bên trái, mặc cái áo len xám tro cài khuy vải bà may tặng sinh nhật, vai lệch một li, nhìn qua khe màn ra khán phòng.

Hàng ghế thứ ba từ dưới lên, giữa phòng: một đoàn các cụ già. Ông chủ tịch hội hưu trí áo sơ mi bỏ trong quần, cầm cái kính lúp to như cái đĩa. Bà Cả Nhung khăn trắng thắt nút tai thỏ, ngồi thẳng, hai ngón trỏ cong như cái móc đặt trên đùi. Mười hai cụ đi xe khách từ sáng, Thao gửi vé từ tháng trước, đúng như cô đã hứa ở cổng hội hồi tháng Chín.

Hàng ghế cuối cùng, sát tường: ba người.

Bà ngồi ở giữa. Bà mặc áo dài nâu, cái áo bà may cho chính mình năm bà sáu mươi, tóc búi, kẹp cái kẹp ba lá. Bà ngồi thẳng như có cây thước dọc lưng. Bên trái bà là mẹ, áo khoác dạ màu ghi, túi da trên đùi. Bên phải bà là Thước, áo sơ mi trắng, cổ tay áo cài khuy cẩn thận, hai tay đặt trên đầu gối.

Sáng nay Thước đưa bà lên bằng xe khách. Mẹ đón ở bến. Bà không lên Hà Nội từ năm ông mất.

Đèn tắt. Khán phòng im.

Màn kéo lên. Không có ai trên sân khấu. Chỉ có lụa. Lụa treo trên những thanh ngang, kín từ trên trần xuống sàn, xanh lam, nâu non, vàng nghệ, tím than, mỡ gà, những mẩu lụa xin được ở làng nhuộm ông Bảy Lâm, ở xưởng chị Hiên trên Bảo Lộc. Gió từ hai cánh gà thổi vào, nhẹ, không một tiếng quạt. Lụa bay. Đèn chiếu từ phía sau, xuyên qua lụa, và khán giả thấy gió trước khi thấy người.

Rồi từ sau một tấm lụa mỡ gà, một cô thợ dệt bước ra. Khăn trắng thắt nút tai thỏ sau gáy. Áo dài tay liền, cổ cao ba phân. Tay cầm một con thoi gỗ nhẵn bóng, đầu bịt đồng.

Thao nghe từ hàng ghế thứ ba, giữa khán phòng im phăng phắc, một giọng già, không to, mà rõ:

– Thoi của tao.

Có vài tiếng cười khẽ. Rồi im.

Vở diễn chạy hai tiếng mười phút. Thao không xem được nhiều. Cô ở trong cánh gà, thay áo cho hai mươi sáu diễn viên, bốn mươi hai bộ, mỗi lần đổi cảnh bốn mươi giây. Không tà nào rách. Không khuy nào bung.

Đến cảnh bốn, chị Ngân đứng giữa lụa phơi dưới đèn xanh lam, nói lời thoại dài nhất của vở, rồi giơ tay phải lên cao kéo khung cửi. Cái chiết nhỏ ở đầu vai mở ra như một cánh cửa.

Thao nhìn qua khe màn, ra hàng ghế cuối.

Bà ngồi thẳng. Bà không vỗ tay, không nghiêng người. Nhưng khi cái chiết vai ấy mở ra, Thao thấy bà đưa tay phải lên, đặt lên đầu vai trái của chính mình, đúng chỗ ấy. Như người ta sờ vào một cái nốt ruồi của mình khi nhìn thấy nó trên mặt một đứa con.

Mẹ quay sang nhìn bà. Thước quay sang nhìn bà. Bà không nhìn ai.

Hết vở. Màn hạ. Khán phòng vỗ tay. Màn kéo lên lần nữa, diễn viên ra chào. Rồi anh Duy ra. Rồi chị Lan Chi đẩy Thao ra sân khấu, đẩy thật, bằng hai tay vào lưng.

Thao đứng trên sân khấu, dưới ánh đèn chói đến mức không nhìn thấy mặt ai. Cô cúi chào. Cô nghe tiếng vỗ tay, nghe hội hưu trí hô to tên cô như hô tên đội bóng. Cô nhìn ra phía hàng ghế cuối, nơi cô biết có ba người, mà cô không thấy được ai, chỉ thấy bóng tối.

Rồi trong bóng tối ấy, có một người đứng dậy.

Bà.

Bà đứng dậy, chậm, một tay vịn vào lưng ghế trước. Bà không vỗ tay. Bà chỉ đứng. Rồi mẹ đứng dậy. Rồi Thước.

Ba cái bóng đứng ở hàng ghế cuối trong một khán phòng tối, như ba người đứng ở một cái hiên.

Mười một giờ đêm, Thao đưa bà về nhà mẹ ngủ. Bà mệt, đi thang máy lên tầng mười hai mà phải dựa vào vai Thước. Mẹ trải cho bà cái giường ở phòng khách. Bà nằm xuống, kéo chăn lên ngực, nhìn lên trần nhà, rồi nói một câu:

– Cái chiết vai mày cắt rộng hơn mẹ tao một li.

– Dạ. Diễn viên giơ tay cao hơn bà Ổn.

– Ừ. – bà nói. – Thế thì đúng.

Rồi bà nhắm mắt.

Thao ra hành lang. Thước đứng ở đó, cạnh cái cửa sổ nhìn ra đường vành đai, đèn xe chạy thành những sợi chỉ vàng dài bên dưới.

Cô đi đến đứng cạnh anh. Cô định hỏi anh câu anh hẹn hỏi sau ngày hai mươi ba. Hôm nay đã là ngày hai mươi ba.

Điện thoại trong túi cô rung lên.

Số Bảo Lộc. Chị Hiên.

– Thao. – giọng chị Hiên gấp, nửa lo nửa giận. – Chị xin lỗi gọi khuya. Bố chị. Bố chị đòi ra Bắc.

Thao nhìn Thước. Thước nghe thấy. Anh quay hẳn người lại.

– Từ hôm anh Hàm gọi, bố chị ngồi ở hiên sau suốt. Không nói gì. Hôm nay bố chị bảo chị mua vé. – chị Hiên nói. – Chị bảo bố đi máy bay, hai tiếng. Bố không chịu. Bố bảo năm bảy bảy bố vào bằng tàu thì bố ra bằng tàu.

– Tàu ngày nào hả chị?

– Ngày hai mươi chín. – chị Hiên nói. – Chị đi cùng. Ba mươi hai tiếng. Bảy mươi tám tuổi. Em bảo chị phải làm sao?

— Hết chương 32 —