Bà đã nhìn thấy

Chương 28: Bà đã nhìn thấy

Thao tắt cuộc gọi. Cô không nói tạm biệt với Thước. Cô chỉ bấm nút đỏ, đặt điện thoại úp xuống mặt bàn cắt, rồi kéo cái ghế đẩu lại gần ghế mây, ngồi xuống, ngang tầm mắt bà.

– Bà biết ông ấy còn sống. – cô nói.

Bà không trả lời. Bà nhìn cái đồng hồ quả lắc.

– Bà biết từ bao giờ hả bà?

Bà đặt quả bóng cao su lên bàn cắt. Bà đứng dậy. Bà không đi lên cầu thang. Bà đi đến cái tủ gỗ dưới gầm cầu thang, mở ngăn kéo dưới cùng, lấy ra một chai rượu nếp đã vơi một nửa, hai cái chén con. Bà rót hai chén. Bà đặt một chén trước mặt Thao. Bà uống chén của bà một hơi.

Thao chưa từng thấy bà uống rượu, trừ ngày giỗ ông.

Bà ngồi xuống. Rồi bà kể.

Bà biết từ cái đêm hai mươi mốt tháng Mười một năm bảy sáu, cháu ạ. Đêm mồng một tháng Mười, không có trăng. Mẹ mày tám tháng, khóc dạ đề, đêm nào cũng khóc đến mười giờ. Bà bế nó đi đi lại lại trong phòng, ra cửa sổ cho có gió.

Bà nhìn xuống phố. Cả dãy phố có mỗi cái cột đèn bên kia đường. Dưới cột đèn có một người đứng.

Bà không cần nhìn lâu, cháu ạ. Anh ấy đứng nghiêng, vai trái thấp hơn vai phải, hai tay đút túi quần. Anh ấy đứng kiểu ấy ở hiên nhà này mỗi sáng năm giờ rưỡi suốt một năm trời, chờ bà quét nhà xong để nói dăm câu. Bà biết cái dáng ấy như biết cái số đo của chính mình.

Anh ấy gầy đi một nửa. Tóc cắt sát. Mặc cái áo bộ đội đã bạc. Anh ấy ngẩng lên nhìn cửa sổ phòng bà. Đèn phòng bà sáng. Anh ấy nhìn thấy bà bế con.

Bà đứng đấy. Bà không biết bà đứng bao lâu. Mẹ mày ngủ trên tay bà lúc nào bà không biết.

Ông mày đi đến sau lưng bà. Ông mày hỏi bà đứng làm gì mà lâu thế, gió vào con. Rồi ông mày nhìn ra cửa sổ. Ông mày thấy.

Ông mày không biết mặt anh ấy. Nhưng ông mày nhìn bà. Ông mày nhìn bà một lúc rất lâu. Rồi ông mày hỏi khẽ: anh Thụy à.

Bà không trả lời. Bà không nói được.

Dưới hiên, anh Hàm đứng dậy, cái ghế đẩu đổ đánh rầm. Anh Thụy bước xuống lòng đường, sang phía bên này.

Ông mày đi lấy cái áo bông khoác vào. Ông mày bảo: anh xuống trước. Rồi ông mày đi xuống.

Bà kéo rèm.

Thao ngồi im. Chén rượu trước mặt cô chưa đụng.

Bà kéo rèm vào, cháu ạ. Bà tự tay kéo. Rồi bà đứng sau tấm rèm, bế mẹ mày, không động đậy. Bà không dám động đậy. Đèn phòng vẫn sáng, bà quên tắt. Bà biết người dưới kia vẫn thấy cái bóng. Bà để nó thấy.

Bà vén một khe nhỏ. Bằng hai ngón tay. Bà nhìn xuống.

Bà thấy anh Hàm đưa cho anh ấy cái đồng hồ. Bà biết cái đồng hồ ấy. Tháng Tư năm bảy hai anh ấy mang đến quầy anh Hàm, gãy trục lắc, anh ấy bảo bà: em may xong cái áo thì anh lấy đồng hồ về, đeo đi cưới. Bà thấy anh ấy lên dây. Bà thấy anh ấy đeo nó vào tay trái. Bà thấy ông mày đứng với anh ấy ở hiên, đưa thuốc cho anh ấy hút, nói chuyện. Ba người đàn ông đứng dưới hiên nhà bà, nói chuyện như người ta nói chuyện ngày giỗ.

Bà đứng sau rèm một tiếng. Bế con. Mẹ mày ngủ say.

Rồi anh ấy tháo cái đồng hồ ra. Anh ấy đưa lại cho anh Hàm. Anh ấy đứng nhìn lên cửa sổ một lần nữa. Bà không buông rèm. Bà không vén thêm. Rồi anh ấy đi về phía đầu phố, vào chỗ tối, hết.

Bà không xuống, cháu ạ.

Bà chọn.

Bà có một đứa con tám tháng trên tay. Bà có một người chồng đang đứng dưới hiên đưa thuốc cho người yêu cũ của vợ mình. Bà chọn hai người ấy. Bà chọn bằng cách đứng im.

Bà ngừng. Bà rót thêm rượu vào chén mình, không uống.

– Ông ngoại cháu lên. – Thao nói khẽ. – Ông có nói gì không bà?

Ông mày lên, cởi áo bông, treo lên móc. Ông mày bế mẹ mày ra khỏi tay bà, đặt vào nôi. Ông mày đi tắt đèn. Rồi ông mày nằm xuống, quay mặt vào tường. Ông mày không nói gì cả. Cả đời ông mày không nói gì về đêm ấy.

Sáng hôm sau bà mở cửa hàng, quét hiên. Anh Hàm ngồi quầy. Cái đồng hồ treo lại trên cây đinh thứ ba. Bà nhìn nó. Anh Hàm nhìn bà. Không ai nói gì.

Từ hôm ấy, ai hỏi đến anh Thụy, bà nói: anh ấy hy sinh năm bảy tư. Trước đấy bà cũng nói thế. Nhưng trước đấy bà nói vì bà tin. Từ hôm ấy bà nói để bà tin.

Bà nói mãi thì bà tin thật, cháu ạ. Có những năm bà quên mất là bà đã nhìn thấy. Có những năm bà nhìn cái đồng hồ trên cây đinh mà tưởng nó là đồng hồ của người chết.

Rồi sáng thứ Hai nào anh Hàm cũng lên dây. Lách cách. Năm giờ rưỡi. Bà nằm trên gác nghe. Năm mươi năm bà nghe. Bà không hỏi. Anh ấy dặn anh Hàm bao giờ bà hỏi thì đưa. Bà biết thế, vì anh Hàm không đưa cái đồng hồ cho ai, mà cũng không cất nó đi, chỉ treo nó ở chỗ bà nhìn thấy rõ nhất. Bà không hỏi. Hỏi thì bà phải nhận là bà đã nhìn thấy.

– Bà định vào Sài Gòn. – Thao nói. – Bà nói với chị Dương.

Bà gật.

Năm bảy bảy. Mùa hè. Một sáng thứ Hai anh Hàm lên dây xong, đứng ở hiên nói bâng quơ, như nói với cái đồng hồ: người ấy vào Nam rồi, cô Vóc ạ. Vào làm nghề lụa. Rồi anh Hàm ngồi xuống, cúi mặt vào bộ đồ nghề, không nói nữa.

Đêm hôm ấy bà xếp một cái túi. Hai bộ quần áo của bà, ba bộ của mẹ mày, một gói bột, hai cái bỉm vải. Bà bế mẹ mày xuống tầng một, đứng sau cái cửa ngách này. Bà đứng đến sáng. Bà không mở cửa.

Gần sáng ông mày xuống. Ông mày thấy cái túi. Ông mày không hỏi. Ông mày đi đun nước, pha một ấm chè, rót cho bà một chén, đặt lên cái bàn cắt này. Rồi ông mày lên gác.

Bà uống chén chè. Bà mang cái túi lên, xếp quần áo vào tủ. Bà không bao giờ xếp túi lần nữa.

Bà nhìn sang cái bàn cắt, chỗ có những vết dao chằng chịt.

– Năm chín tám. – Thao nói.

Bà nhắm mắt một lúc.

Năm chín tám mẹ mày cũng xếp một cái túi, cháu ạ. Giấu dưới gầm giường. Bà biết từ tháng Bảy. Cả phố biết. Bà biết cái ngày, bà biết cái chuyến tàu. Bà không nói gì. Bà không cấm. Bà chỉ nghĩ.

Chiều hôm ấy bà ngất thật. Bà không giả vờ. Bà đang cắt vải, đầu bà quay một vòng, rồi bà thấy cái trần nhà. Huyết áp hai trăm. Bà nằm trên giường, mẹ mày ngồi cạnh. Bà nắm cổ tay nó. Bà nắm vì bà sợ, cháu ạ. Bà sợ thật. Bà không nắm để giữ nó lại. Nhưng bà nắm thì nó ở lại.

Chín giờ bốn mươi còi tàu. Bà nghe. Mẹ mày nghe. Hai mẹ con không ai nói gì.

Gần bốn giờ sáng bà tỉnh. Mẹ mày ngủ gục bên mép giường. Bà gỡ tay ra khỏi cổ tay nó, nhẹ, nó không biết. Bà dậy, đi ra cửa sổ.

Dưới cột đèn bên kia đường có một người đứng.

Bà nhìn thấy, bà tưởng bà đang mơ. Cùng cái cột đèn. Người ta thay bóng mấy lần rồi, nhưng vẫn cái cột ấy. Người đứng dưới ấy gầy, xách cái túi, đứng nghiêng, ngẩng lên nhìn đúng cửa sổ phòng bà. Đèn phòng bà sáng, vì bà để đèn ngủ cho mẹ mày ngồi.

Bà đứng sau rèm. Lần thứ hai trong đời.

Bà đứng từ bốn giờ đến năm giờ. Bà nhìn thằng Quân. Bà nhìn nó như nhìn chính bà hai mươi hai năm trước, đứng ở chỗ đối diện.

Năm giờ, nó sang đường. Nó gõ cửa ngách.

Bà nghĩ: lần này bà xuống.

Bà xuống, cháu ạ. Năm bảy sáu bà không xuống. Năm chín tám bà xuống. Để đóng cửa.

Bà ngừng rất lâu. Thao không dám nhìn bà. Cô nhìn chén rượu trước mặt mình, mặt rượu phẳng lì, không gợn.

Bà tưởng đóng cửa thì người ngoài cửa sẽ sống được. Như anh ấy. Năm bảy sáu bà không mở cửa, anh ấy đi vào Nam, anh ấy có vợ, có con, có nghề. Anh ấy sống. Bà thấy anh ấy sống được. Bà nghĩ, thằng Quân cũng thế. Đóng cửa thì nó đi, nó sống. Còn mẹ mày ở lại, có chồng, có con, có cái nhà này. Mẹ mày không phải đứng sau rèm cả đời như bà.

Bà nghĩ thế. Bà nghĩ thế suốt hai mươi tám năm.

Bà mở mắt. Bà nhìn Thao.

– Bà nói dối cháu. – bà nói, lần đầu tiên từ lúc bắt đầu kể, giọng bà run. – Bà nghĩ thế, nhưng không phải chỉ thế. Bà sợ. Bà sợ mẹ mày đi. Ông mày có bà, anh Hàm có cái đồng hồ. Mẹ mày đi thì bà còn ai. Bà sợ đứng một mình ở cái hiên này nhìn một cái đồng hồ trên cây đinh. Bà đóng cửa vì bà sợ. Cái phần đấy bà chưa bao giờ nói với ai.

– Còn thư. – Thao nói.

Bà gật.

Lá đầu bà đọc. Nó viết: anh chờ em, anh có chỗ làm rồi, anh có cái buồng hai giường, em vào thì em có việc ngân hàng trong này, chú Tư lụa hứa rồi. Bà đọc xong bà đốt ở bếp. Hai lá sau bà không dám mở. Bà đốt cả phong bì.

Còn cái nhẫn, bà không đốt được. Bạc thì không cháy. Bà không vứt được. Vứt đi thì bà thành người vứt một lời hứa. Đưa thì bà thành người đã nói dối. Bà lên gác ba, mở cái hòm tôn, lấy cái áo cưới của bà ra. Bà rút ba mũi lược đỏ ở gấu, nhét cái nhẫn vào, rồi lược lại. Lược bằng chỉ đỏ. Mũi một phân rưỡi. Như cũ.

Bà khâu nó vào cái áo của một lời hứa mà không ai giữ được.

Bà im. Ngoài phố có tiếng xe máy đi qua, rồi im. Đồng hồ quả lắc điểm mười hai tiếng, sớm bảy phút.

Thao ngồi im rất lâu. Rồi cô hỏi câu cô đã muốn hỏi từ lúc bà bắt đầu kể:

– Đêm ấy ông ngoại cháu xuống. Ông nói gì với ông ấy hả bà?

Bà nhìn cái chén rượu đầy trong tay mình. Bà uống. Một hơi. Rồi bà đặt cái chén xuống bàn cắt, úp nó lại.

– Ông Khoan xuống nói gì với anh ấy. – bà nói. – Bà không bao giờ hỏi.

— Hết chương 28 —