Thứ Hai không ai lên dây

Chương 21: Thứ Hai không ai lên dây

Chiếc đồng hồ số bốn mốt nằm trên cái gối của ông Hàm, cạnh tai trái ông, mặt ngửa lên trần, cái thẻ bìa vàng buộc dây gai xoè ra trên vỏ gối như một cái lá rụng.

– Ông bảo thằng Thước mang về tối qua. – ông nói khi Thao vào. Ông không hỏi ai đến. Ông nghe tiếng dép kéo gót trái. – Ngồi đây.

Ông ngồi trên xe lăn kê sát phản, cái chân trái duỗi trên một cái ghế con có lót gối. Chị Hằng bán xôi đã thuê cho ông một chị giúp việc theo giờ, sáng đến nấu cháo, chiều đến tắm cho ông. Còn đêm thì Thước ngủ trên cái chiếu trải ngay dưới chân phản.

Thao ngồi xuống mép phản. Cô nhìn chiếc đồng hồ. Cô đã thấy nó treo trên cây đinh suốt hai mươi sáu năm. Cô chưa bao giờ thấy nó nằm.

– Sáng nay ông lên dây rồi. – ông nói. – Năm giờ. Ông không cần nhìn. Ba chục vòng, ông đếm bằng ngón tay cái.

– Sao ông mang nó về hả ông?

Ông Hàm im một lúc. Ông lần tay lên gối, tìm chiếc đồng hồ, đặt nó vào lòng bàn tay, khép các ngón lại.

– Thằng Thước kể cô Vóc ký rồi. – ông nói. – Tháng Giêng dỡ quầy. Ông nằm đây, ông nghĩ: cái quầy thì dỡ được. Gỗ thì đóng lại được. Nhưng cái này không treo ở cái hiên người ta đã bán.

– Bà cháu chưa bán, ông ạ. Mới đặt cọc.

– Ký rồi là bán. – ông nói. – Cô Vóc ký cái gì thì cô ấy giữ cái đấy. Cả đời cô ấy thế.

Thao không cãi được. Cô ngồi với ông đến khi chị giúp việc mang cháo vào, rồi về.

Cô về đến hiên thì bà đang đứng ở đó. Bà không đứng ở bậc cửa như mọi khi, mà đứng hẳn ngoài hiên, trước quầy kính, cái tay phải đặt lên mặt kính, đúng chỗ năm ngón tay bà xoè ra đêm hai giờ sáng tháng Chín.

Nghe tiếng dép Thao, bà rút tay về, quay vào.

Thứ Ba, Thao xin bà cho đo cái áo cưới.

Cô đã nghĩ suốt đêm. Hạn nộp áo mẫu "Gió lụa" là thứ Hai, ba mươi tháng Mười một. Ba tuần. Bản thuyết trình của cô đã qua vòng nhờ cảnh mở màn, nhờ con thoi gỗ, nhờ cái ý cổ áo giữ một độ cao qua ba thế hệ như một lời hứa. Bây giờ cô phải may được một cái áo thật cho cô thợ dệt bước ra từ sau tấm lụa, và cái áo ấy phải nói được cái điều bản vẽ chỉ hứa.

Cô biết nó phải giống cái gì. Cô đã biết từ đêm cô quỳ trước cái hòm tôn.

– Cháu không lấy áo của bà. – cô nói. – Cháu chỉ đo. Đường cắt cổ, đường raglan, cái chiết vai. Cháu dựng lại rập từ nó.

Bà ngồi ghế mây, bóp quả bóng cao su. Bà nhìn cháu lâu.

– Cái vở ấy là chuyện năm ba mươi. – bà nói. – Năm ba mươi không ai may raglan.

– Cháu biết. Cháu không may raglan. Cháu lấy cái cổ. Cháu lấy cái chiết vai chéo bốn mươi lăm độ. Cháu lấy cách bà lược. – Thao ngừng. – Bà ạ, bản vẽ của cháu nói cổ áo giữ một độ cao từ mẹ sang con. Cháu cần một cái cổ áo thật đã đứng được năm mươi tư năm mà không xẹp.

Bà đặt quả bóng xuống.

Cái áo cưới đã nằm trên giường bà từ đêm thứ Tư, gói trong vải màn. Bà không cho Thao mang lên gác ba. Đêm nào bà cũng ngủ với nó ở phía trong giường, sát tường, như ngủ cạnh một người.

– Mày đo đi. – bà nói. – Đừng rút chỉ lược.

– Cháu không rút.

– Ba mũi mày cắt hôm ấy, mày khâu lại cho tao. Chỉ đỏ. Mũi một phân rưỡi.

Thao lên phòng bà. Cô trải cái áo trên giường, dưới ngọn đèn bàn. Ba mũi lược bị cắt ở gần nách trái vẫn còn đó, ba đầu chỉ đỏ thò ra như ba cái râu. Cô xâu chỉ đỏ, khâu lại đúng ba mũi, mỗi mũi một phân rưỡi. Rồi cô đo.

Cô đo hai tiếng. Chân cổ, đỉnh cổ, độ cong của đường cổ theo gáy. Đường ráp raglan từ nách lên. Cái chiết vai dài bằng đốt ngón tay, chéo bốn mươi lăm độ. Cô can lại từng đường lên giấy can, đánh dấu mỗi chỗ chỉ đổi hướng. Đến đường lược ở cổ áo thì cô dừng lại, cầm kính lúp soi.

Bà lược từ nách lên cổ. Ngược, như bà nói. Nhưng ở đúng chỗ đỉnh vai, chỗ đường raglan gặp cái chiết, mũi lược đổi chiều, chạy từ cổ xuống, ba mũi, rồi lại đổi chiều chạy lên. Ba mũi lược xuôi giữa một đường lược ngược. Như một người cả đời đi ngược chiều, đến đúng một chỗ thì quay lại đi theo mẹ mình ba bước.

Thao ngồi nhìn ba mũi lược ấy rất lâu. Rồi cô can nó lại, ghi bên cạnh bằng bút chì: chỗ này xuôi.

Thứ Tư, cô ra chợ Rồng mua lụa.

Cô đến thẳng sạp bà Liễu ở tầng hai. Bà Liễu thấy cô từ xa đã đứng dậy, kéo cô vào sạp, rót nước, kể lể chuyện đám cưới, chuyện con Bích về nhà chồng ngày nào cũng gọi điện khoe mẹ chồng khen áo. Thao để bà kể xong, rồi hỏi lụa màu mỡ gà.

– Mỡ gà thì không ai nhuộm nữa cháu ạ. – bà Liễu nói. – Bây giờ người ta thích trắng ngà, thích hồng phấn. Mỡ gà là màu của các cụ.

– Cháu cần đúng màu của các cụ.

Bà Liễu nhìn cô, cái nhìn của người bán vải ba mươi năm, rồi bảo cô chờ. Bà gọi điện. Nửa tiếng sau bà bảo: ông Bảy Lâm bên kia sông nhận nhuộm, lụa mộc bà có sẵn, ba mét, tơ tằm loại một, bà lấy giá gốc. Thao hỏi giá. Bà Liễu bảo bốn trăm hai một mét, rồi bảo thôi bốn trăm. Rồi bảo thôi cháu cầm đi, áo cho nhà hát thì sau này bà xem vở bà tính.

Thao không chịu. Cô trả một triệu hai, đặt tiền dưới cái thước gỗ trên sạp như Thước đã đặt mười lăm nghìn dưới hộp phấn, rồi đi trước khi bà Liễu kịp nhét lại.

Chiều thứ Năm, con trai ông Bảy chở lụa sang. Ông nhuộm bằng tay ông, không phải tay thằng con. Lụa vàng nhạt như lòng đỏ trứng gà ri pha nước, mềm, đằm. Thao mang ra cửa soi dưới nắng, rồi chạy lên phòng bà, đặt mép lụa mới cạnh tà cái áo cưới.

Không giống hẳn. Lụa mới tươi hơn, lụa cũ đã ngả ở nếp gấp. Nhưng đặt cạnh nhau thì nhìn ra là cùng một ý.

Bà ngồi ở mép giường, nhìn hai mép lụa.

– Ông Bảy nhuộm. – bà nói. – Thằng con ông ấy thì chưa.

Thứ Sáu, Thao lên Hà Nội.

Cô dựng lại rập trên cái bàn gấp trong căn phòng trọ mười hai mét vuông, rồi xuống xưởng phục trang cắt. Chị Lan Chi đứng xem cô trải lụa, xem cô đặt rập, xem cô cầm kéo. Chị không nói gì cho đến khi cô cắt xong thân trước.

– Em cắt như người già. – chị nói.

Thao không biết đó là khen hay chê. Chị Lan Chi cầm thân áo lên soi dưới đèn.

– Khen đấy. – chị nói.

Cô may toàn bộ bằng tay. Không máy. Đường lược trước, chỉ đỏ, mỗi mũi một phân rưỡi. Lược từ nách lên cổ như bà, đến đỉnh vai thì đổi chiều ba mũi. Rồi mới khâu thật. Mũi khâu tay ở chân cổ dày đến mức một phân có sáu mũi. Ở xưởng, mấy chị thợ đi qua nhìn, lắc đầu, bảo em điên, máy may một tiếng xong cái cổ, em ngồi ba ngày. Thao bảo vâng em điên. Cô không giải thích. Cô chỉ biết cái cổ áo khâu máy đứng được ba trăm đêm diễn, còn cái cổ áo khâu tay thì đã đứng được năm mươi tư năm dưới đáy một cái hòm tôn.

Thứ Ba, mười bảy tháng Mười một, Thước ra Hà Nội.

Anh nhắn từ hôm trước: anh khám ở bệnh viện thần kinh ngoài này, bác sĩ trong Sài Gòn giới thiệu, sáng thứ Ba, khám xong anh ghé em được không. Cô nhắn lại một chữ: được. Rồi cô nhắn thêm: em chưa hết giận đâu. Anh nhắn lại: dạ.

Họ gặp nhau ở một quán bún chả trong phố cổ lúc hai giờ chiều, giờ quán vắng. Bàn gỗ thấp, ghế nhựa đỏ, khói than quạt từ cái lò ở cửa bay vào thơm cả một đoạn phố. Thước gầy đi. Anh đặt cái túi đựng kết quả khám lên ghế bên cạnh, úp mặt xuống.

– Bác sĩ nói sao?

– Nói giống bác sĩ trong Sài Gòn. – Anh gắp một miếng chả, không ăn. – Run vô căn. Hông nguy hiểm. Có thể đứng yên vậy cả đời. Có thể nặng dần. Mấy năm nữa mới biết. Đổi thuốc, tăng liều chút. Bác sĩ hỏi anh làm nghề gì. Anh nói thợ đồng hồ. Bác sĩ im một chút, rồi nói: anh nên nghĩ trước.

– Nghĩ trước cái gì?

– Nghĩ trước có thể vài năm nữa anh hông cầm nhíp được nữa. – anh nói. Giọng anh bình thường, như đọc lại tờ kết quả.

Thao đặt đũa xuống.

Quán vắng. Ông chủ quán ngồi quạt than ở cửa, cái quạt nan đập đều đều. Một con mèo vàng nằm trên bậc thềm.

– Hôm ký cọc em nói anh dễ buông. – Thao nói. – Em nói sai.

– Hông sai. Anh nghe giống vậy thiệt.

– Em nói bằng giọng mẹ em. Em nghe ra rồi. – Cô xoay cái bát nước chấm. – Em xin lỗi.

Thước nhìn cô một lúc.

– Ông nội anh nói quầy chỉ dỡ khi số bốn mốt có người đến lấy. – anh nói. – Anh hông giành cái hiên với bà. Bà ký rồi. Nhưng còn tới mười lăm tháng Một. Anh đi tìm người lấy nó trước ngày đó. Tìm được thì người ta lấy, quầy dỡ, đúng lời ông. Hông tìm được thì anh dọn, cũng đúng lời bà.

Thao nhìn anh.

– Anh nói "dọn quầy trước tháng Giêng" là ý đấy à?

– Dạ.

– Thế sao hôm ấy anh không nói luôn?

– Cô Vân ngồi đó. Anh Tuấn ngồi đó. – Anh cười, cái cười rất ngắn. – Mà em cũng đâu có hỏi anh nghĩa là gì. Em hỏi anh có giữ hông.

Cô bật cười, rồi thấy mắt cay. Lại thế. Lại cô hỏi một câu, anh trả lời đúng câu ấy, và cái điều cần biết thì nằm ở câu cô không hỏi.

– Nhà em toàn người hỏi sai câu. – cô nói.

– Nhà anh toàn người trả lời đúng câu hỏi sai. – anh nói.

Họ ăn hết bát bún. Ông chủ quán mang ra thêm đĩa chả, bảo khách cuối giờ trưa thì ông cho thêm. Lúc ra về, đi bộ qua mấy con phố hẹp về phía hồ, Thước đút hai tay vào túi áo khoác. Thao đi bên cạnh, nhìn hai cái túi áo ấy.

– Anh đưa tay đây.

Anh rút tay phải ra. Cô cầm lấy, lật ngửa lòng bàn tay anh lên dưới nắng chiều. Bàn tay thợ, ngón trỏ có vết chai dẹt như ông Hàm, chỉ mỏng hơn.

– Mấy năm nữa anh không cầm nhíp được thì sao?

– Thì anh hông biết.

– Thì anh làm bằng tay em. – cô nói.

Cô nói nhanh, không nhìn anh, rồi buông tay anh ra và đi trước mấy bước. Thước đứng lại giữa vỉa hè, giữa dòng người, một lúc lâu. Rồi anh đi theo.

Thứ Bảy, hai mươi mốt tháng Mười một, Thao về Hàng Chỉ.

Cô về muộn, chuyến xe khách cuối, đến nhà gần mười giờ. Cửa xếp kéo kín, cửa ngách khép. Cô mở cửa bằng chìa của mình, bước vào nhẹ chân.

Tầng một tối, chỉ có ánh đèn đường lọt qua khe cửa xếp. Và ở bức tường đối diện bàn cắt, một bóng người đứng.

Bà đứng trước cái đồng hồ quả lắc. Cánh kính đã mở. Bà đưa tay phải lên, ngón trỏ đặt vào cái kim phút. Bàn tay ấy vẫn còn gầy, nhưng không run. Bà đẩy kim phút lùi lại một vạch. Một phút.

Rồi bà đứng im. Cái quả lắc đồng đung đưa sau lưng bàn tay bà. Trái, phải. Trái, phải. Thao đứng ở cửa ngách, không dám thở, đếm theo nó. Mười. Hai mươi. Ba mươi.

Bà đẩy kim phút lên lại. Đúng chỗ cũ. Nhanh bảy phút.

Bà đóng cánh kính, quay đi, lên cầu thang, không biết có người đứng ở cửa.

— Hết chương 21 —