Cục chì trong gấu áo

Chương 19: Cục chì trong gấu áo

Cánh cửa phòng bà mở sau tiếng đập thứ ba.

Bà Vóc đứng trong khung cửa, áo ngủ lụa màu tro, tóc xoã ngang vai, cái tay phải mới tháo bột ôm trước ngực. Đèn trong phòng bà chưa tắt. Giường chưa có nếp nằm. Bà chưa ngủ. Có lẽ bà đã ngồi ở mép giường từ lúc nghe tiếng xe ôm dừng trước cửa, nghe tiếng giày mẹ lên cầu thang, nghe tiếng cửa phòng mẹ mở rồi đóng.

Bà nhìn mẹ. Rồi bà nhìn cái đồng hồ đứng ở sáu giờ mười trong tay mẹ.

– Khuya rồi. – bà nói. – Chị đập cửa thế, hàng xóm người ta…

– Anh Quân về rồi, mẹ.

Bà im.

– Anh ấy ở viện với ông Hàm. Con gặp anh ấy ở cầu thang. – Mẹ đứng thẳng, giọng đều như đọc biên bản. – Anh ấy nói năm giờ sáng hôm mười sáu tháng Tám năm chín tám, anh ấy gõ cửa ngách nhà này. Mẹ ra mở. Mẹ nói con không đi. Mẹ nói con dặn mẹ bảo anh ấy đi đi.

– Tao không biết chị nói gì.

– Mẹ mặc áo cánh màu tro. Tóc chưa búi. Tay vịn khung cửa.

Bà Vóc không trả lời. Bà đứng im trong khung cửa, như một cái áo treo trên ma nơ canh.

– Anh ấy đưa mẹ một cái nhẫn bạc. – mẹ nói. – Mặt trong khắc V Q chín tám. Anh ấy nhờ mẹ giữ hộ. Rồi anh ấy viết ba lá thư về nhà này. Hai lá năm chín tám, một lá năm chín chín.

Bà Vóc vẫn im. Thao đứng ở đầu hành lang, cách hai người năm bước, nghe tiếng đồng hồ quả lắc dưới tiệm điểm mười một giờ, tức là mười giờ năm mươi ba.

– Mẹ. – mẹ gọi. Giọng mẹ vỡ ra ở đúng chữ ấy, như sợi chỉ căng quá thì đứt. – Thư đâu?

Bà Vóc nhìn xuống sàn. Một lúc lâu. Rồi bà nói, rất khẽ, không phải với mẹ mà với cái sàn gỗ:

– Thư tao đốt.

Mẹ lùi lại một bước. Như có ai đẩy vào ngực.

– Mẹ đốt.

– Ừ.

– Mẹ đốt rập thì nói dối. – mẹ nói. Thao không hiểu sao mẹ biết chuyện rập. Rồi cô nhớ ra, chắc bà đã nói câu ấy với mẹ hàng chục lần từ hồi mẹ còn bé, rập cũ tao đốt rồi, mà mẹ cũng như cô, chưa bao giờ thấy bà đốt. – Đốt thư thì nói thật.

Bà không trả lời.

– Còn cái nhẫn?

Bà Vóc im. Bà ngẩng lên, nhưng không nhìn mẹ. Bà nhìn qua vai mẹ, về phía cuối hành lang, về phía cái cầu thang gỗ dốc dẫn lên gác ba.

Thao thấy cái nhìn ấy.

Cô thấy nó, và trong một giây, những ngón tay cô nhớ ra trước khi đầu cô nhớ: một cục cứng nhỏ, tròn, dẹt, to cỡ đồng xu, nằm trong nếp gấp gấu tà trước, gần phía nách trái. Ngón tay cô đã bóp nhẹ nó, nó không xê dịch. Bà khâu chì vào gấu à, cô đã hỏi. Ừ, bà nói, chì.

– Bà ơi. – Thao nói. Giọng cô nhỏ đến mức chính cô cũng không chắc mình đã nói thành tiếng. – Cái cục chì trong gấu áo.

Bà Vóc quay sang nhìn cô. Lần đầu tiên trong đời, Thao thấy bà sợ.

Cô không chờ. Cô chạy lên gác ba, bước qua bậc thứ bảy, quỳ xuống trước cái hòm tôn, nhấc cái móc sắt, mở nắp. Cô lấy bọc áo ra, cả lớp giấy dầu, cả lớp vải màn, cả tấm ảnh úp trên cùng, ôm vào ngực, đi xuống.

Mẹ và bà vẫn đứng nguyên chỗ cũ. Thao đi qua bà, vào phòng bà, đặt bọc áo lên giường. Cô mở từng lớp. Cái áo lụa màu mỡ gà hiện ra dưới ngọn đèn ngủ, cổ cao ba phân, đường lược chỉ đỏ ở gấu tà trước.

Mẹ bước vào phòng. Mẹ nhìn cái áo. Thao nhận ra mẹ chưa từng thấy nó.

– Áo gì đây?

– Áo cưới của bà. – Thao nói. – Bà may cho đám cưới với một người trước ông.

Mẹ quay lại nhìn bà. Bà đã vào đến cửa, đứng tựa khung cửa. Như năm giờ sáng hôm ấy, Thao nghĩ. Tay vịn khung cửa. Mặt trắng bệch.

Thao lần ngón tay dọc đường gấu. Gần nách trái. Cục cứng vẫn ở đó.

– Để con. – cô nói, khi thấy mẹ đưa tay ra.

Cô rút cái kéo bấm cài trong túi áo khoác, cái kéo bấm cô mang theo mọi lúc như người khác mang chìa khoá. Cô không rút đường lược. Cô chỉ cắt ba mũi lược đỏ ngay chỗ có cục cứng, ba mũi, mỗi mũi một phân rưỡi. Nếp gấp gấu hé ra một khe nhỏ.

Cô nghiêng cái áo.

Một chiếc nhẫn rơi ra, lăn trên mặt chăn, dừng lại cạnh tấm ảnh úp.

Nhẫn bạc. Mặt trơn. Bạc đã xỉn đen như cái thìa lâu ngày không ai dùng. Mẹ cầm nó lên. Mẹ xoay nó dưới ngọn đèn ngủ. Mặt trong, những nét khắc nhỏ, nghiêng, nét khắc của người quen cầm đầu kim vạch lên thép:

V.Q. 98

Mẹ đứng im. Mẹ không khóc. Mẹ cầm cái nhẫn trong lòng bàn tay trái, cái đồng hồ đứng ở sáu giờ mười trong lòng bàn tay phải, như người cầm hai quả cân.

– Hai mươi tám năm. – mẹ nói. – Nó nằm trên gác ba.

Bà Vóc không trả lời.

– Mẹ khâu nó vào áo cưới của mẹ.

– Ừ.

– Tại sao?

Bà im rất lâu. Rồi bà nói, giọng khàn, thấp, như nói từ đáy một cái giếng:

– Vì tao không vứt được. Mà tao không đưa được.

– Tại sao mẹ không đưa?

Bà không trả lời câu ấy.

– Tại sao mẹ mở cửa? – mẹ hỏi tiếp, giọng cao dần. – Mẹ vừa ngất. Huyết áp hai trăm. Mẹ buông tay con ra, mẹ đi xuống mười hai bậc cầu thang lúc năm giờ sáng, mẹ mở cửa. Mẹ biết anh ấy sẽ đến. Mẹ biết, đúng không? Mẹ nằm đấy, mẹ nghe, mẹ chờ.

– Ừ. – bà nói. – Tao nghe.

– Rồi mẹ nói dối anh ấy. Mẹ cầm cái nhẫn. Mẹ đóng cửa. Mẹ lên nằm cạnh con. Sáu giờ kém mười lăm con tỉnh, con chạy ra ga, con về, mẹ hỏi con đi đâu về.

– Ừ.

– Tại sao?

Bà Vóc nhìn cái áo cưới trên giường. Nhìn đường lược đỏ, chỗ ba mũi chỉ vừa bị cắt. Bà mở miệng, rồi lại ngậm lại. Thao thấy môi bà run. Bà muốn nói một điều. Một điều rất dài. Và bà không nói được chữ đầu tiên.

– Vì nó ngồi hiên. – bà nói. Cuối cùng.

Mẹ nhìn bà như nhìn một người lạ.

– Vì anh ấy ngồi hiên. – mẹ nhắc lại. – Đấy là lý do của mẹ.

Bà không nói gì thêm.

Mẹ cúi xuống. Mẹ đặt cái đồng hồ đứng ở sáu giờ mười lên mặt chăn, cạnh cái áo cưới, cạnh tấm ảnh úp. Mẹ giữ cái nhẫn. Mẹ nắm chặt nó trong tay, rồi bỏ vào túi áo khoác.

– Con về Hà Nội. – mẹ nói. – Bây giờ.

– Khuya rồi con. – Bà nói, lần đầu tiên gọi mẹ là con trong cả buổi tối. – Mười một giờ đêm, xe đâu mà…

– Có xe ghép. – mẹ nói. – Con gọi rồi.

Mẹ đi ra cửa. Đến khung cửa, chỗ bà đang đứng, mẹ dừng lại. Hai người đứng sát nhau, cách nhau một cái khung cửa gỗ. Mẹ cao hơn bà nửa cái đầu. Thao chưa bao giờ để ý điều đó.

– Cái nhà này. – mẹ nói, không nhìn bà. – Mẹ ký đi. Con không ở cái nhà có cái cửa ấy nữa.

Mẹ đi xuống cầu thang. Không phải chạy. Đi, đều, từng bậc, như người đi xuống cầu thang công ty sau một cuộc họp dài. Cửa ngách mở, rồi đóng. Một lúc sau có tiếng xe ô tô dừng ở đầu phố, tiếng cửa xe sập, rồi tiếng xe chạy đi.

Thao vẫn đứng cạnh giường, kéo bấm trong tay. Bà vẫn đứng ở khung cửa.

Hai người không nói gì.

Hai giờ sáng, Thao xuống tầng một.

Cô không ngủ được. Trong đầu cô cứ thấy cái nhẫn lăn trên mặt chăn rồi dừng lại cạnh tấm ảnh úp, như hai đồ vật của hai người khác nhau tình cờ nằm cạnh nhau trên cùng một cái giường. Cô đã gói lại cái áo cưới, đã để nó trên giường bà vì bà không cho cô mang lên gác. Cô đã nhìn bà nằm xuống, quay mặt vào tường, kéo chăn lên tận cổ. Cô đã về phòng mình, nằm nhìn trần nhà hai tiếng.

Tầng một tối. Chỉ có ánh đèn đường lọt qua khe cửa xếp. Và ngọn đèn bàn cắt.

Bà ngồi ở bàn cắt. Áo ngủ màu tro, tóc vẫn xoã. Bà ngồi trên cái ghế đẩu chứ không phải ghế mây, hai tay đặt trên mặt bàn gỗ lim, trên những vết dao chằng chịt năm mươi năm. Cái tay phải mới tháo bột nằm cạnh cái tay trái, gầy và trắng hơn hẳn, như hai bàn tay của hai người khác nhau.

Thao kéo cái ghế đẩu thứ hai lại, ngồi xuống đối diện bà. Bà không ngẩng lên.

Trên tường, đồng hồ quả lắc chạy. Cái quả lắc đồng đung đưa sau cánh kính. Trái, phải. Trái, phải. Thao nghe tiếng nó, nghe tiếng tủ lạnh trong bếp chạy rì rì, nghe tiếng một con chuột chạy trên mái tôn gác ba.

Rất lâu sau, bà nói. Không nhìn Thao. Không nói với Thao. Bà nói với cái bàn cắt, với cái ghế trống bên cạnh, với ai đó vừa ngồi đó và vừa đi mất.

– Mẹ không muốn con đứng ở cái cửa này cả đời. – bà nói. – Như mẹ.

Thao không thở.

Bà không nói thêm. Bà nhìn hai bàn tay mình trên mặt bàn. Cái tay trái già, khô, quen việc. Cái tay phải gầy, trắng, chưa cầm nổi kéo.

Một lúc sau, bà ngẩng lên. Không nhìn Thao. Bà nhìn qua tấm gương đặt chéo, qua cánh cửa ngách khép hờ, ra hiên tối. Ra cái quầy kính đóng khoá. Ra tấm ván gỗ phía sau, nơi trong bóng tối có một hàng đinh, và ở cây đinh thứ ba hàng trên cùng, một cái thẻ bìa vàng.

– Anh Hàm nằm viện. – bà nói. Giọng bình thường, như hỏi giá chỉ. – Thứ Hai này ai lên dây cái số bốn mốt?

Thao nhìn bà.

Cả đời cô ở trong cái nhà này, chưa bao giờ cô nghe bà nhắc đến chiếc đồng hồ ấy. Không một lần. Không cái tên, không con số. Bà nhìn qua nó như nhìn qua cái cột điện trước cửa.

– Bà… – Thao nói. – Bà biết cái số bốn mốt?

Bà Vóc quay lại nhìn cháu. Mắt bà khô. Trong ánh đèn bàn cắt, mặt bà già hơn Thao từng thấy, già hơn bảy mươi sáu tuổi, già như cái mặt bàn gỗ lim.

– Năm mươi tư năm. – bà nói. – Ngày nào tao chẳng nhìn nó.

— Hết chương 19 —