Bản vẽ thứ bảy

Chương 16: Bản vẽ thứ bảy

Xưởng phục trang của Nhà hát Kịch Sông Hồng nằm ở tầng hầm, dưới sân khấu chính. Mùi của nó là thứ đầu tiên Thao nhớ mỗi khi xa: mùi long não, mùi keo xịt tóc, mùi vải cũ ẩm, mùi cà phê pha phin nguội từ sáng. Ba dãy giá treo áo chạy dài hết chiều sâu căn phòng, áo của hơn bốn mươi vở diễn treo chen nhau. Áo hoàng bào bằng gấm giả, áo lính bằng kaki nhuộm cũ, áo cưới bằng voan, váy dạ hội bằng sa tanh. Mỗi cái một cái thẻ nhỏ ghi tên vở, tên vai, tên diễn viên.

Cô đi giữa những dãy giá ấy sáng Chủ nhật, tay quệt qua những tà áo như quệt qua lá cây, và thấy mình về đến nhà. Một cái nhà khác.

Chị Lan Chi ngồi ở bàn cắt to nhất, kính trễ xuống mũi, đang lật bộ hồ sơ của Thao đã in ra. Chị bốn mươi lăm tuổi, tóc cắt ngắn như con trai, cổ tay đeo mười mấy cái chun buộc tóc đủ màu dùng để đánh dấu vải.

– Bốn mươi bản. – chị nói, không ngẩng lên. – Em điên à. Người ta nộp mười hai.

– Em không chọn được.

– Thì chọn đi. Thứ Ba em có hai mươi phút. Hai mươi phút thì em nói được về bảy bản, không hơn.

Thao ngồi xuống cạnh chị. Hai chị em trải bốn mươi bản vẽ lên mặt bàn cắt, rồi lên sàn, rồi lên cả mấy cái hộp đựng giày. Chị Lan Chi cầm cái bút dạ đỏ, đi một vòng, đánh dấu. Rồi Thao đi một vòng, xoá bớt dấu của chị, đánh dấu cái khác. Hai người cãi nhau ba tiếng. Đến trưa thì còn lại bảy bản.

Bản thứ bảy là cảnh mở màn. Lụa phơi kín sân khấu, gió quạt từ hai cánh gà, một cô thợ dệt bước ra từ sau tấm lụa, tay cầm con thoi.

– Cái này. – chị Lan Chi gõ bút vào bản vẽ. – Cái này là của em. Mấy cái kia ai cũng vẽ được.

Chiều Chủ nhật, anh Duy xuống xưởng.

Ngoài đời anh cao hơn trên màn hình, gầy, đeo kính gọng tròn, tóc buộc túm, mặc cái áo len cổ lọ màu rêu đã xù lông, tay cầm cốc trà đá như cầm một vật hộ mệnh. Anh bắt tay Thao bằng cả hai tay, nói em gầy hơn trên điện thoại, rồi cúi xuống xem bảy bản vẽ trên bàn, xem rất lâu, không nói gì, chỉ gật gật.

– Em có cái con thoi thật không? – anh hỏi.

Thao rút trong ba lô ra con thoi gỗ bà Cả Nhung cho. Anh Duy cầm lên, lật đi lật lại, gõ nhẹ vào lòng bàn tay, nghe tiếng gỗ.

– Thứ Ba em mang theo cái này. – anh nói. – Đặt lên bàn. Không cần nói gì về nó. Để hội đồng tự hỏi.

Cũng chiều hôm ấy, Thao gặp Viên Hữu Lân.

Anh Lân bốn mươi mốt tuổi, mặc áo sơ mi trắng là thẳng, quần âu đen, đi giày da bóng, đeo một chiếc đồng hồ mặt to, không tóc buộc, không cốc trà đá. Anh đã thiết kế phục trang cho mười hai vở diễn, hai bộ phim, một lễ hội áo dài cấp quốc gia. Anh xuống xưởng để mượn mấy cái ma nơ canh, thấy Thao, chào rất lịch sự, rồi nhìn qua những bản vẽ cô chưa kịp cất.

– Đẹp. – anh nói. – Nét em có hồn.

– Em cảm ơn anh.

– Nhưng sân khấu không phải tạp chí. – Anh mỉm cười, cầm bản vẽ cảnh mở màn lên. – Lụa phơi kín sân khấu, gió quạt. Đẹp lắm. Rồi cảnh hai em dọn chỗ lụa ấy đi đâu? Trong bao nhiêu giây? Đèn sân khấu chiếu vào lụa mỏng thì xuyên qua thấy hết khung sắt phía sau. Quạt gió công nghiệp thì kêu ù ù át cả lời thoại. Em nghĩ chưa?

Thao không trả lời được ngay. Anh Lân đặt bản vẽ xuống, vỗ nhẹ vai cô.

– Em còn trẻ. – anh nói, không ác. – Thứ Ba gặp lại.

Anh đi. Thao đứng nhìn theo. Chị Lan Chi từ sau dãy giá áo bước ra, khoanh tay.

– Anh ấy nói đúng một nửa. – chị nói. – Nửa kia thì em phải tự tìm.

Tối Chủ nhật và cả ngày thứ Hai, Thao ngồi dưới xưởng với chú Thìn, người thợ máy sân khấu đã làm ở nhà hát ba mươi năm. Chú Thìn dạy cô về hệ thống tời trên trần, về những sợi cáp thép kéo phông, về loại quạt gió không kêu người ta dùng trong cảnh tuyết. Hai người vẽ ra một cách: lụa không phơi trên sào, mà treo trên những thanh ngang gắn vào tời, đổi cảnh thì tời kéo lụa lên trần trong sáu giây, như người ta cuốn rèm. Đèn không chiếu từ trước mà chiếu từ sau, xuyên qua lụa, để khán giả thấy bóng người trước khi thấy người.

Chú Thìn vẽ xong, ngửa cổ cười.

– Cái này ngày xưa người ta dùng trong rối nước. – chú nói. – Lâu lắm rồi không ai dùng.

Trưa thứ Hai, Thao đang ăn hộp cơm ở bậc thềm sau nhà hát thì có người gọi tên cô.

Dương đứng ở cổng sau, áo khoác dạ màu be, cặp tài liệu đeo bên vai trái. Vẫn vai trái.

– Em hỏi bảo vệ. – Dương nói. – Em xin lỗi làm phiền chị. Em có phiên hoà giải cho một thân chủ ở toà ngoài này, chiều mới vào. Em muốn nói với chị chuyện này.

Thao đóng nắp hộp cơm.

Hai người ngồi ở một quán trà đá vỉa hè đầu ngõ, trên hai cái ghế nhựa thấp. Dương gọi hai cốc trà, không uống. Cô ấy nói thẳng, kiểu người đã quen trình bày trước toà.

– Hôm thứ Hai ở Nam Định, chị nghe em nói câu "tháng Mười hai về Sài Gòn với em" đúng hông?

Thao không trả lời. Dương gật, như đã có câu trả lời.

– Em thấy chị đổi sắc mặt trong gương. Tấm gương đặt chéo đó, em ngồi ngoài hiên cũng thấy chị. – Dương cười nhẹ. – Em nói câu đó vô tình. Em nói sai chữ. Em xin lỗi.

– Chị không có quyền gì để giận. – Thao nói.

– Có quyền hay hông là chuyện khác. Chị giận là thật. – Dương xoay cốc trà. – Tháng Mười hai là chuyện tiệm của ba anh Thước. Chú Quân thuê mặt bằng mười hai năm, cuối tháng Mười hai hết hợp đồng, chủ nhà hông cho gia hạn. Chú còn nợ mấy chỗ bỏ hàng. Em lo giấy tờ cho chú, vì em quen chú từ hồi còn quen anh Thước. Anh Thước hứa tháng Mười hai vô dọn tiệm, thanh lý đồ nghề, trả mặt bằng, xếp chỗ ở mới cho ba. Có vậy thôi. Hông phải về với em. Em nói "với em" là vì em đứng tên trong mấy cái giấy uỷ quyền.

Thao nhìn xuống cốc trà. Mấy cục đá đang tan, nổi lên những bọt khí nhỏ.

– Tụi em chia tay năm ngoái. – Dương nói tiếp, giọng vẫn đều. – Anh ấy hông nói lý do. Anh ấy nói anh mệt, anh muốn nghỉ. Em hông tin. Em đã làm luật sư sáu năm, em biết khi nào người ta nói thật. Nhưng em hông hỏi được. Em đoán ra sau. Tay anh ấy. Đúng hông chị?

– Anh ấy kể với chị rồi.

– Anh ấy kể với chị. – Dương nhắc lại. Cô ấy im một lúc. Rồi cô ấy cười, cái cười hơi méo. – Hôm ở Nam Định, em thấy cái gối tì tay nâu hồng trên mặt tủ. Em hỏi ai may. Anh ấy nói người trong tiệm may. Em hiểu.

– Dương…

– Em hông giận chị. – Dương lắc đầu. – Em chỉ muốn chị biết, hai năm tụi em quen nhau, anh ấy chưa từng để em thấy tay anh ấy run. Lần nào anh ấy làm việc, anh ấy cũng đóng cửa phòng. Hôm em ra đó, em ngồi ở hiên, em thấy anh ấy làm rơi con ốc ba lần trong một buổi sáng. Anh ấy hông giấu. Anh ấy nhặt lên, làm tiếp.

Thao không nói được gì.

– Nặng hơn rồi chị ạ. – Dương nói nhỏ. – So với năm ngoái, nặng hơn. Chị để ý anh ấy giùm em.

Cô ấy đứng dậy, trả tiền hai cốc trà, đeo cái cặp lên vai trái. Rồi cô ấy ngập ngừng, quay lại.

– Em còn thương anh ấy. – Dương nói. – Nhưng em hông giữ người ta bằng thương. Cái đó em học được từ chính anh ấy.

Cô ấy đi về phía đầu ngõ, bước nhanh, áo khoác dạ màu be lẫn vào dòng người. Thao ngồi lại một mình, hai cốc trà đá chưa ai uống, đá tan hết.

Sáng thứ Ba, ba tháng Mười một, chín giờ, phòng tập số hai.

Hội đồng có năm người: ông giám đốc nhà hát, anh Duy, chị Lan Chi, một nhà phê bình sân khấu lớn tuổi, một bà hoạ sĩ chuyên vẽ phông. Ba người dự tuyển ngồi ở dãy ghế phía sau, lần lượt lên. Người bên nhà hát chèo trình bày trước, mười tám phút, bản vẽ đẹp, hội đồng hỏi hai câu. Anh Lân trình bày thứ hai, hai mươi phút tròn, không thừa một giây, có cả mô hình sân khấu thu nhỏ bằng bìa cứng, hội đồng gật gù suốt.

Thao lên cuối.

Cô đặt con thoi gỗ của bà Cả Nhung lên bàn hội đồng, không nói gì về nó, như anh Duy dặn. Rồi cô trình bày bảy bản vẽ. Cô nói về cái khăn thắt nút tai thỏ, về đôi ngón tay cong như cái móc, về cái mùi bánh đa nướng mà chua. Cô nói về ba thế hệ đàn bà trong nhà dệt. Mỗi thế hệ mặc một kiểu áo khác nhau, mà cái cổ áo bao giờ cũng giữ nguyên một độ cao, như một lời hứa truyền từ mẹ sang con. Rồi cô nói về cảnh mở màn: lụa treo trên tời, đèn chiếu từ sau, sáu giây để cuốn lên trần.

Anh Lân giơ tay.

– Sáu giây. Em đã thử chưa?

– Chưa anh ạ. – Thao nói. – Nhưng chú Thìn máy sân khấu đã thử trong rối nước. Ba mươi năm trước. Chú ấy bảo năm giây rưỡi.

Ông giám đốc bật cười. Bà hoạ sĩ cười. Ông phê bình nhặt con thoi gỗ lên, lật đi lật lại, rồi hỏi:

– Con thoi này của ai?

– Của một bà thợ dệt về hưu ở Nam Định ạ. Bà ấy dệt ba mươi năm. Bà ấy bảo, cầm thoi thật thì diễn mới ra người.

Ông phê bình đặt con thoi xuống, không nói gì. Nhưng ông ghi vào sổ một dòng dài.

Một giờ chiều, chị Lan Chi gọi Thao ra hành lang. Vào vòng áo mẫu: anh Lân và Thao. Hạn nộp một áo hoàn chỉnh: thứ Hai, ba mươi tháng Mười một. Đầu tháng Mười hai chốt.

Thao đứng ở hành lang, dựa vào tường, nghe chị Lan Chi nói, gật, gật, gật. Rồi chị Lan Chi đi, và cô vẫn đứng đó, và cô nhận ra người đầu tiên cô muốn gọi để kể không phải mẹ.

Cô không gọi.

Tối hôm ấy anh Duy rủ cả nhóm đi ăn mừng ở một quán bia hơi gần nhà hát. Thao đi, ngồi cạnh chị Lan Chi, uống một cốc nước chanh, cười khi anh Duy kể chuyện. Mười giờ, cô về phòng trọ, một căn phòng mười hai mét vuông trong con ngõ sau nhà hát, giường đơn, bàn gấp, một cái ma nơ canh thứ hai cô mua cũ.

Mười giờ năm mươi, điện thoại reo. Cô nhìn màn hình. Thước.

Cô bắt máy. Cô chưa kịp nói gì.

– Em. – Giọng anh khàn, gấp, có tiếng còi xe cứu thương ở đâu đó phía sau. – Ông nội ngã. Gãy chân, đang ở viện. Mai ba anh ra.

— Hết chương 16 —