Mẫu thử số một

Chương 24: Mẫu thử số một

Hội đồng lật vải trắng khỏi hai cái ma nơ canh vào chiều thứ Tư, và cho người gọi cả hai người thiết kế lên đứng cạnh áo của mình.

Phòng tập số hai buổi chiều có nắng xiên qua những ô cửa kính cao, rọi thành từng vệt dài trên sàn gỗ. Năm người hội đồng ngồi sau cái bàn dài. Một chị diễn viên trẻ, người sẽ đóng cô thợ dệt bước ra từ sau tấm lụa, đứng chờ ở góc phòng, mặc sẵn áo lót trắng, tóc búi.

Áo của anh Lân đẹp. Thao phải thừa nhận điều đó ngay khi tấm vải trắng được kéo xuống. Lụa tơ tằm nâu non, tay liền, thân suông, có một dải thêu chỉ tơ hình con thoi chạy dọc vạt trước, đường thêu đều như máy mà là thêu tay. Đứng xa nhìn như một bức tranh lụa. Mấy người trong hội đồng gật đầu.

Áo của Thao thì không có gì để nhìn từ xa. Lụa mỡ gà, không thêu, không đính. Chỉ có cái cổ.

– Mời em mặc thử. – ông giám đốc nói với chị diễn viên.

Chị diễn viên mặc áo của anh Lân trước. Anh Lân đứng cạnh, chỉnh vạt áo, nói về dải thêu, về ý nghĩa con thoi trong làng dệt, về màu nâu non của đất bãi sông. Anh nói hay, gọn, đúng giờ, như mọi lần. Rồi ông phê bình lớn tuổi hỏi chị diễn viên: em thử làm động tác ngồi khung cửi xem. Chị diễn viên ngồi xuống cái ghế đẩu, hai tay đưa ra phía trước như đang đẩy thoi, rồi giơ tay phải lên cao kéo khung.

Vai áo đội lên. Không nhiều. Nhưng cả thân áo kéo lên theo, dải thêu ở vạt trước nhăn lại một nếp.

Anh Lân thấy. Anh không nói gì. Anh chỉ khẽ chau mày.

Rồi đến áo của Thao.

Chị diễn viên vào sau tấm bình phong thay áo. Thao vào theo, vì cái áo cài khuy bấm bên sườn kiểu cũ, chị diễn viên không quen. Cô cài từng khuy, rồi đưa tay lên chỉnh cái cổ. Mặt trong cổ áo, đường lược chỉ đỏ chạy từ nách lên, ba mũi đổi chiều ở đỉnh vai. Chị diễn viên nghiêng đầu nhìn xuống, thấy sợi chỉ đỏ ở mép trong.

– Chị quên rút chỉ lược kìa.

– Chị để đấy. – Thao nói. – Em mặc vào thì không ai thấy.

Chị diễn viên nhìn cô một giây, rồi cười, không hỏi.

Chị bước ra. Đứng giữa vệt nắng. Lụa mỡ gà bắt nắng chiều, sáng lên một màu như lòng đỏ trứng pha nước. Cái cổ cao ba phân đứng thẳng ôm lấy gáy chị.

– Em ngồi khung cửi xem. – ông phê bình nói, lần thứ hai.

Chị diễn viên ngồi xuống ghế đẩu, đưa tay ra đẩy thoi, rồi giơ tay phải lên cao kéo khung.

Cái chiết nhỏ chéo bốn mươi lăm độ ở đầu vai mở ra như một cánh cửa. Thân áo đứng yên. Rồi chị hạ tay xuống, và cái chiết khép lại.

Bà hoạ sĩ vẽ phông, từ đầu đến giờ không nói câu nào, đặt cây bút xuống bàn.

Ông phê bình đứng dậy, đi vòng ra trước bàn, đến gần chị diễn viên. Ông xin phép, rồi cúi xuống nhìn đường khâu ở chân cổ. Ông đếm. Thao thấy môi ông mấp máy.

– Sáu mũi một phân. – ông nói. – Khâu tay.

– Dạ.

– Bao lâu cho cái cổ này?

– Ba ngày ạ.

– Cái chiết vai, ai dạy em?

Thao im một chút.

– Bà ngoại em. Bà em học của mẹ bà. Năm sáu mươi ba, mẹ bà cắt một cái áo cưới có cái chiết này, bà em mười ba tuổi ngồi lược. Năm bảy hai bà em cắt lại nó cho áo cưới của chính bà. Em đo từ cái áo ấy.

– Áo cưới năm bảy hai của bà em còn à?

– Còn ạ. Chưa vắt gấu.

Ông phê bình nhìn cô rất lâu. Rồi ông quay về chỗ ngồi, ghi vào sổ, và lần này Thao thấy ông ghi một dòng rất ngắn.

Anh Lân đi đến cạnh chị diễn viên. Anh xin phép, đưa tay lên đầu vai áo, ấn nhẹ ngón tay vào cái chiết nhỏ. Anh không nói gì một lúc.

– Bốn mươi lăm độ. – anh nói. Rồi anh quay sang Thao. – Anh tưởng em chỉ vẽ đẹp.

Thao không biết trả lời thế nào. Anh Lân cười, cái cười của người quen thắng mà hôm nay không thắng, và biết điều đó trước cả hội đồng.

– Diễn viên giơ tay lên ba trăm đêm. – anh nói. – Áo anh sẽ nhăn ba trăm lần. Áo em không nhăn lần nào. Thế thì không cần chấm nữa.

Anh gật đầu với hội đồng, rồi ra khỏi phòng.

Kết quả chính thức có vào chiều thứ Năm, ba tháng Mười hai. Chị Lan Chi gọi Thao vào phòng làm việc, đóng cửa, đưa cho cô một tờ giấy có dấu đỏ của nhà hát. Thiết kế phục trang vở "Gió lụa": Lưu Phương Thao.

– Điều kiện. – chị Lan Chi nói, trước khi Thao kịp nói gì. – Từ hôm nay đến đêm công diễn hai mươi ba tháng Một, em ở Hà Nội. Bốn mươi hai bộ áo cho hai mươi sáu diễn viên. Em có hai thợ phụ. Thứ Bảy, Chủ nhật em đi đâu chị không cấm, nhưng thứ Hai tám giờ sáng em phải ngồi ở xưởng. Đồng ý không?

– Em đồng ý.

– Còn một chuyện. – Chị Lan Chi tháo kính ra, lau vào vạt áo. – Anh Duy chấm em điểm thấp nhất trong năm người. Em biết vì sao không?

Thao lắc đầu.

– Anh ấy bảo anh ấy có lý do cá nhân để chấm em cao, nên anh ấy chấm thấp cho công bằng. Bốn người kia chấm em gần tuyệt đối. – Chị Lan Chi đeo kính lại. – Anh Duy là người tử tế. Em nhớ điều đó.

Thao ra khỏi phòng, đứng ở hành lang, tờ giấy có dấu đỏ trong tay.

Cô gọi cho Thước.

Thuê bao quý khách vừa gọi tạm thời không liên lạc được.

Ba ngày nay cô gọi hai mươi mốt lần. Lần nào cũng câu ấy. Tin nhắn của cô nằm đó, không ai đọc. Cô đã gọi cho bà, bà bảo nó đi từ sáng thứ Hai, xách cái ba lô, bảo bà là đi vài hôm, ông Hàm có chị giúp việc rồi, chị Hằng tối sang ngủ cùng. Cô đã gọi cho ông Hàm, ông bảo nó đi Bảo Lộc, ông biết, ông bảo nó đi. Cô hỏi ông anh ấy có gọi về không. Ông bảo không, chỗ ấy trên núi, sóng yếu.

Bảo Lộc không phải trên núi. Bảo Lộc là phố xá trên cao nguyên, nhà cửa đông đúc, có sóng, có xe khách chạy suốt ngày. Thao biết điều đó vì cô đã tra.

Cô đứng ở hành lang, nhìn cái màn hình điện thoại. Cô nghĩ đến ông bảo vệ già: cậu ấy bảo thôi chú, cháu phải bắt xe về cho kịp. Cô nghĩ đến tối thứ Bảy, đến bàn tay anh Duy trên bàn tay cô, mười lăm giây. Cô không biết anh đã đứng ở góc quảng trường lúc nào, đã thấy bao lâu, đã thấy cô rút tay ra hay chưa.

Cô nghĩ đến chú Quân năm chín tám. Anh đi chuyến tàu sớm, không gọi lại.

Không, cô tự nói. Anh ấy không phải bố anh ấy. Anh ấy đi tìm người. Anh ấy đã nói anh ấy sẽ đi tìm.

Nhưng anh ấy đã định nói với cô trước khi đi. Anh ấy mang cơm lên Hà Nội để nói. Rồi anh ấy không nói.

Cái sợ trong cô không phải sợ mất anh. Cái sợ ấy cũ hơn. Nó là cái sợ của cả nhà cô: một người đi khỏi một cái cửa mà không nói một câu, rồi những người ở lại phải tự điền vào chỗ trống ấy suốt hai mươi tám năm, năm mươi năm.

Điện thoại rung trong tay cô.

Không phải Thước. Mẹ.

Thao đứng thẳng lên, như đứng trước cửa phòng hội đồng. Từ đêm mẹ đi xe ghép về Hà Nội đến giờ, mẹ gọi cho cô ba lần, lần nào cũng chỉ để hỏi ăn chưa, ngủ chưa, bà có uống thuốc không. Giọng mẹ những lần ấy khô như tờ hoá đơn.

– Mẹ ạ.

– Chị Lan Chi gọi mẹ. – mẹ nói.

– Chị ấy gọi mẹ ạ?

– Chị ấy có số mẹ từ hồi con mới vào xưởng. Chị ấy bảo con được chọn. – Mẹ ngừng một chút. Thao nghe thấy tiếng điều hoà rì rì bên kia, tiếng người đi lại ở hành lang công ty. Rồi giọng mẹ thay đổi. Không khô nữa. Mềm, thấp, như giọng mẹ trên sân thượng đêm tháng Mười. – Con giỏi quá, con ạ.

Thao không nói được gì.

– Con có cần gì không? – mẹ hỏi. – Tiền thuê thợ. Tiền vải. Mẹ gửi.

– Con không cần gì mẹ ạ. Nhà hát lo.

– Thế thì tối nay con sang nhà mẹ ăn cơm. Mẹ nấu canh cua.

– Mẹ nấu canh cua ạ?

– Bà dạy mẹ nấu canh cua trước khi dạy con. – mẹ nói. – Bảy giờ. Con nhớ mang áo khoác.

Mẹ cúp máy. Thao đứng ở hành lang. Cô nghĩ đến câu ông Hàm dặn mẹ năm chín tám: tàu đêm qua Ninh Bình gió lắm, cháu nhớ mang cái áo khoác. Những người trong cái phố ấy, cô nghĩ, cả đời chỉ biết thương nhau bằng cách dặn mang áo khoác.

Tối ấy cô ăn cơm ở nhà mẹ, trong căn hộ tầng mười hai nhìn ra đường vành đai. Mẹ nấu canh cua mặn hơn bà một chút. Hai mẹ con không nói đến bà, không nói đến cái nhẫn, không nói đến cái hợp đồng. Mẹ hỏi về cái áo mẫu. Thao kể. Cô kể cái chiết vai bốn mươi lăm độ, kể ba ngày khâu cái cổ, kể ông phê bình đếm sáu mũi một phân.

Cô không kể đường lược chỉ đỏ cô để lại trong cổ áo. Cô không biết vì sao.

Mẹ nghe, gắp thức ăn cho cô, và một lần, chỉ một lần, mẹ đưa tay lên vén một sợi tóc trên trán cô, như hồi cô còn bé.

Mười giờ đêm, Thao về phòng trọ. Cô ngồi trên giường, điện thoại trên đầu gối.

Mười giờ hai mươi, nó rung.

Một tin nhắn. Thước.

Không có chữ nào trước. Chỉ có một tấm ảnh.

Ảnh chụp dưới một mái tôn, ánh sáng chiều vàng và xiên. Một cái bể nhuộm xây xi măng, nước màu xanh lam sẫm. Một ông già đứng bên bể, lưng hơi còng, áo sơ mi trắng xắn tay lên khuỷu, tay phải cầm một cây sào tre đang đảo lụa trong bể. Tay trái ông buông thõng. Cổ tay trái để trần.

Ông không nhìn vào ống kính. Ông nhìn xuống mặt nước nhuộm.

Dưới tấm ảnh, Thước gõ một dòng:

Ông ấy hỏi: cô Vóc còn đặt đồng hồ nhanh bảy phút không?

— Hết chương 24 —