Sợi cước dưới đáy rương

Chương 28: Sợi cước dưới đáy rương

– Bà ngất bao lâu? Ai thấy bà té?

– Tui! Tui thấy! – Bà hàng xóm, người đã chạy ra trạm kêu cô, vẫn còn thở hổn hển. – Tui qua mượn cái rổ, thấy bả nằm dưới đất trong bếp, nồi đậu đổ. Tui kêu, bả hổng trả lời. Chừng… chừng tui đếm tới hai chục thì bả mở mắt.

Bà Sáu Hên nằm trên bộ ván gỗ ở gian giữa, nơi ông Sáu và bà hàng xóm đã khiêng bà ra. Mặt bà tái, mồ hôi rịn trên trán, nhưng mắt mở, nhìn quanh, nhận ra cô. Cổ tay trái của bà sưng vù, cong lệch như cái nĩa úp ngược.

– Con… – Bà nói. – Con tới rồi.

Bốn giờ chiều thứ Ba. Ngoài trời nắng tháng Sáu như thiêu. Trong bếp nhà bà Sáu, cái bếp củi còn nghi ngút khói, nồi đậu xanh đổ tung tóe trên nền đất, cái nồi đồng to nằm lăn một góc. Bà Sáu đứng nấu đậu từ trưa, bà nói, để sáng mai đồ xôi. Bà thấy tối mắt, rồi không biết gì nữa.

Tường Lam khám từ đầu tới chân. Bà tỉnh táo, nói rõ, nhớ được hôm nay là ngày mấy. Không méo miệng, không yếu tay chân. Huyết áp hơi thấp, mạch hơi nhanh, đường huyết bình thường. Cô gọi Ri mang cái máy điện tim tới, đo. Nhịp tim đều, không có gì bất thường trên dải giấy. Lưỡi bà khô. Cả buổi trưa đứng bên bếp lửa giữa trời nắng, bà chưa uống một ngụm nước.

– Bà mất nước. – Cô nói với ông Sáu. – Nóng quá, đứng lâu, máu không lên kịp tới đầu nên ngất. Mà té xuống thì chống tay, gãy cổ tay.

Cô nẹp cổ tay bà bằng nẹp gỗ có lót bông, treo tay lên ngực bằng một cái khăn tam giác. Cô truyền cho bà một chai dịch. Rồi cô nói chuyện chuyển viện. Cổ tay gãy lệch như vậy phải vô bờ chụp phim, nắn lại, bó bột. Không gấp tới mức phải đi đêm. Sáng mai đi chuyến tàu chín giờ rưỡi, Ri đi kèm.

– Đêm nay con ở lại với bà. – Cô nói. – Bà mới ngất. Con muốn coi bà thêm một đêm cho chắc.

Bà Sáu nắm lấy tay cô bằng bàn tay phải còn lành.

– Ở lại đi con. – Bà nói. – Tui có chuyện muốn nói với con.

Ông Sáu gọi điện cho ông tổ trưởng, nhờ nhắn ra tàu cho thằng Vững. Ông ngồi bên giường vợ suốt buổi tối, ho khục khặc, cái ho khan của người từng bị gãy sườn. Chín giờ, cô bắt ông đi nằm. Ông đi nằm ở buồng trong, ho thêm một lúc rồi ngáy.

Gian giữa chỉ còn bà Sáu và cô. Một bóng đèn điện vàng treo trên xà nhà. Ngoài sân, tiếng dế kêu dưới giàn bông giấy.

Tường Lam ngồi trên cái ghế đẩu cạnh bộ ván, ngón tay gõ nhẹ trên đùi, đếm nhịp thở của bà. Mười sáu. Đều. Cô nhìn bàn tay mình gõ, và cô nghĩ tới Lộng. Hai tuần rồi. Hai tuần từ cái chiều trên mỏm đá ở vũng Hang Rái. Cô đã đi bộ về một mình theo con đường mòn, đi một tiếng rưỡi, khóc nửa đường, rồi thôi khóc, rồi về tới trạm thì Ri hỏi "Chị đi đâu mà mặt mày dị", cô nói "Đi bộ". Anh ra khơi sáng thứ Năm. Anh không ghé.

– Con. – Bà Sáu gọi.

– Dạ.

– Cái rương dưới gầm bộ ván. Con kéo ra giùm tui.

Cô cúi xuống. Dưới gầm bộ ván có một cái rương gỗ nhỏ, sơn màu nâu đỏ đã bong tróc, nắp có cái khóa đồng xỉn. Cô kéo ra.

– Chìa khóa trong hộp trầu. Trên đầu tủ.

Cái hộp trầu bằng gỗ, chạm hình con cá. Trong hộp, giữa mấy lá trầu héo và một nhúm cau khô, có cái chìa khóa đồng nhỏ xíu cột sợi chỉ đỏ. Cô mở rương. Mùi long não cũ bốc lên, lẫn mùi gỗ mục và mùi vải để lâu năm, cái mùi của những thứ người ta cất đi không phải để dùng mà để nhớ.

Bên trên là quần áo cũ gấp gọn. Một cái áo len trẻ con màu vàng, nhỏ bằng hai bàn tay, đan tay, có một cái lỗ thủng ở cùi chỏ đã được mạng lại. Một đôi dép nhựa đỏ bằng ngón tay cái. Một tấm ảnh màu đã bạc: ông bà Sáu hồi trẻ, đứng trước một cánh cổng sắt, bà Sáu ẵm một đứa nhỏ quấn khăn, mặt đứa nhỏ tròn như cái bánh bao.

– Thằng Vững đó. – Bà Sáu nói. – Hôm tụi tui nhận nó. Ở Quy Nhơn.

Dưới đáy rương là một cái bìa giấy cứng màu xanh, đựng mấy tờ giấy đánh máy, dấu đỏ đã phai. Giấy nhận nuôi con nuôi. Và một cái phong bì giấy dầu nhỏ, cũ tới mức mép đã sờn như vải.

– Cái phong bì. – Bà Sáu nói. – Con mở ra coi.

Tường Lam mở.

Trong phong bì là một chiếc vòng.

Một sợi dây nhỏ, nhỏ hơn cái vòng trên tay cô nhiều, cỡ chỉ đủ vòng quanh cổ chân một đứa trẻ sơ sinh. Tết bằng cước câu màu xanh lá, đã bạc đi nhiều, có chỗ ngả sang màu rêu. Ở giữa xâu một hạt thủy tinh. Một hạt duy nhất. Màu xanh ngọc, mặt đục mờ như phủ sương.

Tay cô run. Cô đặt cái vòng lên lòng bàn tay trái.

– Lúc tụi tui nhận thằng Vững, cô bảo mẫu đưa cho tui cái này. – Bà Sáu nói. Giọng bà chậm, đều, như đã nghĩ câu này ba mươi năm. – Cổ nói người đem nó tới cột cái này ở chân nó, dặn đừng có tháo, đừng có làm mất. Mà thằng nhỏ lớn mau quá, chân nó to ra, cổ sợ nó siết, cổ cắt ra bỏ vô phong bì. Cổ nói "Bà giữ cho nó. Mai mốt nó lớn, nó có cái để biết".

Bà ngừng lại, thở mấy hơi.

– Ba chục năm tui giữ. Tui tính để dành tới bữa thằng Vững cưới vợ tui đưa nó. Mà bữa nay tui té, tui nằm dưới đất, tui nghĩ lỡ tui đi luôn thì sao. Thằng Vững ở ngoài biển. Ông Sáu thì ho hen, trí nhớ hổng còn như xưa. Cái này nằm dưới đáy rương, ai biết.

– Bà… – Tường Lam nói. Giọng cô khàn đặc. – Ai đem Vững tới cơ sở bảo trợ hả bà?

Bà Sáu nhìn cô. Đôi mắt già hiền như mắt con trâu, vệt nước mỏng ở đáy.

– Má con. – Bà nói.

Ngoài sân, con dế ngừng kêu.

– Cuối năm đó. – Bà Sáu nói. – Trước bữa cô Huyên bỏ đảo đi chừng mười ngày. Cô tới nhà tui lúc tối. Cô đứng ở ngoài cửa, hổng chịu vô. Cả đảo đang chửi cô, cô sợ người ta thấy cô vô nhà tui thì người ta chửi lây. Cô nói: "Chị Huệ. Ở Quy Nhơn, trong cơ sở bảo trợ, có một đứa nhỏ trai, sinh tháng Mười. Chị với anh Sáu ra nhận đi. Chị đừng nói với ai là em báo."

– Bà có hỏi má con đứa nhỏ đó con ai không bà?

– Có. Tui hỏi. – Bà Sáu gật đầu. – Cô nói: "Má nó còn nhỏ lắm chị. Má nó thương nó. Mà má nó hổng nuôi được." Rồi cô đi. Tui hổng hỏi thêm. Hai chục năm tui với ông Sáu cầu con hổng được. Tui hổng muốn biết gì thêm. Tui sợ biết thêm thì người ta lấy lại.

Bà Sáu nhắm mắt lại một lúc.

– Bữa con đâm cây kim vô ngực ông Sáu trên tàu, tui đứng ở cầu cảng chờ. Thằng Thới la "con của con mụ Huyên". Tui nghe. Tui nghĩ: trời đất ơi, con của cô Huyên. Cô Huyên cho tui thằng Vững. Giờ con của cô Huyên cho tui ông Sáu. – Bà mở mắt ra. – Tui nợ nhà con hai lần. Tui hổng biết trả sao. Tui chỉ biết đồ xôi.

Tường Lam không nói được gì.

Cô nhìn xuống lòng bàn tay mình. Cái vòng chân nhỏ xíu nằm đó. Rồi cô kéo ống tay áo trái lên, đặt cổ tay mình xuống ngay cạnh nó, dưới bóng đèn vàng.

Hai sợi cước xanh, một to một nhỏ, một còn xanh một đã bạc. Ba hạt thủy tinh và một hạt thủy tinh. Cùng một màu xanh ngọc. Cùng một lớp mờ như sương. Cô cúi sát xuống, nhìn cái lỗ xâu qua hạt thủy tinh trên vòng chân: lỗ nhỏ, mép lỗ hơi cháy sém, cái kiểu lỗ khoan bằng một cây kim nung đỏ. Cô nhìn ba hạt trên tay mình. Y hệt.

Rồi cô nhìn cái nút.

Chỗ hai đầu sợi cước gặp nhau trên cái vòng chân, có một cái nút nhỏ hình hai mắt lưới chồng lên nhau. Nút mắt lưới đôi. Cô lấy móng tay lật nhẹ cái nút lên, nhìn mặt dưới. Bên trong có một vòng cước thắt ngược lại, giấu vào giữa, để kéo không tuột.

Con Gấm thắt ngược một vòng ở trong. Cả cái đảo này chỉ nó thắt kiểu này.

Cô lật cái nút trên vòng tay mình. Cũng có một vòng thắt ngược. Cùng một bàn tay.

Tường Lam ngồi bất động trên cái ghế đẩu.

Gấm ơi, cột chân nó cho chặt.

Ba năm nay cô thuộc câu đó như thuộc tên mình mà không hiểu. Cô đã nghĩ "nó" là một con thuyền, một con vật, một người già, một cái gì đó. Giờ nó nằm trong lòng bàn tay cô, nhỏ bằng một vòng cổ chân trẻ sơ sinh.

Một người con gái mười bảy tuổi gõ cửa trạm xá lúc tám giờ tối dưới mưa. Một vạt áo dính máu không phải của cô Mến. Một ca sinh không ai biết bên Gành Đen. Một cô gái nằm bẹp ba ngày "vì sốt", không về đám tang chị dâu, về tới thì đứng trước quan tài run cả buổi chiều. Một đứa bé trai trong cơ sở bảo trợ ở Quy Nhơn, giấy tờ ghi sinh ngày hai mươi ba tháng Mười, ba ngày sau cái đêm bão. Một cái vòng cột ở chân nó, "đừng có tháo, đừng có làm mất". Một người đàn bà sống một mình ba mươi năm, đứng trong bóng tối đầu hẻm nhìn qua khung cửa sổ một thằng con trai đang và cơm. Hai chục triệu bọc ni lông. "Mầy đừng có đi."

Những mảnh rời, cuối cùng, chạm vào nhau.

Cô ngẩng lên. Bà Sáu đã ngủ, hơi thở đều, cái tay gãy treo trên ngực, bàn tay lành còn nắm hờ mép áo cô. Trong buồng, ông Sáu ngáy. Ngoài sân, con dế kêu lại.

Tường Lam ngồi đó, một tay cầm cái vòng chân nhỏ, một tay để trên cổ tay mình, nghe mẹ nói lại câu đó trong đầu, lần này cô hiểu từng chữ.

Cột chân nó cho chặt. Nó là thằng Vững.

— Hết chương 28 —