Lễ cầu ngư rằm tháng Giêng

Chương 23: Lễ cầu ngư rằm tháng Giêng

– Hò… dô… Thằng Lụi! Mầy hát như con vịt đực bị bóp cổ! Hát từ cái bụng, hổng phải từ cái họng!

Ông Tư Rớt ngồi trên cái ghế đẩu giữa sân Lăng Ông, cây chèo gỗ sơn đỏ dựng bên cạnh, quát vang tới mức mấy con sẻ trên cây đa bay tán loạn. Thằng Lụi đứng trước mặt ông, cái mặt rỗ đỏ lựng, mồ hôi chảy ròng ròng dù trời chiều tháng Giêng còn se lạnh. Sau lưng nó, mười hai thanh niên ngồi bệt thành hai hàng trên nền gạch, tay cầm mái chèo gỗ, làm động tác chèo trên cạn.

Lộng đứng tựa cột cổng lăng, nhìn. Ba ngày nữa là rằm tháng Giêng. Năm nay anh là trưởng nam của cá Ông, nên lễ cầu ngư anh phải đứng đầu hàng con cháu. Mà cái việc anh làm nhiều nhất mấy bữa nay là đứng đây nghe ông Tư chửi thằng Lụi.

– Ông Tư hát lại cho nó nghe đi ông. – Anh nói.

Ông Tư quay lại, lườm anh. Rồi ông chống tay đứng dậy. Ông hát một câu. Giọng ông vẫn còn rè, chữ trước còn dính chữ sau, khóe miệng phải vẫn trễ một chút. Nhưng nó dài hơn bốn câu hồi tháng Mười nhiều. Nó trầm xuống rồi vút lên, như con sóng lớn nhấc một chiếc thuyền lên rồi đặt xuống. Mười hai thanh niên ngồi dưới đất chèo theo, đồng loạt, cái âm thanh mái chèo gỗ đập xuống nền gạch nghe như tiếng sóng thật.

Hát xong, ông Tư ngồi phịch xuống, thở dốc, rồi nhìn Lộng.

– Con nhỏ bác sĩ nói tui hát được ở lễ rằm. – Ông nói. – Nó nói đúng.

Lộng không trả lời. Anh nghĩ tới chiều mùng Sáu, lúc anh chạy ngược lên con đường đất từ nghĩa địa vì thấy cô đi sau cùng mãi không xuống, và thấy cô Út đứng chặn giữa đường, bàn tay chìa ra.

Anh đã đứng dưới khúc quanh, sau bụi tranh, không nghe được hết. Anh chỉ nghe được câu trả lời của cô.

– Cái vòng này má con đeo hai mươi bảy năm. Cô muốn lấy lại thì cô nói cho con biết cô cho má con vì chuyện gì.

Cô Út không nói. Cô Út quay lưng, chống gậy đi xuống, đi ngang qua chỗ anh đứng mà không thấy anh, hoặc thấy mà không nhìn.

Tối đó anh hỏi cô. Cô kể đúng chừng đó. Cô không kể thêm. Anh biết cô không kể thêm, cũng như anh biết khi nào biển đang giấu một cơn giông dưới mặt nước êm. Anh không hỏi nữa. Anh đã nói rồi: khi nào em biết chắc thì nói tui. Anh giữ lời.

Nhưng anh có hỏi cô Út một lần. Hai tuần trước Tết, sau bữa ở nhà bà Ba Lựu, anh ngồi phụ cô Út gỡ lưới ở sân sau, hỏi bâng quơ: "Cô Út, hồi đó ai nói thấy bà mụ Huyên ở với thầy giáo?". Cô Út đang cầm cây kim tre. Cô Út nói: "Lâu rồi ai nhớ." Rồi cô Út đứng dậy đi vô bếp. Lát sau anh nghe tiếng cái chén rớt bể.

Anh đã nghĩ cô Út buồn vì bà nội yếu. Giờ anh không chắc nữa.

Thứ Ba, rằm tháng Giêng, trời trong vắt.

Sáng sớm, cả xóm Bãi Nồm kéo về Lăng Ông. Mấy ông trong ban quý tế mặc áo dài đen, khăn đóng, đứng hai bên hương án. Lộng mặc áo dài khăn đóng của ông nội để lại, cái áo hơi chật ở vai, đứng đầu hàng con cháu, dâng hương, lạy, khấn cho một năm sóng yên biển lặng, cá đầy khoang. Sau lưng anh là ba Thới, chống gậy, mặc áo sơ mi trắng có quấn khăn tang trên cánh tay. Nhà còn tang, nhưng bà nội dặn trước khi đi: lễ cầu ngư là lễ của cả làng, thằng Lộng là trưởng nam, phải đứng.

Anh thấy cô ở rìa đám đông, cạnh Ri và chú Cang. Cô mặc áo dài màu xanh nhạt Ri cho mượn, tóc vấn gọn. Cô đứng nghiêm như mọi người, không biết phải làm gì nên làm theo người bên cạnh. Lúc cô ngẩng lên bắt gặp anh nhìn, cô hơi nhíu mày, như muốn nói "nhìn lên bàn thờ đi". Anh nhìn lên bàn thờ.

Chiều, hát bả trạo.

Sân lăng đông nghẹt người, con nít leo lên cả mấy cái rễ đa. Đội chèo cạn mười hai người ngồi thành hai hàng, mình trần, quấn khăn đỏ trên đầu, mái chèo sơn đỏ trong tay. Đầu hàng, ông Tư Rớt đứng, tay cầm cây chèo đầu mắt cá, bên cạnh là thằng Lụi, cũng quấn khăn đỏ, mặt tái mét.

Ông Tư cất giọng trước. Câu mở đầu, câu xin phép Ông, câu kể chuyện thuyền ra khơi. Ông hát ba đoạn. Tới đoạn thứ tư, ông quay sang thằng Lụi, gật đầu một cái.

Thằng Lụi hát.

Câu đầu tiên của nó run như cái lưới bị gió giật. Câu thứ hai đỡ hơn. Tới câu thứ ba, nó nhắm mắt lại, và giọng nó bật ra từ đâu đó dưới cái bụng, đúng như ông Tư dặn, to và thô và mặn như gió, vang qua sân lăng ra tới tận mé nước. Mười hai mái chèo đập xuống nền gạch đồng loạt. Ông Tư đứng bên cạnh, hai bàn tay to bè buông xuôi, không hát nữa, chỉ đứng nghe. Lộng thấy ông khóc. Ông không chùi nước mắt.

Hát xong, cả sân lăng vỗ tay rầm rầm. Thằng Lụi đứng ngơ ngác. Ông Tư vỗ vai nó ba cái, rồi quay ra tìm trong đám đông. Lộng biết ông tìm ai. Ông tìm thấy cô, giơ cây chèo đầu mắt cá lên một chút. Cô đứng giữa đám người, hai tay đặt trước ngực.

Tối, cỗ bày dọc bãi Nồm.

Trăng rằm mọc từ biển lên lúc trời vừa sụp tối. Nhưng nó không vàng như mọi tháng. Nó đỏ thẫm, tối mờ, như một hòn than sắp tàn trong bếp. Cả bãi xôn xao. Mấy bà già lấy tay che miệng, nói trăng bị ăn. Mấy ông già nhìn nhau. Có người đòi gõ mâm gõ nồi như hồi xưa.

– Nguyệt thực. – Lộng nghe giọng cô nói với thằng Su ở mâm bên cạnh. – Trái đất đứng giữa, che mặt trời. Bóng trái đất phủ lên mặt trăng. Lát nữa nó qua, trăng trắng lại.

– Sao nó đỏ dị cô?

– Vì ánh mặt trời đi vòng qua không khí của trái đất mới tới được mặt trăng. Đi vòng lâu thì đỏ. – Cô nghĩ một chút. – Giống cái đèn ở trạm đó con.

Thằng Su gật gù, như thể vậy là đủ hiểu.

Mâm của nhà Lộng bày gần đầu bãi, chung với mâm nhà chú Cang, nhà ông Tư Rớt, nhà ông bà Sáu Hên. Người ta mời cô bác sĩ ngồi. Bà Tư Hoa bưng qua một dĩa gỏi cá mai, đặt trước mặt cô, nói "Ăn đi bác sĩ", rồi đi, không đợi cô cảm ơn. Ông Sáu Hên rót rượu cho mấy người đàn ông, tới chỗ ba Thới thì ông Sáu rót trà. Thằng Vững ngồi sát con Ri, con Ri không đẩy nó ra.

Cô Út ngồi ở đầu mâm bên kia, cạnh vợ chồng con Nhớ. Cô Út không ăn. Cô Út uống. Rượu đế, rót từ cái can nhựa của ông Sáu, ly này qua ly khác. Anh chưa thấy cô Út uống như vậy bao giờ.

Trăng trắng dần lên. Cái màu đỏ thẫm rút đi từ một mép, như nước ròng.

Có người ở mâm bên cạnh, ông Bảy Hùng chủ tàu, đã ngà ngà, giơ ly lên về phía cô.

– Bác sĩ! Tui uống với bác sĩ một ly! Đêm bão năm rồi bác sĩ cứu con dâu tui, thằng cháu nội tui! – Ông cười hô hố. – Mà người ta nói bác sĩ với thằng Lộng ở với nhau tới sáng bên Gành Đen, y như hồi xưa…

Cả mấy mâm im bặt.

Ông Bảy Hùng biết mình lỡ lời, ngắc ngứ, cười trừ. Có lẽ chuyện sẽ dừng ở đó. Người ta sẽ cười cho qua, rót thêm rượu, nói sang chuyện cá.

Nhưng cô Út đứng dậy.

Cô Út chống gậy, lảo đảo một chút, rồi đứng thẳng. Mặt cô đỏ vì rượu, mắt sáng quắc.

– Y như hồi xưa. – Cô Út nói, to, rõ, cho cả mấy mâm nghe. – Ông Bảy nói đúng. Bà con khen con nhỏ này thì khen. Mà đừng có quên. Má nó bỏ chị dâu tui nằm đó. Má nó ở với thằng thầy giáo…

– Gấm.

Tiếng ba Thới không lớn. Ông không đứng dậy. Ông ngồi nguyên chỗ, cây gậy gác ngang đùi, ly trà trong tay.

– Đủ rồi. – Ông nói.

Cô Út quay sang nhìn anh trai, như nhìn một người lạ.

– Anh Năm. Anh quên rồi hả?

– Tao hổng quên. – Ba Thới nói. – Tao mới nhớ ra.

Cô Út đứng sững. Cái gậy run trong tay cô. Cả bãi im phăng phắc, chỉ còn tiếng sóng và tiếng loa nhạc rè rè từ mấy mâm xa.

Lộng đứng dậy.

Anh không định đứng. Anh định ngồi yên, như mọi lần, để chuyện trôi qua như nước trôi qua đá. Nhưng chân anh tự đứng dậy, và miệng anh tự mở ra.

– Bà con. – Anh nói. – Tui là thằng Lộng. Năm nay tui là trưởng nam của Ông. Tui có hai chuyện thưa với bà con, nhân đêm rằm.

Mọi con mắt quay về phía anh. Anh thấy cô ngồi đó, ngước lên nhìn anh, mặt tái đi.

– Chuyện thứ nhất. Đêm bão năm chín sáu, thầy Chinh hổng có ở trong phòng. Phòng thầy bay nóc từ năm giờ chiều. Thầy ngủ nhờ nhà ông bà Ba Lựu bên Gành Đen, ngồi đánh cờ với ông Ba tới sáng. Bà Ba còn sống. Ai hổng tin thì qua hỏi bà. Ba chục năm nay cái đảo này tin một chuyện hổng có thiệt.

Có tiếng xì xào. Có người quay sang hỏi người bên cạnh. Lộng không nhìn họ. Anh nhìn cô Út. Cô Út đứng như trời trồng, mặt trắng bệch dưới lớp đỏ của rượu, đôi mắt mở to nhìn anh như nhìn một con sóng lớn sắp đổ xuống.

– Chuyện thứ hai. – Anh nói. Giọng anh không run. Anh thấy lạ là giọng mình không run. – Đêm bão năm rồi, tui với bác sĩ ở bên Gành Đen tới sáng. Ở đó còn bà Năm Thủy, con Hà My, thằng nhỏ mới đẻ. Bác sĩ quỳ ép bụng con Hà My hai tiếng đồng hồ. Tui cầm đèn. Sáng ra tui ôm cổ vì cổ khóc. Ai muốn nói gì thì nói. Mà tui thưa trước với bà con: tui thương bác sĩ Tường Lam. Cổ chịu thì tui cưới.

Không ai nói gì trong một lúc rất lâu.

Rồi ông Tư Rớt, ở đầu mâm, đập bàn tay to bè xuống chiếu, một tiếng.

– Được! – Ông nói, giọng rè rè mà vang. – Thằng này được!

Có tiếng cười. Có tiếng vỗ tay lộp độp, rồi rộ lên. Thằng Vững huýt sáo. Con Ri bụm miệng. Út Nhớ khóc. Ông Sáu Hên rót thêm một ly, đẩy về phía anh.

Cô Út không ngồi xuống. Cô Út chống gậy, quay lưng, đi khập khiễng ra khỏi bãi, đi về phía con đường lên dốc, đi vào bóng tối. Ba Thới nhìn theo em gái, rồi nhìn con trai. Ông không nói gì. Ông nâng ly trà lên, uống một ngụm.

Còn cô thì vẫn ngồi đó. Cô không nhìn anh. Cô nhìn xuống dĩa gỏi cá mai, hai tay đặt trên đùi.

Mười giờ đêm, anh đưa cô về trạm. Trăng đã trắng lại, tròn vành vạnh, sáng tới mức thấy được từng hạt cát dưới chân.

Họ đi một đoạn dài mà cô không nói gì. Tới gốc bàng trước trạm, cô dừng lại.

– Anh hỏi cả làng trước khi hỏi em.

Anh gãi đầu.

– Tui hổng tính trước.

– Em biết anh không tính trước. – Cô nói. – Vì vậy em mới không giận được.

– Dị giờ tui hỏi em.

– Em chưa trả lời. – Cô nói. Rồi cô thở ra, nhìn lên cái đèn đỏ ngoài hiên. – Hồi chiều ba em gọi. Ba hỏi em ăn Tết ở mô, em nói thật, em ăn cơm mùng Một ở nhà anh. Ba nói ba không ưng. Ba nói thêm một lần nữa, rõ ràng, ba không ưng.

– Ừ.

– Còn một chuyện nữa. – Cô nói. Cô không nhìn anh. – Chiều nay, trước lễ, viện gọi em. Phòng tổ chức. Có một suất đi học chuyên khoa sản, học ở trường y Huế, hai năm. Họ chọn em. Em phải về viện trước tháng Chín để làm thủ tục.

— Hết chương 23 —