Mùa cạn nước

Chương 26: Mùa cạn nước

– Một khối trăm rưỡi! Ai mua thì xách thùng ra, ai hổng mua thì đứng tránh cho người khác mua!

Ông chủ ghe nước ngọt đứng trên mui, tay cầm cái vòi nhựa to bằng cổ tay, hét xuống đám đàn bà con nít đang chen nhau trên bãi đá Gành Đen. Thùng nhựa, can nhựa, xô sắt, cả mấy cái nồi nấu cơm, xếp thành một hàng dài ngoằn ngoèo từ mép nước lên tới chân giàn phơi cá. Nắng tháng Năm đổ xuống như đổ lửa. Đá bazan đen hút nắng, nóng tới mức không ai dám đi chân trần.

Từ đầu tháng Tư, trời không mưa một giọt. Gió nồm đã về, biển êm như mặt hồ, mùa cá cơm đã tới, ghe lưới nào cũng đầy khoang. Nhưng cái hồ chứa nước mưa của xóm Gành Đen đã cạn trơ đáy từ tuần trước, lớp bùn dưới đáy nứt ra thành từng ô như mai rùa. Ghe nước ngọt từ đất liền ra mỗi tuần hai chuyến. Nhà nào có tiền thì mua. Nhà nào không có thì đi múc ở cái giếng cũ cuối xóm.

Cái giếng cũ cuối xóm là lý do Tường Lam có mặt ở đây.

Hai ngày, chín đứa nhỏ và ba người già bên Gành Đen bị tiêu chảy. Đi ngoài toàn nước, ói, sốt nhẹ. Cô sang từ sáng hôm qua, đi từng nhà, hỏi từng người. Nhà nào có người bệnh cũng múc nước ở cái giếng cũ. Cô ra coi cái giếng. Nó nằm sát chân giàn phơi cá, cách cái hố xí chung của mấy nhà chưa tới hai chục mét, thành giếng nứt, nắp đậy là một tấm tôn rỉ.

Cô cho đổ thuốc khử trùng xuống giếng, dán một tờ giấy lên nắp, viết bằng bút lông thật to: KHÔNG UỐNG NƯỚC GIẾNG NÀY. Rồi cô ngồi xuống giữa bãi, mở thùng thuốc ra.

– Bác sĩ đi một mình hả?

Cô ngẩng lên. Cô Út Gấm đứng đó, cây gậy tre trong tay, cái nón lá sụp xuống trán.

– Dạ. Ri trực trạm. Chú Cang lớn tuổi rồi, con không cho đi nắng.

Cô Út nhìn cái thùng thuốc, nhìn mấy gói muối uống pha nước xếp chồng, nhìn hàng người đang chen nhau dưới ghe nước. Rồi cô Út dựng cây gậy vào giàn phơi, xắn tay áo lên.

– Chỉ tui làm. – Cô Út nói. – Tui biết nhà nào có con nít. Tui biết nhà nào hổng có tiền mua nước.

Ba ngày sau đó, hai người đi khắp xóm Gành Đen.

Cô Út dẫn đường. Cô Út biết từng ngõ, từng nhà, từng đứa con nít tên gì, mấy tuổi, má nó đi đâu. Cô Út gọi mấy bà hàng xóm ra, chia việc: nhà này nấu nước sôi, nhà kia giặt đồ cho đứa bệnh, nhà nọ coi chừng ông già nằm một mình. Tường Lam khám, pha muối uống, dặn từng câu. Uống từng ngụm nhỏ, nôn thì đợi mười phút cho uống lại. Vẫn cho bú, vẫn cho ăn cháo. Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, nước phải đun sôi mới uống. Cô Út đứng bên cạnh, nghe, rồi nói lại bằng cái giọng sang sảng của mình, nói theo kiểu Gành Đen, và người ta nghe cô Út hơn nghe cô.

Có một bà mẹ trẻ đã mua ở tiệm tạp hóa một vỉ thuốc cầm tiêu chảy, định bẻ nửa viên cho đứa con hai tuổi uống. Cô Út giật lấy vỉ thuốc trước khi Tường Lam kịp mở miệng.

– Bác sĩ nói gì mầy hổng nghe hả? Con nít đi ngoài là cái bụng nó đang tống cái dơ ra. Mầy cầm nó lại là cái dơ nằm trong bụng nó. – Cô Út quay sang Tường Lam. – Phải hông bác sĩ?

– Dạ phải. – Tường Lam nói. Cô không biết cô Út học câu đó ở đâu. Rồi cô nhớ ra, sáng nay chính cô đã nói câu đó, ở nhà bên cạnh, bằng những chữ khác. Cô Út nghe một lần là nhớ.

Hai đứa nhỏ mất nước nặng. Một đứa mười tám tháng, mắt trũng, môi khô, véo da bụng thì nếp da trở về rất chậm. Tường Lam phải truyền dịch ngay tại nhà, treo chai lên cái đinh trên vách. Đứa nhỏ khóc ngằn ngặt, giãy giụa, má nó ôm không nổi.

– Đưa đây.

Cô Út ẵm lấy đứa nhỏ. Không phải ẵm như người ta ẵm cháu hàng xóm. Cô Út đặt nó nằm ngang trên cánh tay trái, đầu nó gối vào khuỷu tay, bàn tay phải của cô Út vỗ nhẹ, đều đều lên mông nó. Người cô Út đung đưa theo một nhịp chậm, miệng hát ư ử trong cổ họng một câu hát không có lời. Đứa nhỏ nín. Tường Lam luồn kim vào mu bàn tay nó, nó chỉ hự một tiếng rồi thôi.

Cô ngẩng lên nhìn cô Út. Cô Út không nhìn cô. Cô Út nhìn đứa nhỏ trên tay mình, một cái nhìn mà Tường Lam đã thấy hàng trăm lần trong phòng sinh, trên mặt những người mẹ vừa được đặt con lên ngực. Rồi cô Út ngước lên, bắt gặp ánh mắt cô, và cái nhìn đó tắt ngay như ai thổi tắt một ngọn đèn.

– Nhìn cái gì. – Cô Út nói. – Truyền lẹ đi.

Chiều ngày thứ ba, không có thêm ca mới. Mấy đứa nhỏ đã đỡ, đứa mười tám tháng đã đòi bú. Tường Lam ngồi bệt trên bậc thềm cái chòi lưới mới của cô Út, lưng tựa vào vách gạch còn mùi vôi, hai chân duỗi thẳng, mệt rã.

Cô Út đi vào trong, lát sau bưng ra hai ly nước. Nước giếng nhà ông Sáu Hên bên Bãi Nồm, cô Út nói, Vững chở qua cho cô Út mỗi tuần hai can. Cô Út ngồi xuống bậc thềm, cách cô một khoảng.

Trên bậu cửa sổ của cái chòi mới, có một cái hũ thủy tinh mới. Nhỏ hơn cái cũ nhiều. Bên trong lưng lửng những mảnh thủy tinh biển, xanh, trắng, nâu, đổ ra từ cái lon sữa bột của Lộng.

Hai người ngồi im, nhìn ra biển. Mặt trời đã xuống thấp, nước biển chuyển từ xanh sang vàng cam. Mấy chiếc ghe lưới đang về, máy nổ lụp bụp.

– Bác sĩ giống má bác sĩ. – Cô Út nói. Không quay sang. – Cái tay. Cái cách đứng. Cái cách hổng chịu ngồi xuống khi còn người bệnh.

Tường Lam không nói gì. Cô nghe tim mình đập.

– Hồi đó… – Cô Út nói. Rồi cô Út dừng. Rồi nói tiếp, chậm, như người đi trên đá trơn. – Hồi đó tui mười sáu, mười bảy. Má bác sĩ hơn tui bảy tuổi. Chỉ hay qua đây. Dì chỉ ở bên này. Chỉ dạy tui đọc sách. Tui dạy chỉ thắt nút. Chỉ thắt hoài hổng được, chỉ cười…

Cô Út ngừng lại. Hai bàn tay cô Út đặt trên đầu gối, mấy ngón tay xoắn vào nhau.

– Má bác sĩ… – Cô Út nói. – Đêm đó má bác sĩ…

Rồi cô Út im. Im lâu lắm. Tường Lam nghe được tiếng sóng vỗ vào chân mỏm đá bên dưới, cái hốc đá mà tháng Mười Một cô Út đã nằm cả đêm trong đó. Cô chờ. Cô biết nếu cô mở miệng lúc này, cô Út sẽ đứng dậy. Cô chờ.

Cô Út không nói tiếp.

Mặt trời chạm mặt nước. Tường Lam nhìn xuống cổ tay trái của mình. Ba hạt thủy tinh xanh ngọc bắt ánh nắng chiều, sáng lên một chút.

Cô đã hứa với bà Bảy. Nếu con biết thì con giữ cho nó. Cô đã nghe ba nói. Má con chọn im. Cô không định nói thay ai. Nhưng cô cũng biết, nếu cô để buổi chiều này trôi qua, cô Út sẽ không bao giờ ngồi lại trên bậc thềm này với cô nữa.

– Cô Út. – Cô nói, rất khẽ. – Má con trước khi mất có nói một câu. Má con nằm trong viện, gần sáng, mở mắt ra nhìn lên trần nhà, nói rõ từng tiếng.

Cô Út không nhúc nhích.

– Má con nói: "Gấm ơi, cột chân nó cho chặt."

Cái ly nước trong tay cô Út rơi xuống bậc thềm, lăn lông lốc, nước đổ loang lên nền xi măng.

Cô Út đứng bật dậy. Cô Út không chụp cây gậy. Cô Út đứng đó, lảo đảo trên cái chân còn đau, mặt trắng bệch dưới lớp da cháy nắng, hai tay nắm chặt vạt áo. Đúng như cái sáng ở cầu cảng tháng Mười, đúng như cái tối trong bếp nhà ông Thới. Đôi mắt cô Út nhìn cô, mở to, sáng lên như hai đốm lửa, rồi mờ đi.

– Má bác sĩ… – Cô Út nói. Giọng cô Út vỡ ra. – Má bác sĩ nói vậy hả…

Rồi cô Út quay lưng đi.

Cô Út bỏ đi khỏi chính cái chòi của mình. Không cầm gậy, không cầm nón, đi khập khiễng xuống mấy bậc đá, đi qua bãi, đi lên con đường bê tông dẫn về phía dốc Cổ Ngựa. Cô Út đi nhanh tới mức có lúc vấp, chống tay xuống đường, rồi đứng dậy đi tiếp. Tường Lam đứng dậy, cầm cây gậy tre, định chạy theo. Rồi cô đứng lại.

Cô dựng cây gậy vào vách, lượm cái ly lên, lau khô bậc thềm. Cô ngồi lại đó cho tới khi trời tối hẳn và đèn trong các nhà ở Gành Đen sáng lên. Cô Út không về.

Tám giờ tối, một anh dân quân chở cô về Bãi Nồm bằng xe máy.

Chín giờ, cô xách túi đi sang nhà ông bà Sáu Hên. Mấy hôm nay ông Sáu ho, cô hẹn tối ghé nghe phổi. Nhà ông bà Sáu ở cuối một con hẻm nhỏ phía sau chợ, căn nhà gạch thấp, trước sân có cây trứng cá với cái giàn bông giấy. Chuyến biển này Vững ở nhà. Nó đi thử việc ở xưởng trong bờ một tuần, mới về hôm trước, chưa trả lời ông chủ xưởng. Thằng Tâm đi thế nó dưới hầm máy tàu Lộng.

Đầu hẻm tối om. Cô đi chậm, dò đường bằng ánh đèn điện thoại. Tới gần cổng nhà ông Sáu, cô tắt đèn.

Có một người đứng dưới bóng tối của cây bàng bên kia hẻm, đối diện cổng.

Cô Út Gấm.

Cô Út đứng im, không gậy, hai tay buông xuôi, mặt hướng về phía căn nhà. Cửa sổ nhà ông Sáu mở. Bên trong có ánh đèn vàng, có tiếng chén đũa, có tiếng bà Sáu cằn nhằn chuyện gì đó, có tiếng Vững cười to, cái tiếng cười hô hố của thằng con trai to như cái tủ lạnh. Qua khung cửa sổ, thấy được cái lưng nó, ngồi khom trên cái ghế đẩu thấp, đang và cơm.

Tường Lam đứng sau một cột điện, cách chừng hai chục bước. Cô không lại gần. Cô không bỏ đi.

Cô Út đứng đó rất lâu. Lâu tới mức muỗi bu kín bắp chân Tường Lam mà cô không dám đập. Lâu tới mức trong nhà đã dọn mâm, tiếng chén đũa đã thôi, bà Sáu đã ra sân đổ nước rửa chén. Cô Út vẫn đứng. Có một lúc, Vững đi ra cửa, vươn vai, ngáp một cái thật dài, nhìn ra hẻm. Cô Út lùi sâu hơn vào bóng cây.

Vững đi vô. Đèn trong nhà tắt bớt một bóng.

Cô Út đưa tay lên mặt, chùi một cái. Rồi cô Út quay lưng, đi ra đầu hẻm, đi về phía dốc, đi chậm, khập khiễng, không gậy, một mình, giữa đêm.

— Hết chương 26 —