Cổng xưởng ở Dĩ An

Chương 1: Cổng xưởng ở Dĩ An

Cổng xưởng Dĩ An là cánh cổng sắt sơn xanh, hai cánh, có ổ khóa to bằng nắm tay. Chính tay Lụa chọn màu sơn đó, mười một năm trước. Sáng nay chị đứng bên ngoài nó.

– Chị Hai thông cảm. – Tư Lộc nói, mắt nhìn xuống đôi dép của chị. – Cô Gấm dặn hông cho ai vô khu máy hết. Chị cần gì em vô hỏi giùm.

– Tôi xin cái máy một kim cũ ở góc kho. – Lụa nói. – Cái máy có cái nắp gỗ sứt góc. Ở đây không ai xài nó nữa.

Tư Lộc gãi đầu. Ông là người chị tuyển năm 2010, hồi ông mới mất việc ở một kho gạo, vợ đang có bầu đứa thứ hai. Chị nhớ ông khóc khi nhận tháng lương đầu. Giờ ông đứng sau song sắt, khó xử như người phải đuổi má mình ra khỏi nhà.

Lụa ngước nhìn lên dãy cửa kính văn phòng trên lầu. Có một bóng áo trắng đứng đó. Gấm. Em gái chị đứng nhìn xuống, tay cầm ly nước, không động đậy. Chị đứng chờ chừng một điếu thuốc thì cái bóng quay vô trong.

Tư Lộc đi vô rồi đi ra. Ông nói nhỏ: cô Gấm bảo máy móc đã kiểm kê, thuộc tài sản công ty, muốn lấy thì làm đơn.

– Ờ. – Lụa nói. – Vậy thôi.

Trời Dĩ An tháng Mười còn mưa dầm. Chị đón xe buýt về phòng trọ ở một con hẻm sau chợ, phòng trên lầu hai, cầu thang sắt lót tôn, bước lên kêu bùng bùng. Trong túi áo khoác chị còn cuộn chỉ vàng hoa cau lấy chịu ở tiệm tạp hóa đầu hẻm, định đem theo để nếu được cái máy thì xỏ chỉ thử liền tại chỗ.

Hai tháng trước, Khiêm chết. Ông đi nhậu về khuya, xe tông vào đuôi một chiếc xe tải đậu bên lề. Lụa nghe tin qua một người thợ cũ gọi điện. Chị không đi đám. Hai mươi bốn năm làm vợ chồng, một năm làm người dưng, tới lúc người ta chết rồi chị cũng không biết nên khóc hay không, nên chị ngồi nhà may nốt cái lai quần cho khách.

Tới bậc thứ mười một thì chân trái chị không nhấc lên được. Chị nghe một tiếng ù rất dài trong tai trái, như tiếng mô-tơ máy may chạy không tải. Bàn tay nắm cuộn chỉ siết lại. Chị nhớ mình nghĩ một chuyện rất vô duyên: cuộn chỉ này chưa trả tiền.

Rồi tối.

Tiếng đầu tiên chị nghe là tiếng loa.

– Bánh mì nóng giòn đây… bánh mì Sài Gòn đặc ruột thịt nguội đây…

Cái loa rè, đọc lặp lại, chạy chậm qua ngoài vách. Lụa nằm im. Chị biết cái giọng đó. Cái giọng thu sẵn của chiếc xe đạp bán bánh mì chạy qua hẻm Âu Cơ mỗi sáng hồi chị còn ở trọ đầu những năm hai ngàn. Cái hẻm mà chị đã rời đi hơn hai chục năm.

Chị mở mắt. Trần nhà là mấy tấm ván ép ố vàng, có một vệt nước loang hình con cá. Mùi dầu hôi, mùi bột giặt, mùi cơm nguội. Tiếng ai đánh răng khạc nhổ ở vòi nước đầu dãy. Chị nằm trên tấm nệm mút mỏng trải dưới sàn gạch tàu, đắp cái mền hoa xanh của má cho hồi cưới.

Cái mền đó chị làm mất năm 2005, trong lần dọn về xưởng mới.

Lụa ngồi dậy. Chân trái nhấc lên dễ dàng. Tay chị không còn mấy đốm đồi mồi, móng tay không còn vết nứt dọc. Bàn tay hai mươi mấy tuổi, ngón trỏ có vết chai ở chỗ tì vải, ngón giữa có cái sẹo nhỏ do kim máy đâm hồi học nghề. Chị nắm lại, mở ra, nắm lại.

Trên vách ván treo một cuốn lịch bloc, loại lịch xé mỗi ngày một tờ, có in hình con dê đỏ trên bìa cứng. Tờ trên cùng ghi to chữ số mười tám. Tháng Ba năm 2003. Thứ Ba. Bên dưới in chữ nhỏ: mười sáu tháng Hai, năm Quý Mùi.

Chị nhìn tờ lịch lâu tới mức nghe được tiếng mình thở.

– Dậy rồi hả bà xã?

Khiêm bước vào từ cửa, tay cầm hai ổ bánh mì gói giấy báo. Anh mặc sơ mi trắng sọc xanh, quần tây đen, tóc chải nước bóng lưỡng. Hai mươi tám tuổi. Bụng còn phẳng, mặt chưa có cái nọng cằm, hai mắt còn sáng và biết cười. Đây là người đàn ông mà hai tháng trước nằm trong hòm kiếng ở nhà tang lễ, chị không tới nhìn.

Lụa không nói được gì.

– Sao nhìn anh dữ vậy? – Khiêm cười, đặt bánh mì lên cái bàn xếp thấp kê sát vách. Hồi này nhà chưa có máy may. – Ăn lẹ đi rồi đi. Chín giờ người ta mở cửa, đi trễ là xếp hàng tới trưa.

– Đi đâu? – Giọng chị khàn.

– Thì đi nộp hồ sơ đăng ký kinh doanh. Hôm qua nói rồi mà. – Khiêm cầm lên một cái túi vải xanh nhỏ, miệng rút dây, lắc lắc. Bên trong kêu lách cách. – Anh lấy ra sẵn rồi nè. Năm chỉ. Trưa nay anh bán cho tiệm vàng, chiều qua tiệm ông Kha lấy máy luôn.

Túi vải xanh. Chị may cái túi đó bằng vải vụn còn lại của áo cưới, năm 2001, để đựng vàng cưới má cho với nhà trai cho. Năm chỉ vàng y.

Lụa nhớ cái buổi sáng này. Chị đã nhớ nó suốt hai mươi ba năm, mỗi lần nhớ lại là một lần nghe lòng bàn tay mình rát. Sáng hôm đó chị ăn ổ bánh mì này, đi theo anh lên phòng đăng ký, đứng ngoài hành lang chờ anh ký giấy. Anh nói đứng tên chồng thì người ta nể, đàn bà đứng tên ai cho mối. Chị gật. Chị nghĩ vợ chồng là một. Cái tờ giấy ký sáng hôm đó, hai mươi hai năm sau, tòa đọc lên ở phiên ly hôn, chị mới hiểu cái chữ "một" ấy là một của ai.

– Em đau bụng. – Lụa nói.

Chị không định nói câu đó. Nó tự ra.

– Đau sao?

– Đau quặn. Chắc tối qua ăn ốc. – Chị ôm bụng, cúi xuống. Chị không phải người biết diễn. Nhưng bụng chị thật sự đang quặn, vì chị vừa nhớ ra mình chưa ăn gì từ chiều hôm qua, cái chiều của năm 2026.

Khiêm ngồi xổm xuống. Anh đặt tay lên lưng chị, xoa mấy cái. Bàn tay ấm. Lụa phải cắn môi để không né ra.

– Vậy em nằm nghỉ đi, anh đi một mình. Hồ sơ anh ký sẵn rồi.

– Anh đưa em cái túi. – Chị nói, đưa tay ra.

– Chi vậy?

– Để em cất. Anh đi một mình, em sợ anh làm rớt. Hồi tháng trước anh làm rớt cái bóp ở chợ Tân Bình, anh quên rồi hả?

Chị không biết tháng trước anh có làm rớt bóp hay không. Nhưng hồi trẻ anh làm rớt bóp nhiều lần tới mức câu đó không thể sai. Khiêm nhíu mày. Rồi anh cười, đặt cái túi vào tay chị.

– Bà xã kỹ quá. Vậy chiều em khỏe, mình đi lấy máy.

Cái túi nặng hơn chị nhớ. Năm chỉ vàng thì nhẹ hều, chưa bằng một quả trứng gà. Nhưng chị cầm nó như cầm cái khung máy.

Khiêm đứng dậy, sửa lại cổ áo, nhìn vào mảnh gương nhỏ dán trên vách. Lụa nhìn anh soi gương. Anh luôn soi gương trước khi ra đường, kiếp trước cũng vậy, kể cả lúc tóc đã bạc phân nửa và anh nhuộm đen bằng thuốc nhuộm mua ở chợ.

Có cái gì đó hơi lạ, nhưng chị chưa gọi được tên.

– Mà anh nói nè. – Khiêm quay lại. – Chuyện đứng tên, em đừng có lăn tăn. Đứng tên anh là để làm ăn. Ông Tài đâu có cho đàn bà vay.

– Ông Tài nào?

– Thì ông Tài chủ xưởng em đó. – Khiêm nói, giọng như nói chuyện trời mưa. – Anh mượn ổng mười triệu rồi. Đầu tháng. Ổng nói cơ sở mình mà đứng tên anh, ổng giao hàng cho làm, trừ dần vô tiền công. Không thì năm chỉ vàng của em mua được cái máy cũ là cùng, lấy gì mà làm?

Lụa ngồi im.

Chị đã sống qua năm 2003 một lần. Chị đã ở trong căn phòng này, nghe tiếng loa bánh mì này, ăn ổ bánh mì này. Chị biết năm chỉ vàng cưới đã thành cái máy một kim cũ và cái máy vắt sổ cũ, biết tháng Tư cơ sở mở. Chị biết những năm đầu xưởng làm gia công cho xưởng ông Tài với cái giá rẻ mạt, mà chị cứ tưởng là do mình chưa có mối. Chị không hề biết có món nợ mười triệu nào.

Kiếp trước, sáng nay, Khiêm không nói câu này. Hay anh có nói, mà chị không nghe? Chị lục lại trong đầu. Không. Chị nhớ rõ từng câu của buổi sáng ấy, vì sau này ngồi một mình trong phòng trọ năm 2025, chị đã nhai lại nó cả trăm lần. Không có ông Tài. Không có mười triệu.

– Anh vay hồi nào? – Chị hỏi.

– Đầu tháng, anh nói rồi. Mùng một tháng Hai âm, anh còn nhớ vì ổng nói ngày đầu tháng vay cho hên. – Khiêm nhìn đồng hồ đeo tay. – Thôi anh đi. Em nằm nghỉ, trưa anh mua cháo về.

Anh cúi xuống hôn lên tóc chị. Mùi dầu thơm rẻ tiền. Rồi anh đi ra, dép lẹp xẹp trên nền gạch hành lang, tiếng xe máy nổ dưới đầu hẻm, xa dần.

Lụa ngồi đó với cái túi vàng trong tay. Ngoài kia con xe bánh mì đã đi tới cuối hẻm, giọng thu âm vọng về nhỏ dần. Có tiếng con nít khóc ở phòng bên. Có tiếng bà chủ trọ Tư Mập la ai đó để xe chắn lối đi.

Chị kéo dây túi, đổ năm chỉ vàng ra lòng bàn tay. Năm miếng vàng lá mỏng, có dấu chữ của tiệm vàng chợ Gò Công. Chị đếm, một, hai, ba, bốn, năm. Rồi chị mở cái giỏ đệm đựng đồ riêng dưới chân nệm. Dưới đáy giỏ, gói trong miếng vải ka-ki, còn hai chỉ nữa.

Hai chỉ này má cho riêng chị một tuần trước đám cưới, dúi vào tay ở chái bếp, nói nhỏ: "Cái này của con, hổng phải của nhà chồng. Lỡ có chuyện gì thì có cái mà xài." Kiếp trước, chị đem hai chỉ này cầm năm 2008 để trả lương thợ, rồi không bao giờ chuộc lại.

Lụa ngồi xếp bảy miếng vàng thành hai hàng trên mặt mền. Năm và hai.

Chị chưa biết sẽ làm gì. Chị chỉ biết một điều: sáng nay không ai được đi nộp cái hồ sơ đó với năm chỉ vàng này.

Chị đứng lên, đi ra vòi nước đầu dãy rửa mặt. Nước máy mát lạnh, có mùi clo. Chị vục nước lên mặt ba lần, nhìn mặt mình trong mảnh gương tròn treo trên cây đinh. Khuôn mặt hai mươi lăm tuổi, gò má còn đầy, chưa có hai nếp nhăn ở khóe miệng. Đôi mắt thì không phải mắt của người hai mươi lăm tuổi. Chị nhìn ra được điều đó, và chị sợ người khác cũng nhìn ra.

– Con Lụa hôm nay không đi làm hả? – Bà Tư Mập hỏi, tay ôm thau đồ.

– Dạ con đau bụng, con xin nghỉ buổi sáng.

– Ờ, đau thì nghỉ. Mà nói thằng Khiêm nhà mày đóng tiền nhà nghen, qua mùng năm lâu rồi đó.

– Dạ.

Lụa quay vô phòng. Lúc đi ngang cái bàn xếp, chị thấy dưới hai ổ bánh mì có một xấp giấy kẹp ghim. Hồ sơ của Khiêm. Anh bỏ quên.

Tờ trên cùng là tờ khai đăng ký hộ kinh doanh, viết tay bằng mực xanh, chữ Khiêm nghiêng nghiêng đẹp như chữ thầy giáo. Tên hộ kinh doanh: Cơ sở may Khiêm Lụa. Chủ hộ: Đặng Vĩnh Khiêm. Ngành nghề: may gia công quần áo. Chỗ chữ ký đã có chữ ký của anh.

Lụa lật tờ thứ hai. Bản sao chứng minh nhân dân của anh. Tờ thứ ba là một tờ giấy học trò gấp đôi, viết vội: "Nhớ: 10 tr anh Tài, trừ dần vô công. Đợt đầu 2.000 bộ."

Hai ngàn bộ. Kiếp trước, đơn gia công đầu tiên từ xưởng Tài tới vào cuối tháng Tư, đúng hai ngàn bộ. Chị nhớ vì chị và một con nhỏ thợ phụ may suốt mười hai ngày, ngủ gục trên bàn máy.

Hồi đó chị tưởng Khiêm chạy được mối đó nhờ giỏi ăn nói.

Lụa để xấp giấy xuống đúng chỗ cũ, đặt hai ổ bánh mì lên trên như cũ. Chị ngồi xuống mép nệm, nhìn tờ lịch con dê đỏ.

Ngoài hành lang có tiếng xe máy đỗ lại. Tiếng dép lẹp xẹp quay về. Khiêm bước vào, hơi thở dồn.

– Anh quên hồ sơ. – Anh cầm xấp giấy lên, liếc chị một cái. Cái liếc rất nhanh, rất ngắn, như liếc xem cửa đã khóa chưa. – Em có coi hông?

– Coi gì? – Lụa nói. – Em đau bụng muốn chết đây nè.

Khiêm cười, gấp xấp giấy bỏ vào túi quần. Anh đi ra, lần này không hôn tóc chị.

Chị ngồi nghe tiếng xe anh nổ máy lần thứ hai. Rồi chị mới để ý cái điều lạ hồi nãy là gì. Trong phòng không có mùi thuốc lá. Khiêm hút thuốc từ năm mười bảy tuổi, một ngày gần một gói, tới năm năm mươi tuổi bác sĩ dọa mới chịu bỏ. Cái gạt tàn bằng vỏ lon sữa bò vẫn nằm trên bậu cửa sổ. Nó sạch trơn.

— Hết chương 1 —