Áo bà ba cho má

Chương 13: Áo bà ba cho má

Lụa không cãi.

Chị ngồi trên mép bộ ván, nhìn gói giấy báo nằm cạnh mấy đòn bánh tét. Chị nghĩ tới cả trăm câu có thể nói. Ảnh bán máy cho con. Ảnh có đứa con gái tám tuổi. Con không có ai hết. Con bỏ chồng vì chồng con lừa má. Con Gấm ký giả chữ con.

Câu cuối cùng thì chị không được nói. Mấy câu kia thì nói ra nghe như người có tật giật mình.

– Dạ. – Chị nói. – Để con phụ má gói bánh.

Má không trả lời. Má đẩy qua cho chị một xấp lá chuối đã lau sạch.

Hai mẹ con gói bánh tới chiều, không ai nói câu nào ngoài mấy câu về nếp, về đậu, về mỡ. Gói giấy báo vẫn nằm trên bộ ván. Má không cầm lên. Chị cũng không cất đi.

Bốn giờ, Gấm đi chợ về, xách theo một bịch củ kiệu với con gà luộc. Nó thấy chị ngồi trên bộ ván. Nó đứng lại ở cổng rào dâm bụt một chút, rồi đi thẳng vô bếp, không chào.

Đêm hai mươi chín, Lụa ngủ trên bộ ván ngoài hiên, đắp cái mền cũ của ba. Má với Gấm ngủ trong buồng. Chị nằm nghe tiếng muỗi, tiếng ếch nhái ngoài ruộng, tiếng nồi bánh tét sôi lục bục trên ông táo ngoài chái bếp. Má ngồi canh nồi bánh tới ba giờ sáng, lâu lâu châm thêm củi. Chị nằm nghe má ho.

Sáng ba mươi Tết, chị đi xe ôm ra chợ Gò Công.

Chợ ngày cuối năm đông nghẹt. Người bán dưa hấu chất trái thành núi, người bán bông vạn thọ, cúc mâm xôi xếp chậu chật lối đi. Mùi mắm tôm chà bốc lên từ dãy hàng khô, mùi tôm khô, mùi lạp xưởng, mùi nhang trầm. Chị đi thẳng vô dãy sạp vải trong nhà lồng.

Sạp vải của bà Tư Thà vẫn ở đó, góc trong cùng. Hồi chị mười bảy tuổi học nghề ở tiệm may kế bên, ngày nào chị cũng chạy qua sạp này mua chỉ, mua nút cho bà chủ. Bà Tư Thà giờ đã bảy mươi, tóc bạc trắng, vẫn ngồi trên cái ghế gỗ cao.

– Con Lụa con bà Nhạn đó hả? – Bà nheo mắt. – Nghe nói mày lên Sài Gòn làm chủ xưởng.

– Dạ, xưởng nhỏ thôi bà.

Chị lựa một khúc vải lụa màu nâu đất, mặt lụa mịn, có ánh như nước trà. Hai mét. Chị mua thêm một tấm vải lót mỏng, một vỉ nút bóp. Bà Tư Thà gói vô giấy báo, cột dây.

Chị về tới nhà lúc mười giờ. Má đang lau bàn thờ ba. Gấm đang lặt dưa kiệu ngoài sân.

Lụa đi ra chái sau.

Cái máy may đạp chân của má vẫn đặt ở đó, sát vách lá, dưới cửa sổ trổ ra hướng ao. Cái máy đầu đen, thân có vẽ bông vàng đã tróc gần hết, mặt bàn gỗ đen bóng vì bàn tay người ta xoa lên mấy chục năm. Má mua nó năm 1980, bằng tiền bán hai con heo. Lụa học đạp máy trên đó năm mười hai tuổi. Kiếp trước, khi má mất, cái máy này về tay ai chị không biết. Năm đó chị đang lo vụ dời xưởng về Dĩ An, không về kịp đám.

Chị lau mặt bàn máy bằng cái giẻ. Chị nhỏ mấy giọt dầu máy vô các khớp. Chị đạp thử. Cái bánh xe gang quay, dây da kéo, kim lên xuống. Kêu cành cạch mà đều.

Trên vách lá, móc trên cây đinh, có cái áo bà ba đen má mặc đi đám cưới, đi tòa. Chị lấy nó xuống, trải lên bàn, lấy thước dây ra đo. Ngang vai. Vòng ngực. Hạ eo. Dài áo. Dài tay. Rộng cửa tay. Chị đo hai lần, ghi lên mặt trong một miếng bìa lịch cũ bằng viên phấn.

Chị không hỏi má. Chị biết số đo của má. Chị chỉ đo lại để biết người má đã gầy đi bao nhiêu.

Má gầy đi gần ba phân ở ngực.

Chị trải khúc lụa nâu lên bộ ván, vẽ phấn, cắt. Lụa mềm, trơn, phải lót giấy báo dưới cho khỏi xô. Chị cắt thân trước, thân sau, hai tay áo liền kiểu bà ba, cái cổ tròn, hai túi trước. Chị cắt chậm. Chị không có rập. Chị cắt bằng tay và bằng hai mươi ba năm.

Rồi chị ngồi vào máy đạp chân của má.

Má đi ngang qua chái một lần, nhìn vô, không nói gì. Gấm đi ngang qua hai lần. Lần thứ hai nó đứng lại ở cửa chái, dựa vô cột, coi chị ráp vai. Nó coi lâu. Rồi nó đi.

Chị may cả buổi chiều. Ráp vai, tra tay, ráp sườn. May cổ. Viền cửa tay. Lên lai. Đóng túi. Đóng nút bóp. Mỗi đường may chị làm chậm hơn mức cần, vì máy đạp chân không có mô-tơ, mà vì chị muốn ngồi lâu hơn ở cái máy này.

Lúc đóng xong cái nút cuối cùng, chị mở hộp chỉ của má.

Hộp chỉ của má là cái hộp bánh quy bằng thiếc, nắp in hình mấy cô gái mặc áo dài đạp xe, đã tróc sơn. Trong đó có chỉ đủ màu cuộn trên ống gỗ, có kim, có cái đê đồng, có nút. Ở góc hộp, có một cuộn chỉ màu vàng hoa cau đã gần hết, chỉ còn quấn mỏng một lớp trên ống.

Chị xỏ chỉ đó vô cây kim khâu tay. Chị lật cái áo ra mặt trái. Đường sườn bên trái, ngay dưới nách. Ba mũi lược, mỗi mũi nửa phân, cách nhau một phân. Gút. Cắt.

Chiều ba mươi Tết tắt nắng lúc sáu giờ. Má thắp nhang bàn thờ ba, đặt dĩa bánh tét, dĩa dưa kiệu, con gà luộc, mâm ngũ quả. Gấm quét nhà lần cuối. Ở đầu xóm có nhà ai mở băng cải lương lớn hết cỡ, tiếng ca vọng cổ bay qua ruộng.

Lụa gấp cái áo bà ba lụa nâu, đặt lên bộ ván, chỗ hồi trưa để gói giấy báo. Gói giấy báo vẫn ở đó.

– Má, con may cho má cái áo mặc Tết.

Má đứng ở cửa buồng. Má nhìn cái áo, rồi lại gần, cầm lên. Má sờ mặt lụa. Má giũ nó ra, ướm lên người. Vừa. Vừa tới từng phân, tới cả cái chỗ má đã gầy đi.

Rồi má làm một việc mà chị không ngờ, mà chị đã chờ suốt cả buổi chiều. Má lật cái áo ra mặt trái. Má đưa ngón tay cái rà dọc đường sườn bên trái, từ lai lên tới nách, như má vẫn làm với mỗi cái áo má may xong, ba chục năm nay.

Ngón tay má dừng lại dưới nách.

Má đứng im lâu tới mức Gấm từ trong bếp đi ra, đứng sau lưng má, nhìn qua vai má.

– Chỉ của má. – Má nói. Giọng má nhỏ. – Cuộn chỉ cuối cùng.

– Dạ. Con lấy trong hộp của má.

– Má mua cuộn đó năm má có bầu con Gấm. Mua có ba cuộn. – Má vẫn nhìn ba mũi chỉ. – Hồi đó má làm vầy để khách khỏi lộn đồ. Ở chợ người ta gửi may cả chục cái áo đen giống nhau.

– Con biết, má.

– Mày còn nhớ.

– Con làm cho mọi bộ mẫu con may. Cả hàng đi Nhật.

Má ngẩng lên nhìn chị. Mắt má ướt mà má không khóc. Má gấp cái áo lại, chậm, vuông, như gấp áo cho khách. Rồi má cầm gói giấy báo trên bộ ván lên, bỏ vô túi áo bà ba đang mặc.

– Năm tới đưa tay. – Má nói. – Đừng gửi phiếu.

Đêm giao thừa, ba mẹ con ngồi trên bộ ván ngoài hiên, ăn bánh tét với dưa kiệu. Không có pháo, đã mấy năm nay cấm pháo, chỉ có tiếng trống lân ở xóm trên vọng xuống, tiếng ai đó hát karaoke ở nhà bên kia ruộng. Má mặc cái áo bà ba lụa nâu. Gấm ngồi xa nhất, ăn ít, rồi đứng dậy đi ra sau hè.

Lúc Gấm đi rồi, má nói, không nhìn chị.

– Con Gấm nói vậy là tại nó giận mày.

– Dạ.

– Mày có biết vì sao nó giận không?

Lụa không trả lời. Chị không biết. Chị đoán được, mà chị không biết.

– Năm mày lên Sài Gòn, con Gấm học lớp bảy. – Má nói. – Ba mày mất có một năm, nợ thuốc thang còn đó. Mày đi rồi, không ai phụ má bán bánh buổi sáng. Má cho nó nghỉ học.

Má nói như kể chuyện thời tiết năm ngoái. Lụa ngồi im.

– Nó khóc cả tuần. Rồi nó viết thơ gửi mày. Nó nói chị Hai ở Sài Gòn có tiền, chị Hai gửi tiền về cho em đi học, em trả chị Hai sau. Má đọc lén rồi má cũng để nó gửi.

Một bức thư. Trên giấy học trò, chữ con nít, có chữ L viết hoa ở chữ "Lụa" có cái đuôi cong lên.

Chị nhớ ra rồi.

Chị nhận bức thư đó ở dãy trọ đầu tiên của chị, gần chợ Tân Bình, năm 1996. Chị đang làm ở tiệm may, lương ba trăm nghìn một tháng, ở ghép với bốn đứa con gái khác, ăn cơm với nước tương. Chị đọc thư, thấy thương em, mà không có tiền. Chị viết thư trả lời, ngắn, một trang. Chị nhớ câu cuối cùng chị viết, vì nó dễ viết nhất: Để chị tính.

Rồi chị quên.

Chị không tính. Chị không viết thư thứ hai. Chị đi làm, đổi chỗ trọ hai lần, quen Khiêm, cưới chồng, vô xưởng ông Tài. Tám năm. Kiếp trước, ba mươi năm, chị chưa từng nhớ lại bức thư đó lần nào.

– Nó chờ thơ mày cả năm. – Má nói. – Ngày nào đi bán bánh về nó cũng chạy ra hỏi ông đưa thơ.

Ngoài sau hè, chỗ bờ ao cũ, có một cái bóng nhỏ ngồi trên bậc đất. Gấm ngồi ôm đầu gối, nhìn ra miếng ruộng đã đổ đất của người ta.

Lụa đi ra. Chị ngồi xuống bậc đất, cách em một khoảng bằng một người ngồi. Đêm ba mươi không trăng, chỉ có ánh đèn hắt từ nhà ra, với mấy con đom đóm bay lập lòe trên bờ cỏ.

Hai chị em ngồi một lúc lâu.

– Năm đó chị có nhận thơ em. – Lụa nói.

Gấm không quay lại.

– Chị nhớ hả?

– Chị mới nhớ.

Gấm cười, một tiếng ngắn qua mũi.

– Trễ rồi chị Hai.

Nó đứng dậy, phủi quần, đi vô nhà. Lụa ngồi lại với mấy con đom đóm.

Mùng một, mùng hai, mùng ba, chị theo má đi chúc Tết họ hàng trong xóm. Ai cũng hỏi chuyện chồng con. Chị nói ly hôn rồi. Ai cũng tặc lưỡi. Chị để họ tặc lưỡi.

Gấm đi chơi với bạn cả ngày, tối mới về.

Trưa mùng bốn, Chủ nhật, hai mươi lăm tháng Một, thằng cháu bà Sáu Nở đạp xe vô tận nhà, kêu chị ra tạp hóa nghe điện thoại, người ta gọi từ Sài Gòn, gọi hai lần rồi.

Chị chạy ra. Ống nghe đặt nằm trên quầy, cạnh hũ kẹo đậu phộng.

– Con Lụa hả? – Giọng ông Mười Sang, rè rè qua đường dây. – Ông nè. Ông Thông gì đó, cái ông đeo kính, điện vô nhà ông kiếm con. Ổng nói gấp lắm. Ổng nói ông nói lại con nghe.

– Dạ, ổng nói sao ông?

– Ổng nói… ông ghi ra giấy rồi đây. – Tiếng giấy sột soạt. – Ổng nói xưởng ông Tài nào đó vừa nộp cho ổng một bộ mẫu đồ ngủ con nít, giống y bộ của con. Giống y, ổng nói hai lần. Rẻ hơn của con một ngàn rưỡi một bộ. Bà Nhật kia ra Giêng qua coi hàng thì so hai bộ.

— Hết chương 13 —