Câu hỏi ở chân cầu thang

Chương 18: Câu hỏi ở chân cầu thang

– Thiệt hả? – Chị Phụng hỏi.

Chị Phụng đứng giữa sân xưởng, sáng Thứ Ba sau đám cưới, chưa tới bảy giờ. Chị chạy xe máy từ Chợ Lớn lên, chưa ăn sáng, còn mặc cái áo khoác chống nắng.

– Không. – Lụa nói.

– Chị biết. – Chị Phụng gật đầu. – Chị hỏi cho chắc. Mà em phải biết chuyện này: tiệc hôm Chủ nhật, ông Tài ngồi với sếp của anh Thông tới ba giờ chiều. Ông Lục, giám đốc công ty thương mại. Hai người nói chuyện gì chị không nghe, mà lúc về ông Lục bắt tay ông Tài lâu lắm.

Chị Phụng đi rồi, Lụa đứng trong sân thêm một lúc. Ông Mười ngồi ghế bố, đọc báo bằng cái kính lúp, hỏi con bữa nay sao không vô máy.

Chiều Thứ Ba tuần sau, ông Lục gọi điện vô nhà ông Mười.

Chị chưa gặp ông Lục lần nào. Chị chỉ biết ông qua mấy câu Thông kể: người Hà Nội vô Nam làm ăn từ đầu những năm chín mươi, tính nhanh, mắt chỉ thấy con số. Giọng ông qua điện thoại khàn, gọn.

– Chị Lụa. Đơn tháng Sáu bên khách đặt ba ngàn bộ, giao giữa tháng Bảy. Xưởng chị mười hai máy, chị làm không kịp. Tôi đã nói chuyện với anh Tài. Xưởng anh Khiêm nhà chị nhận hai ngàn bộ, chị làm một ngàn. Hàng vẫn xuất dưới tên cơ sở chị, vì khách chỉ duyệt xưởng chị. Giá chung tám ngàn rưỡi. Chị đồng ý thì Thứ Sáu tuần sau ký.

– Dạ không được anh.

Đầu dây bên kia im một giây.

– Sao không?

– Xưởng anh Khiêm không phải xưởng của em. – Lụa nói. – Khách duyệt xưởng em, khách đến tận xưởng em coi. Hàng xuất dưới tên em thì phải may ở xưởng em. Em làm không kịp ba ngàn bộ thì em nhận một ngàn, còn lại anh giao xưởng khác mà khách đã duyệt.

– Chị Lụa. – Giọng ông Lục hạ xuống, mà không mềm đi. – Tôi nói thẳng. Anh Tài chào giá tốt. Chị không hợp tác thì đơn tới tôi cân nhắc lại hết, kể cả một ngàn bộ của chị.

Chị cầm ống nghe, đứng trong cái chái nhỏ của ông Mười, nhìn lên tờ lịch treo trên vách.

Kiếp trước, năm 2011, có một khách hàng Hàn Quốc ngừng đặt hàng xưởng chị, không nói lý do. Ba năm sau chị mới biết từ một người quen: có một lô hàng mang tên xưởng chị bị lỗi nặng, khách phát hiện lô đó may ở một xưởng khác, gia công lại không khai báo. Chị không hề biết có lô đó. Khiêm nói khách đổi chính sách. Chị tin.

Bây giờ chị nghe lại mùi của chuyện đó, rõ như mùi chỉ cháy.

– Dạ em hiểu anh. – Chị nói. – Em xin anh cho em gặp anh Thông với chị Sakurai trước Thứ Sáu tuần sau. Chị Sakurai đang ở Việt Nam, đợt kiểm hàng quý này.

– Gặp làm gì?

– Em xin khách tới kiểm xưởng em. Không báo trước. Ngày nào cũng được.

Ông Lục im lâu hơn. Rồi ông nói được, và cúp máy.

Tối đó Lụa ngồi một mình ở bàn cắt, mở cái bao thư dày ra.

Chị trải từng tờ lên mặt bàn. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, Cơ sở may Lư Lụa, chủ hộ Lư Thị Lụa. Hợp đồng thuê nhà ba năm, có dấu công chứng. Quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Hợp đồng gia công với công ty thương mại, bốn bản, bốn đơn. Tờ giấy bán máy của Kha. Rồi chị lấy trong tủ sắt ra một xấp giấy kẻ thước dày cộm: những tờ ký nhận tiền công mỗi tuần, từ tháng Tư năm 2003 tới giờ. Tên từng người thợ, số tiền, chữ ký của chính người đó. Mai Thơ ký chữ Thơ tròn tròn. Dì Chín không biết ký, điểm chỉ ngón cái. Diễm ký chữ D có cái vòng. Không chữ ký nào giống chữ ký nào.

Chị lấy luôn xấp phiếu kim, mỗi tấm dán những mảnh kim gãy đã tìm đủ, có ngày giờ, tên máy, chữ ký của chị và dấu lăn tay của dì Chín. Tấm phiếu ngày năm tháng Một năm 2004 có ba mảnh kim, một mảnh đã từng cắm trong cái kẹp tóc con bướm.

Chị xếp tất cả vô một bìa hồ sơ nhựa trong.

Thứ Năm, mười hai tháng Năm, tám giờ sáng, chưa ai hẹn trước, chiếc xe hơi bảy chỗ của công ty thương mại chạy vô đầu hẻm. Thông bước xuống, rồi Sakurai, rồi một người đàn ông chừng năm mươi tuổi, mặc áo sơ mi trắng tay ngắn, tóc hoa râm, mắt nhỏ và nhanh. Ông Lục.

Sakurai không chào ai trước. Chị ta đứng ở cửa xưởng, đếm. Mười hai cái máy. Mười lăm người thợ, kể cả dì Chín ngồi vắt sổ ở góc với cái đầu gối băng thun. Chị ta đi một vòng, chậm, mở từng hộp kim, nhìn từng gầm máy, như lần đầu. Chị ta dừng lại trước tấm bìa ghi phát kim treo trên vách, đọc. Chị ta đứng trước cái tủ sắt khóa rập, nhìn cái lỗ chìa quay vô vách.

Rồi chị ta quay qua Thông, nói một tràng tiếng Nhật.

Thông dịch, lần này anh không dịch cho Lụa, anh dịch cho ông Lục.

– Chị ấy nói: mười hai máy, mười lăm người, một ca, một tháng làm tối đa một ngàn hai trăm bộ kiểu hàng này. Ba ngàn bộ trong sáu tuần là không thể, nếu không gửi đi xưởng khác. Gửi đi xưởng khác mà không khai báo là vi phạm quy định của khách. Khách phát hiện thì không chỉ cắt đơn xưởng này. Khách xem xét lại cả công ty mình.

Ông Lục không nói gì. Ông nhìn quanh xưởng, nhìn mười lăm người thợ đang cúi đầu may như không có ai tới, nhìn ông già ngồi ghế bố ngoài sân đọc báo bằng kính lúp.

Lụa đặt cái bìa hồ sơ nhựa trong lên bàn cắt, trước mặt ông Lục.

– Thưa anh, đây là giấy tờ xưởng em. – Chị nói. – Đăng ký đứng tên em. Nhà thuê có công chứng. Danh sách thợ, tiền công từng tuần, mỗi người tự ký. Phiếu kim từ ngày đầu làm hàng cho bên anh. Em xin gửi kèm một tờ cam kết em viết tối qua: Cơ sở may Lư Lụa không có quan hệ góp vốn, liên kết, hay gia công lại với bất cứ xưởng nào. Hàng nào mang tên em mà không may ở căn nhà này thì không phải hàng của em.

Ông Lục cầm tờ cam kết lên đọc. Ông đọc lâu. Rồi ông lật xấp giấy ký nhận tiền công, lật vài trang, dừng lại ở cái dấu điểm chỉ của dì Chín.

– Bà cụ này không biết ký hả?

– Dạ. Dì làm với em từ ngày đầu.

Ông Lục đóng bìa hồ sơ lại. Ông quay qua Thông, nói nhỏ mấy câu. Rồi ông quay lại nhìn Lụa.

– Ở tiệc cưới, anh Tài nói hai xưởng là một nhà. – Ông nói. – Chị không cải chính.

– Ở tiệc cưới em gái em, em không đứng dậy cãi với ai, anh. – Lụa nói.

Ông Lục nhìn chị thêm một chút. Rồi ông gật đầu, một cái gật rất ngắn, như người ta gật khi kiểm xong một thùng hàng.

Chiều hôm sau, Thông gọi chị lên văn phòng ký hợp đồng. Một ngàn hai trăm bộ, giữ giá chín ngàn rưỡi. Một ngàn tám trăm bộ còn lại, công ty giao cho một xưởng ở Thủ Đức đã được khách duyệt từ năm ngoái. Không có tên xưởng Khiêm. Không có tên ông Tài.

Ký xong, Thông tiễn chị ra hành lang. Văn phòng nằm trên lầu ba một tòa nhà cũ, thang máy hư từ tuần trước, phải đi cầu thang bộ.

– Chị Lụa. – Thông nói nhỏ, trước khi chị bước xuống. – Hôm qua sếp tôi kể. Ở tiệc cưới, anh Khiêm nói với sếp tôi một câu. Anh ấy nói: chị Lụa sẽ không chịu đâu, chị ấy sẽ đòi khách xuống kiểm xưởng, rồi sẽ bày hết giấy tờ ra. Anh ấy nói vậy từ hôm Chủ nhật.

Lụa đứng ở đầu cầu thang.

– Rồi sao anh?

– Anh ấy nói: nếu chị ấy làm vậy thì sếp đừng ép nữa, cứ chia đơn cho xưởng khác cũng được, miễn đừng để chị ấy nhận hết. – Thông nhíu mày. – Tôi không hiểu. Như là anh ấy không cần thắng. Anh ấy chỉ cần thử.

Chị cảm ơn Thông. Chị đi xuống.

Cầu thang bộ của tòa nhà cũ hẹp, lót gạch men trắng đã ố vàng, tay vịn bằng sắt sơn xanh, mỗi chiếu nghỉ có một cái cửa sổ nhỏ trông ra con hẻm sau. Mùi ẩm, mùi thuốc lá cũ ai hút từ hồi nào còn đọng trong vách. Chị đi xuống từng bậc, tay cầm bìa hồ sơ, tay kia vịn lan can.

Như là anh ấy không cần thắng. Anh ấy chỉ cần thử.

Chị biết chị sẽ đòi khách xuống kiểm xưởng, sẽ bày hết giấy tờ ra. Chị biết vì chị là chị. Mà làm sao người khác biết, từ hôm Chủ nhật, trước khi chị nghĩ ra?

Chiếu nghỉ lầu hai. Chiếu nghỉ lầu một. Ánh nắng chiều xiên qua cái cửa sổ nhỏ, chiếu một vệt vàng lên mấy bậc thang cuối.

Ở chân cầu thang, cạnh cái thùng rác inox và cái bảng tên các công ty trong tòa nhà, Khiêm đứng dựa vô lan can.

Anh mặc sơ mi xanh nhạt, tay áo xắn lên, chiếc nhẫn cưới mới trên ngón áp út. Anh không hút thuốc. Anh cầm một cây tăm, ngậm trên môi, như cái tối ở bờ kênh hai năm trước.

Lụa dừng lại ở bậc thứ ba từ dưới lên.

Khiêm nhìn lên chị. Anh không cười. Anh nhìn chị bằng cái nhìn của người đã nhìn chị suốt hai mươi bốn năm, cái nhìn chị đã quen tới mức không còn thấy nó nữa, mà bây giờ chị mới thấy lại.

Anh lấy cây tăm ra khỏi miệng.

– Lần này cổng xưởng em tính sơn màu gì? – Anh nói khẽ, giọng bình thường như hỏi thăm sức khỏe. – Vẫn màu xanh hả, bà chủ xưởng Dĩ An?

Cái bìa hồ sơ nhựa trong tay Lụa trượt xuống một chút. Chị giữ lại kịp.

Xưởng Dĩ An không có. Ở năm 2005 này, không có một cái xưởng nào của chị ở Dĩ An. Không có cái cổng sắt hai cánh mà chính tay chị chọn màu sơn năm 2015. Không có phiên tòa năm 2025, không có tờ bảng lương, không có cái bóng áo trắng sau cửa kính.

Chưa ai trên đời này biết những thứ đó.

Trừ một người đã chết hồi tháng Tám năm 2026, trước chị hai tháng.

Khiêm bỏ cây tăm vô thùng rác, gật đầu chào chị như chào một người quen, rồi quay lưng đi ra cửa tòa nhà, bước vô vệt nắng chiều ngoài vỉa hè đường Lê Thánh Tôn.

Lụa đứng trên bậc thang thứ ba, nghe tim mình đập. Lần đầu tiên từ cái buổi sáng có tiếng loa bánh mì, chị biết chắc rằng mình không phải người duy nhất đã quay về.

— Hết chương 18 —