Mùa thu năm tám

Chương 24: Mùa thu năm tám

Anh Thông đặt tờ fax lên bàn cắt, úp mặt xuống, như người ta úp một lá bài xấu.

– Quý tới hãng giảm sáu chục phần trăm. – Anh nói. – Không phải riêng chị. Tất cả các xưởng.

Cuối tháng Chín năm 2008. Ngoài sân mưa dầm từ trưa, nước nhỏ từ mái hiên xuống cái lu sành ông Mười để hứng, tiếng tong tong đều như máy đếm. Anh Thông ngồi trên cái ghế nhựa, áo sơ mi trắng ướt hai vai, tóc hai bên thái dương đã có sợi bạc. Năm nay anh ba mươi tám tuổi. Kiếp trước, chị gặp anh lần đầu khi anh đã có mấy sợi bạc đó.

Lụa lật tờ fax lên. Chữ tiếng Anh, chị đọc không hết, chỉ đọc được mấy con số. Đơn tháng Mười Một, hủy. Đơn tháng Mười Hai, giảm từ bốn ngàn xuống một ngàn rưỡi. Đơn quý một năm sau, chưa xác nhận.

– Bên Mỹ có mấy cái ngân hàng sập. – Anh Thông nói. – Tôi đọc báo cũng không hiểu hết. Chỉ biết khách bên đó không mua, khách bên Nhật cũng co lại. Sếp tôi nói chưa biết tới bao giờ.

Lụa đặt tờ fax xuống.

Đây rồi.

Chị không nhớ ngày. Kiếp trước chị không đọc báo, không biết ngân hàng bên Mỹ nào sập, chỉ biết một buổi chiều mùa mưa năm 2008 Khiêm về nhà, ngồi xuống bộ ván, nói đơn của bên ông Lục hủy hết rồi. Chị nhớ cái lưng anh khom xuống. Chị nhớ chị đi ra sau bếp đứng một lúc lâu, không biết làm gì với hai bàn tay.

Năm nay chị biết làm gì.

– Anh Thông. – Chị nói. – Anh uống trà đi. Em đi lấy cái này.

Chị vô buồng, lấy ra cuốn sổ tiết kiệm. Ngân hàng cấp, bìa xanh, tên chủ tài khoản là công ty chị. Từ tháng Hai tới giờ, tháng nào chị Trâm cũng trích vô đó một phần. Chị lật trang cuối, đặt trước mặt anh Thông.

Anh Thông đọc con số. Anh ngẩng lên.

– Cái này là…

– Ba tháng lương của cả xưởng. – Lụa nói. – Em để dành từ đầu năm.

– Chị biết trước hả?

– Em không biết gì hết. – Lụa nói. Câu này chị đã nghĩ sẵn từ hồi tháng Giêng. – Năm ngoái đơn nhiều quá. Má em nói nắng nhiều thì mùa mưa tới, ai ở quê cũng biết.

Anh Thông nhìn chị thêm một lúc. Anh không hỏi nữa.

Sáng Thứ Hai, Lụa không cho ai vô máy. Lần thứ hai trong năm năm.

Chị lấy cái bảng đen nhỏ ông Mười hồi xưa dùng ghi nợ tiệm tạp hóa, dựng lên ở đầu bàn cắt. Chị cầm viên phấn trắng, viết lên đó mấy con số, chữ to, ai đứng cuối xưởng cũng thấy. Tháng Mười: đơn còn lại bao nhiêu bộ. Tháng Mười Một: bao nhiêu. Tháng Mười Hai: bao nhiêu. Tiền lương cả xưởng một tháng: bao nhiêu. Tiền trong quỹ lương: đủ ba tháng.

Hai mươi người đứng nhìn tấm bảng. Diễm đọc nhẩm, môi mấp máy. Nga đếm ngón tay.

– Mọi người thấy rồi. – Lụa nói. – Đơn rớt hơn một nửa. Chị không biết tới bao giờ. Chị không hứa được với ai là tháng Ba năm sau có hàng.

Không ai nói gì. Ngoài sân, ông Mười chống nạng đứng ở cửa chái nghe.

– Chị nói chị tính sao. – Chị nói tiếp. – Không ai mất việc. Không ai bị cắt lương cơ bản. Từ tuần này bỏ tăng ca. Mỗi ngày làm tám tiếng. Thứ Bảy làm buổi sáng. Cơm trưa vẫn có thịt. Lương vẫn trả ngày mùng năm. Chừng nào quỹ này cạn mà đơn chưa về, chị sẽ đứng đây nói lại với mọi người, trước một tháng.

– Còn chị? – Mai Thơ hỏi.

– Chị không lãnh lương tới khi có đơn lại.

Diễm giơ tay.

– Chị nói thiệt hả chị? Xưởng bên Bình Trị Đông đuổi một nửa rồi đó chị. Đứa bạn em bị đuổi tuần trước, không có đồng nào.

Lụa cầm cuốn sổ tiết kiệm lên, đưa cho Diễm. Diễm cầm, mở ra, đọc. Rồi nó đưa cho Nga đứng kế bên. Nga đưa cho người kế bên. Cuốn sổ bìa xanh đi một vòng hai mươi người, ai cũng mở ra, ai cũng nhìn con số, có người không đọc được chữ số lớn thì người kế bên đọc cho nghe. Cuối cùng nó về tay dì Chín. Dì không đọc, dì chỉ cầm nó lên, ướm ướm như ướm một cái áo, rồi đưa trả chị.

– Con nhỏ này. – Dì nói. – Mày giấu cái này cả năm hả?

Kiếp trước, cũng vào một buổi sáng như vầy, chị đứng ở đầu một cái bàn cắt khác, nói với thợ là từ tháng sau cắt mười phần trăm lương. Chị không viết số nào lên bảng. Chị không đưa cho ai coi cái gì. Chị nói xong thì đi lên gác, ngồi khóc một mình. Ba tháng sau nửa xưởng đi. Những người ở lại thì không còn ngồi ăn cơm với chị nữa.

Năm nay không ai đi.

Chiều tối, xưởng tắt máy lúc năm giờ, sớm hơn mọi khi hai tiếng. Thợ không về liền. Mai Thơ ở lại dạy Nga với hai đứa nhỏ cách cắt rập từ một cái áo mẫu. Dì Chín ở lại dạy mấy đứa thợ mới cách soi đường may bằng kính lúp, cách đếm mũi chỉ. Diễm ở lại tháo một cái máy cũ ra lau dầu, vì Diễm nói rảnh tay thì ngứa. Lụa ngồi ở bàn cắt, giác lại sơ đồ cho một lô hàng chưa có, chỉ để tay không ngồi không.

Tối đó ông Mười chống nạng ra bàn cắt, kéo cái ghế nhựa ngồi xuống cạnh chị. Từ hồi té ở giếng, ông đi chậm hơn, mà ông không chịu nằm.

– Hồi sáng ông nghe hết rồi. – Ông nói. – Tiền nhà mấy tháng này con khỏi đưa. Thằng Hiếu gửi về đủ cho ông ăn.

– Dạ không được ông. – Lụa nói. – Hợp đồng ghi rồi.

– Hợp đồng là ông với con ký. Ông muốn sửa thì ông sửa.

Hai ông cháu ngồi cãi nhau một lúc, cãi nhỏ, như người ta trả giá ở chợ mà hai bên đều muốn mình thiệt. Cuối cùng chị chịu đóng một nửa, nửa kia khi nào có đơn lại thì trả bù. Chị lấy một tờ giấy, viết ra: tháng Mười, tháng Mười Một, tháng Mười Hai năm 2008, bên thuê trả trước một nửa tiền nhà, còn nợ một nửa, sẽ trả khi xưởng có đơn trở lại. Chị ký, đưa ông ký.

Ông Mười cầm tờ giấy lên, cười khà khà, lắc đầu.

– Lại giấy. – Ông nói. – Con nhỏ này nợ ông cũng làm giấy.

– Dạ, nợ thì phải có giấy. Mai mốt ông quên, con nhắc ông.

– Ông mà quên thì con khỏi trả. – Ông nói, rồi ký chữ Sang, run run, xé tờ giấy làm đôi theo nếp gấp, đưa chị một nửa, giữ một nửa. Chị không hiểu ông xé làm gì. Ông nói hồi xưa người ta làm vậy, mỗi người giữ một nửa, ráp lại mới đòi được.

Chị cất nửa tờ giấy vô bao thư. Nửa kia ông kẹp vô cuốn lịch treo trên vách chái.

Mùa thu năm đó, chợ Soái Kình Lâm vắng hơn cả mùa mưa năm 2003. Mấy sạp vải đóng cửa nửa ngày. Bốc vác ngồi chồm hổm dưới mái hiên chơi cờ tướng. Chị Phụng ngồi trên cái ghế đẩu cao ở góc sạp, trước mặt vẫn cái máy tính bỏ túi, mà cuốn sổ hóa đơn ít khi mở ra.

– Mối dưới tỉnh nói người ta không mua đồ bộ mới, mặc đồ cũ. – Chị Phụng nói. – Năm nay chị giao cho em được một nửa năm ngoái là cùng.

– Dạ, em hiểu.

– Mà em nghe chuyện thằng Khiêm chưa? – Chị Phụng hạ giọng.

Chị Phụng kể. Đầu năm, giữa lúc đơn còn tràn, Khiêm ôm nguyên một lô vải thun lạnh bốn chiều, loại vải trơn láng, co giãn, may đồ bơi. Mấy chục cây, hàng nhập, chưa ai trong chợ dám ôm nhiều như vậy. Mua chịu của ông Tài, ông Tài bán vải mà. Rồi Khiêm mua thêm hai chục cái máy chuyên may thun co giãn, máy mới, vay ngân hàng, con Gấm ký. Giờ vải nằm chất trong kho ở Dĩ An, máy phủ bạt.

– Ổng nói năm sau có đơn đồ bơi lớn. – Chị Phụng nói. – Nói chắc như đinh đóng cột. Ai hỏi đơn của ai, ổng không nói. Mà ổng nói như ổng đã cầm hợp đồng trong tay.

Lụa ngồi nghe tiếng mưa trên mái tôn chợ.

Đơn đồ bơi trẻ em. Ba ngàn bộ. Tháng Hai năm 2009. Anh Thông đưa về.

Kiếp trước nó tới với xưởng của vợ chồng chị. Anh nhớ như vậy. Anh ôm vải, mua máy, chờ nó tới với xưởng của anh, vì anh nghĩ nó tới với cái xưởng chứ không tới với người.

Chị không nói gì với chị Phụng. Chị mua mấy cuộn chỉ, rồi về.

Đầu tháng Mười Một, một tối Thứ Năm, chín giờ, có người gõ cổng rào.

Ông Mười đã ngủ. Thợ về hết. Dì Chín đang ngồi xoa dầu đầu gối trong chái sau. Lụa đi ra, cầm theo cây đèn pin.

Khiêm đứng ngoài cổng, dưới bóng cây mận.

Anh gầy đi. Đó là điều chị thấy đầu tiên. Cái áo sơ mi xanh nhạt rộng ở vai, cổ áo nhăn, không ủi. Tóc không chải nước. Mắt đỏ như người thức nhiều đêm. Anh không ngậm tăm. Hai tay anh nắm hai song sắt của cổng rào, như người đứng ngoài một cái cổng mà không được vô.

– Mở cổng cho tôi vô được không? – Anh hỏi.

– Anh nói ở đó được rồi. – Lụa nói.

Anh cười. Tiếng cười khàn.

– Ừ. Em nói đúng. – Anh buông song sắt ra. – Tôi nói ngắn. Tháng Hai năm sau, anh Thông đưa về một đơn đồ bơi trẻ em. Ba ngàn bộ. Hãng bên Nhật. Em biết mà.

Lụa đứng im.

– Hồi đó đơn đó cứu xưởng mình. – Khiêm nói. – Lần này tôi đã chuẩn bị. Vải tôi có. Máy tôi có. Hai chục cái máy chuyên may thun, em có không? Em không có. Tôi xin em một chuyện. Khi anh Thông đưa đơn đó tới, em nói em không làm nổi, em giới thiệu xưởng tôi. Chỉ vậy thôi. Rồi em muốn gì tôi cũng trả.

– Năm sau có đơn gì, tôi không biết. – Lụa nói.

– Em nói dối.

– Tôi chưa từng nói với anh là tôi biết.

Khiêm nhìn chị qua song sắt. Ánh đèn pin trong tay chị chiếu xuống đất, hắt lên mặt anh một vệt sáng nhợt.

– Kiếp này tôi không biết năm sau có gì. – Lụa nói chậm. – Hồi đó thì có. Hồi đó anh Thông đưa đơn đó cho xưởng mình, vì anh Thông quen tôi hai năm, tôi chưa làm rớt cây kim nào. Bây giờ anh Thông quen tôi năm năm. Anh Thông có đưa đơn cho xưởng anh không, anh đi hỏi anh Thông. Tôi không nhường cái gì không phải của tôi.

Khiêm đứng im một lúc lâu. Rồi anh gật đầu, chậm, như người ta gật khi nghe kết quả xét nghiệm.

– Tôi nợ ngân hàng. – Anh nói. – Nợ ông Tài tiền vải. Nợ tiền máy. Tôi tính hết rồi, Lụa. Có đơn đồ bơi là trả được hết. Không có thì…

Anh không nói hết câu. Anh quay lưng, đi được hai bước, rồi quay lại. Anh nắm song sắt lần nữa.

– Mà tôi không đứng tên cái gì hết. – Anh nói. Giọng anh lúc đó không còn ngọt, không còn nhẹ. Nó phẳng, như mặt bàn cắt. – Vay ngân hàng, con Gấm ký. Mua vải, con Gấm ký. Mua máy, con Gấm ký. Em không nhường thì người chìm trước là em gái em.

— Hết chương 24 —