Bữa cơm có thịt

Chương 22: Bữa cơm có thịt

Mười một giờ rưỡi, bà Tám bưng nồi thịt kho trứng ra giữa sân.

Cái nồi nhôm to bằng cái thúng, nắp vênh, quai quấn giẻ. Bà Tám đặt nó lên cái bàn gỗ dài kê dưới gốc mận, cạnh rổ rau muống luộc, thau canh bí, nồi cơm điện loại lớn. Hai mươi hai cái chén nhựa xếp chồng. Hai mươi hai đôi đũa cắm trong ống tre.

– Ăn cơm bây ơi! – Bà Tám la vô xưởng.

Mười tám cái máy tắt gần như cùng lúc. Tiếng ghế nhựa kéo rột rẹt, tiếng dép lẹp xẹp, tiếng Diễm la con nào giành chỗ của tao. Ông Mười đã ngồi sẵn ở đầu bàn, cái chén của ông có một quả trứng với hai miếng thịt ba rọi, bà Tám lựa sẵn miếng mềm.

Từ đầu năm 2006, xưởng có cơm trưa. Bà Tám là hàng xóm trong hẻm, góa, con cái đi làm hết, trước bán xôi buổi sáng. Lụa thuê bà nấu một bữa trưa cho cả xưởng, tiền chợ chị đưa mỗi sáng, thực đơn bà tự tính. Chị chỉ dặn bà một điều: ngày nào cũng phải có thịt hoặc cá. Không được ngày nào chỉ có rau với nước tương.

Bà Tám hỏi sao vậy. Chị nói thợ may ngồi mười tiếng, không có thịt thì chiều đạp máy không nổi.

Câu đó đúng. Mà cái lý thật thì chị không nói.

Năm 2008 kiếp trước, khi đơn rớt, chị cắt mười phần trăm lương thợ, rồi cắt luôn tiền cơm, cho thợ tự mang cơm theo. Chị nhớ một buổi trưa đi ngang qua dãy máy, thấy mấy đứa con gái ngồi bệt dưới nền xi măng, mở hộp cơm ra, trong đó chỉ có cơm trắng với một nhúm muối mè. Một đứa thấy chị đi ngang thì đậy nắp hộp lại. Chị giả bộ không thấy. Ba tháng sau nửa xưởng bỏ đi. Đứa đậy nắp hộp cơm đi đầu tiên.

Chị không quên được cái nắp hộp cơm đó.

– Chị Lụa, ăn cơm! – Mai Thơ kêu.

Chị ra ngồi cuối bàn, cạnh dì Chín. Dì Chín gắp cho chị một miếng thịt, nói con ăn đi, gầy như cây sào.

Cuối tháng Mười năm 2007. Từ cái đêm anh Hiếu gọi điện, Lụa chưa nói với ai. Chị không nói với ông Mười vì đó là chuyện của cha con ông. Chị không nói với thợ vì chưa có gì chắc. Chị chỉ làm thêm một việc: chị đi xuống cái nhà kho cũ ở hẻm Tân Hương, đặt cọc giữ chỗ một tháng. Chị ký giấy với chủ kho, hẹn nếu tới ngày mười lăm tháng Mười Hai mà chị không dọn thì chị mất tiền cọc. Kha đã đi kéo dây điện ba pha vô đó hai buổi tối.

Chị không biết mình có phải dọn hay không. Chị chỉ biết nếu phải dọn thì mười tám cái máy không được nằm ngoài đường một ngày nào.

Ăn được nửa chén thì Nga ngồi đối diện chị bỏ đũa xuống.

– Chị Lụa. – Nga nói, mắt không nhìn chị. – Chị Ngọc em… chị Ngọc em muốn xin nghỉ.

Bàn ăn im lại một chút. Ngọc ngồi cách đó ba người, cúi mặt xuống chén.

– Ừ. – Lụa nói. – Ăn cơm đi rồi nói.

Chuyện bắt đầu từ đầu tháng. Mỗi chiều tan ca, ở đầu hẻm Lũy Bán Bích có một người đàn ông đứng chờ, cạnh một chiếc xe mười sáu chỗ sơn trắng. Ông ta phát cho thợ ra về mỗi người một tờ giấy in chữ to. Công ty may mặc Gia Phước tuyển thợ may lành nghề, lương cao hơn ba mươi phần trăm, thưởng chuyên cần. Có xe đưa rước từ thành phố lên Dĩ An mỗi ngày. Ông ta đứng đó ba tuần liền. Có đứa cầm tờ giấy vò lại ném vô thùng rác. Có đứa xếp tư bỏ vô túi.

Ăn cơm xong, Lụa gọi Ngọc ra cái bàn cắt.

Ngọc hai mươi tám tuổi, theo chị từ tháng Chín năm 2003, là một trong hai người thợ đầu tiên sau Mai Thơ và dì Chín. Ngọc may đẹp, ít nói, có một đứa con trai gửi bà ngoại dưới Bến Tre.

– Chị đừng giận em. – Ngọc nói, chưa gì đã khóc. – Thằng nhỏ nhà em năm sau vô lớp một. Bên đó họ trả hơn ba trăm một tháng.

– Chị không giận. – Lụa nói. Chị nói thật. – Em đi thì chị viết giấy cho em nghỉ, chị trả đủ tháng này, tính cả mấy ngày lẻ. Sổ bảo hiểm của em chị nói chị Trâm chốt cho em, em mang theo, qua bên kia người ta đóng tiếp.

Ngọc ngẩng lên.

– Chị không giữ em hả chị?

– Chị giữ bằng gì em? – Lụa nói. – Chị trả không nổi ba mươi phần trăm. Chị chỉ nói với em một chuyện. Bên đó có tờ hợp đồng nào cho em ký không?

Ngọc lắc đầu.

– Ông kia nói vô làm rồi ký.

– Ừ. Em vô rồi nhớ đòi. – Lụa nói. – Đòi cho bằng được. Không có hợp đồng thì đừng làm quá một tháng.

Tuần đó có sáu người xin nghỉ. Ngọc, hai đứa mới vô hồi đầu năm, một chị ở Tân Hương có ba đứa con. Thêm cậu thanh niên duy nhất trong xưởng chuyên đóng thùng, và một đứa con gái người Quảng Nam mà chị thấy làm hơi ẩu. Lụa trả đủ cho cả sáu. Chị nhờ chị Trâm làm giấy chốt sổ bảo hiểm cho từng người. Chiều Thứ Sáu, chị gọi cả sáu ra sân, đưa mỗi người một phong bì tiền, một cái túi ni lông đựng một bộ đồ bộ chị cắt từ vải dư hàng chị Phụng.

– Ai muốn quay về thì cửa này còn mở. – Chị nói. – Nói trước một tuần để chị sắp máy.

Không ai nói gì. Ngọc ôm Nga khóc ngoài cổng. Hai chị em ruột, một đứa đi một đứa ở. Nga ở vì Nga đang học làm rập với Mai Thơ, và Nga nói em thích cái tủ sắt có lỗ chìa quay vô vách.

Diễm không đi.

Tối đó, lúc trả chìa khóa tủ rập, Diễm nói, giọng hơi giận:

– Ông kia ở đầu hẻm, ổng biết tên em. Ổng gọi em là Diễm, nói anh Khiêm gửi lời hỏi thăm, nói qua bên đó anh Khiêm cho làm tổ trưởng.

– Rồi em nói sao?

– Em nói anh Khiêm nợ em ba trăm nghìn tiền chép rập, chừng nào ảnh trả thì em tính. – Diễm cười khẩy. – Ổng không hiểu. Kệ ổng.

Lụa cầm chìa khóa, không nói gì. Chị nhớ cái hành lang khoa thận, cái ghế nhựa xanh, tờ toa thuốc viết mặt sau. Ba năm rồi.

Hai tuần sau, chị nhận thêm bảy người mới. Mấy đứa trong đó bỏ xưởng bên Bình Trị Đông về, nói ở bển làm tới mười giờ đêm, Chủ nhật cũng làm, lãnh nhiều mà không còn sức ăn cơm. Lụa xếp tụi nó vô chỗ trống, giao cho Mai Thơ kèm.

Tháng đó dì Chín không đạp máy vắt sổ được nữa.

Dì không nói. Dì giấu. Mà Lụa thấy dì ngồi vô máy là nhăn mặt, đạp được chừng mươi phút là phải dừng lại xoa đầu gối. Có bữa dì đứng dậy, khuỵu xuống, chụp được cái thành bàn máy mới không té. Mai Thơ đỡ dì. Dì gạt tay nó ra, nói tao không sao.

Chủ nhật, Lụa chở dì đi bác sĩ. Dì không chịu, chị nói nếu dì không đi thì Thứ Hai chị khóa máy vắt sổ lại. Dì ngồi sau xe chửi suốt đường từ Lũy Bán Bích tới phòng khám chỉnh hình, chửi bằng giọng miền Tây, câu nào cũng có chữ con nhỏ này. Bác sĩ chụp phim, nói khớp gối thoái hóa nặng, phải uống thuốc, tập, kiêng đứng lâu, kiêng đạp máy.

– Đó, con nghe chưa. – Dì Chín nói. – Bác sĩ nói già rồi, đau là phải.

– Bác sĩ nói kiêng đạp máy, dì.

Thứ Hai, Lụa kê cho dì một cái bàn mới cạnh cửa sổ, chỗ có ánh sáng tốt nhất xưởng. Trên bàn có cây thước sắt, cái kính lúp có đèn chị mua lại của văn phòng anh Thông khi họ thay đồ mới, một xấp phiếu kiểm hàng in sẵn.

– Từ nay dì làm tổ trưởng kiểm hàng. – Chị nói. – Hàng nào ra khỏi xưởng phải qua tay dì. Dì không ưng thì trả về tổ may, may lại.

– Dì không biết chữ nhiều.

– Dì không cần biết chữ. Dì biết đường may. Dì gạch chéo vô ô nào là lỗi chỗ đó. Chỗ nào không có ô thì dì kẹp kim gút vô.

Dì Chín ngồi xuống, cầm cái kính lúp lên, soi thử một đường sườn. Một lúc, dì ngẩng lên, nhăn mặt.

– Đường này con nhỏ nào may? Nhảy mũi ba chỗ nè.

Từ hôm đó, thợ trong xưởng sợ dì Chín hơn sợ Lụa.

Ngày mùng tám tháng Mười Một, ông Mười té ở cái giếng sau nhà.

Không ai thấy ông té. Ông ra giếng lúc năm giờ sáng, như mọi sáng, để múc một gàu nước tưới mấy chậu kiểng, dù cái giếng đã lâu không ai bơm. Bà Tám tới nấu cơm lúc sáu giờ, nghe tiếng rên ở sau nhà, chạy ra thì thấy ông nằm nghiêng trên nền xi măng ướt, một tay ôm hông, cái gáo dừa văng ra xa.

Lụa với Mai Thơ khiêng ông ra đầu hẻm, đón taxi. Bệnh viện nói gãy cổ xương đùi, phải mổ.

Ông nằm viện ba tuần. Tuần đầu, Lụa ở lại đêm. Tuần thứ hai, thợ trong xưởng tự chia nhau, mỗi tối một người ở lại với ông. Diễm lên lịch. Diễm biết bệnh viện, biết giờ nào bác sĩ đi buồng, biết mua cháo ở đâu, biết hỏi y tá câu gì để y tá chịu trả lời. Dì Chín không đi được nhưng ngày nào cũng nấu một cà mên cháo cá lóc, gửi theo đứa trực đêm. Bà Tám gửi chè đậu xanh. Kha ghé hai lần, sửa cái quạt máy đầu giường cho ông, mang theo Bé Mơ. Con bé mười hai tuổi, đã cao tới vai ba nó, ngồi đọc báo cho ông Mười nghe.

Ông Mười nằm trên cái giường sắt, chân bó bột treo lên, lâu lâu hỏi xưởng sao rồi, có ai làm rớt kim không.

Một đêm Lụa ở lại, ông tỉnh dậy lúc hai giờ sáng, nằm nhìn lên trần.

– Thằng Hiếu có nói gì với con không? – Ông hỏi.

Lụa ngồi im một lúc.

– Dạ, anh Hiếu có gọi cho con.

– Nó nói có người hỏi mua nhà hả?

– Dạ.

Ông Mười không nói gì nữa. Ông nằm nhìn trần nhà tới khi ngủ lại.

Anh Hiếu về Sài Gòn ngày hai mươi tháng Mười Một.

Anh bốn mươi tuổi, cao, đeo kính, mặc áo khoác gió dù trời Sài Gòn nóng hầm. Anh tới bệnh viện thẳng từ sân bay, kéo theo cái va li. Anh đứng ở cửa phòng, nhìn ông già nằm trên giường với cái chân treo, nhìn Nga đang ngồi bóp tay cho ông, nhìn cà mên cháo, hộp chè, cái quạt máy mới sửa. Anh đứng đó khá lâu, rồi mới bước vô.

Hai cha con nói chuyện cả buổi chiều, bằng giọng nhỏ. Lụa ngồi ngoài hành lang.

Năm giờ chiều anh Hiếu đi ra. Anh ngồi xuống cái ghế nhựa cạnh chị.

– Cảm ơn cô. – Anh nói. – Cảm ơn mấy người thợ của cô.

– Dạ không có gì anh.

Anh tháo kính ra, lau, đeo lại. Anh không nhìn chị.

– Tôi phải nói với cô chuyện này. – Anh nói. – Đầu tháng này, trước khi về, tôi đã nhận tiền cọc của bên mua. Một trăm triệu. Giấy cọc tôi ký, họ chuyển tiền vô tài khoản của tôi bên đó. Họ hẹn ra công chứng mua bán ngay sau ngày mười lăm tháng Mười Hai, khi nhà trống.

Lụa ngồi im.

– Tôi xin lỗi. – Anh Hiếu nói. – Tôi nghĩ ba tôi già rồi, té một lần nữa là xong. Tôi nghĩ đón ba qua bên kia là phải. – Anh im một chút. – Cô dọn trước ngày mười lăm nghen cô Lụa.

— Hết chương 22 —