Giấy mượn tiền của má

Chương 8: Giấy mượn tiền của má

Chiều hôm nhận giấy tòa, Lụa ra tạp hóa đầu hẻm gọi về Gò Công.

Xóm Giồng Me không nhà nào có điện thoại, trừ tiệm tạp hóa của bà Sáu Nở ngoài đầu lộ. Chị gọi, nhờ bà Sáu kêu má. Chị đứng chờ mười lăm phút, tai áp vào ống nghe, nghe tiếng gà kêu, tiếng xe đạp leng keng, tiếng bà Sáu la đứa cháu ở đầu dây bên kia. Bà chủ tạp hóa bên này đứng gõ ngón tay lên quầy, nhắc chị gọi đường dài tính tiền theo phút.

Rồi tiếng má.

– Gì đó?

– Má. Con nè. Má cho anh Khiêm mượn tiền hả má?

Đầu dây bên kia im lặng một lúc.

– Ừ. Hai chục triệu. Có giấy hẳn hoi, có chữ mày, có chữ nó.

– Con đâu có ký, má.

– Mày nói gì? – Giọng má cao lên. – Thằng Khiêm nó đưa giấy có chữ mày sẵn, nó nói mày ở trên này bận làm hàng, không về được. Má bán miếng ruộng bờ ao của ba mày cho tụi bây có vốn. Giờ mày bỏ chồng, mày nói mày không ký. Mày tính quỵt má mày hả Lụa?

– Má, con…

– Lên tòa rồi nói. Tiền điện thoại mắc.

Tiếng cúp máy. Lụa đứng cầm ống nghe tới khi bà chủ tạp hóa nhắc chị trả tiền: ba nghìn rưỡi.

Miếng ruộng bờ ao. Một công rưỡi ruộng nằm sát cái ao sau nhà, ba chị trồng lúa một vụ, nuôi cá một vụ. Ba mất năm 1995, má giữ miếng ruộng đó như giữ cái bàn thờ. Kiếp trước, tới năm má mất, miếng ruộng đó vẫn còn. Kiếp trước, Khiêm không hề về Gò Công vào tháng Ba năm 2003.

Tối đó chị hỏi Gấm.

– Em có biết anh Khiêm về mượn tiền má không?

Gấm đang lặt rau. Nó không ngẩng lên.

– Em không biết.

– Gấm.

– Em nói em không biết. – Nó đứng dậy, bưng rổ rau ra vòi nước.

Ba tuần sau đó Lụa vẫn làm hàng. Chị Phụng giao lô áo thun trẻ em, rồi lô đồ bộ tole. Mai Thơ đã qua làm hẳn. Ba người, ba cái máy, một cái phòng mười hai mét vuông cộng thêm cái hành lang bà Tư Mập cho mượn từ sáu giờ sáng tới chín giờ tối. Chị trả Kha tiền thuê máy đầu tháng Sáu, một trăm hai chục nghìn. Anh nhận, ghi biên nhận, rồi đưa lại chị một gói kim máy, nói hàng mẫu người ta cho.

Đêm nào chị cũng nằm nghĩ tới cái giấy mượn tiền mà chị chưa thấy mặt.

Sáng Thứ Ba, mười tháng Sáu, trời mưa từ năm giờ. Mưa đầu mùa, nặng hạt, nước đọng ngập mắt cá ở đầu hẻm. Lụa đi xe buýt, tới tòa lúc bảy giờ bốn mươi, ống quần ướt tới gối.

Phòng hòa giải ở lầu một, một căn phòng nhỏ có cái bàn dài phủ khăn xanh, mấy cái ghế nhựa, một cái quạt trần quay chậm. Trên tường treo tấm lịch có hình hoa sen. Bà thẩm phán ngồi đầu bàn, chừng năm mươi tuổi, tóc ngắn, đeo kính, giọng Bắc nhỏ nhẹ. Cô thư ký ngồi cạnh, trước mặt là xấp biên bản với cây bút bi.

Khiêm tới trước chị. Anh mặc sơ mi trắng, tóc chải bóng, ngồi ở phía bên kia bàn. Anh gật đầu chào chị như chào người quen gặp ngoài đường.

Ông Tài tới sau, cầm cây dù, mặc áo mưa vắt tay. Ông ngồi ở cái ghế sát vách, gần cửa, như người chỉ ghé qua.

Và má.

Má ngồi ở đầu bàn bên kia, chỗ xa nhất. Má mặc cái áo bà ba lụa đen má chỉ mặc đi đám cưới, đám giỗ. Tóc búi gọn, cài cây trâm nhựa. Hai tay má đặt trên đùi, nắm cái khăn rằn. Má không nhìn chị.

Lụa ngồi xuống. Chị nhìn má. Má nhìn cái lịch hoa sen.

Má lên từ hôm qua, chị biết. Má ở nhà ba má Khiêm dưới Bình Thới. Gấm nói vậy khi đi chợ về, rồi leo lên gác.

– Mời các đương sự ổn định. – Bà thẩm phán nói. – Hôm nay tòa tiến hành hòa giải vụ việc ly hôn giữa chị Lư Thị Lụa và anh Đặng Vĩnh Khiêm. Có mặt ông Quách Hữu Tài và bà Phan Thị Nhạn là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Bà đọc lại đơn của chị, đơn của anh. Giọng bà đều, như đọc bản tin thời tiết. Chị nghe tên mình, tên anh, ngày cưới, chỗ ở. Chị nghe chữ "không còn hòa hợp". Chị nghe chữ "một máy may một kim công nghiệp".

– Về quan hệ hôn nhân. – Bà thẩm phán ngẩng lên. – Chị Lụa vẫn giữ yêu cầu ly hôn?

– Dạ.

– Anh Khiêm đồng ý?

– Dạ đồng ý. – Khiêm nói. – Cô ấy muốn thì tôi chiều.

Ông Tài ở góc phòng cười một tiếng rất nhỏ.

– Về tài sản. Anh Khiêm yêu cầu chia cái máy may. Chị Lụa có ý kiến gì?

– Cái máy đó em mua bằng hai chỉ vàng má em cho riêng trước khi cưới. – Lụa nói. – Có giấy bán máy ghi tên em.

Chị mở bao thư, đặt tờ giấy bán máy màu trắng lên bàn. Chữ Kha vuông vức, ngày mười chín tháng Ba, tên Lư Thị Lụa, số máy.

Bà thẩm phán cầm lên đọc, đưa cho cô thư ký ghi.

– Bà Nhạn. – Bà thẩm phán quay qua. – Bà có cho riêng chị Lụa hai chỉ vàng trước khi cưới không?

Má ngồi im. Cái khăn rằn trong tay má nhàu lại.

– Dạ… có. – Má nói. Giọng má nhỏ, khàn. – Tui cho nó hai chỉ, để nó phòng thân.

Lụa thở ra. Chị không dám nhìn má lâu.

– Cái máy hiện ở đâu?

– Ở chỗ tôi. – Khiêm nói. – Tôi giữ để làm ăn. Mà cái máy là chuyện nhỏ thưa tòa. Chuyện lớn là nợ.

Anh lấy trong cặp ra một tờ giấy, đặt lên bàn, đẩy về phía bà thẩm phán.

– Đây là giấy mượn tiền của má vợ tôi. Hai vợ chồng tôi cùng ký. Tiền mượn để mở cơ sở may, cơ sở đứng tên tôi, cô Lụa là người trực tiếp may. Ly hôn rồi thì nợ chung phải chia đôi. Tôi không chối phần tôi.

Bà thẩm phán đọc tờ giấy. Rồi bà đưa cho cô thư ký. Cô thư ký đưa qua cho Lụa.

Tờ giấy học trò kẻ ô, gấp tư, đã có nếp. Viết tay bằng mực xanh, chữ Khiêm.

"Giấy mượn tiền. Tôi tên Đặng Vĩnh Khiêm, cùng vợ là Lư Thị Lụa, có mượn của má là bà Phan Thị Nhạn số tiền hai mươi triệu đồng, để làm vốn mở cơ sở may. Hẹn trong ba năm trả đủ. Gò Công, ngày năm tháng Ba năm 2003."

Bên dưới có ba chữ ký. Bên cho mượn: chữ của má, nắn nót từng nét, kiểu chữ người học tới lớp ba. Bên mượn: chữ ký của Khiêm, gọn, có cái gạch dưới.

Và chữ ký thứ ba. Lư Thị Lụa.

Lụa nhìn nó.

Nó giống chữ ký của chị. Giống tới mức người ngoài nhìn vô không thể nói là khác. Cái chữ L to mở đầu, mấy nét liền nhau, cái gạch ngang cuối cùng kéo dài qua phải.

Mà cái chữ L thì có một cái móc nhỏ ở chân. Một cái móc cong lên như cái lưỡi câu.

Chị ký kiểu đó hồi học cấp hai. Cái móc là chị bắt chước chữ ký của cô giáo chủ nhiệm lớp bảy, thấy đẹp. Năm mười bảy tuổi, chị vô làm tiệm may ở chợ Gò Công, bà chủ tiệm nói ký giấy nhận hàng mà vẽ móc này móc kia thì ai mà đọc. Chị bỏ cái móc từ đó. Từ năm 1995, chưa lần nào chị ký có cái móc.

Ai đó biết chữ ký của chị hồi học cấp hai. Ai đó tập nó rất lâu.

– Chị Lụa. – Bà thẩm phán gọi. – Chị có ký tờ giấy này không?

Lụa ngẩng lên. Khiêm đang nhìn chị. Anh không cười. Anh nhìn chị như người chơi cờ tướng nhìn đối thủ cầm con xe lơ lửng trên bàn, chờ coi người ta đặt xuống đâu.

Ông Tài nhìn chị.

Má vẫn nhìn cái lịch hoa sen.

– Chị Lụa?

Chị hiểu cái thế cờ. Chị hiểu nó rõ như hiểu một cái rập.

Nếu chị nói có, thì hai mươi triệu là nợ chung. Chị gánh mười triệu. Cộng thêm nửa món nợ ông Tài nếu tòa coi đó là nợ chung, thêm năm triệu. Mười lăm triệu. Chị làm hàng gia công ba năm không ăn không xài mới trả nổi, mà chị phải nhận hàng ông Tài mới có đủ hàng mà làm. Cái lồng lại đóng.

Nếu chị nói không, thì tờ giấy này không có giá trị với chị. Hai mươi triệu thành nợ riêng của Khiêm. Mà Khiêm không có nhà, không có đất, không có gì ngoài cái máy của chị đang nằm ở xưởng ông Tài. Anh sẽ nói với tòa là anh trả dần, khi nào có thì trả. Má bán miếng ruộng của ba để lấy về một lời hứa.

Má sẽ mất trắng. Và má sẽ cho rằng chị đã làm má mất trắng.

Khiêm biết vậy. Anh biết rõ chị thương má. Anh đặt tờ giấy này lên bàn, giữa chị với má, như đặt một cây kéo giữa hai sợi chỉ.

Chị nhìn lại cái móc nhỏ ở chân chữ L.

– Thưa tòa. – Lụa nói. – Em không ký tờ giấy này.

Má quay lại. Lần đầu tiên trong buổi sáng, má nhìn thẳng vô mặt chị.

– Em chưa bao giờ thấy tờ giấy này trước hôm nay. – Lụa nói tiếp. Giọng chị không run. Chị không biết vì sao nó không run. – Em không nhận được đồng nào trong hai chục triệu đó. Cái máy em mua bằng tiền riêng. Mấy tháng nay em làm hàng gia công cho chị Phụng ở chợ Soái Kình Lâm, có phiếu xuất hàng ghi tên em, tiền công em lãnh từng đợt, không có đồng nào từ hai chục triệu.

– Thưa tòa, cô ấy nói vậy thôi. – Khiêm nói. Giọng anh vẫn bình thường. – Tiền tôi đưa cô ấy cất. Vợ chồng đưa tiền cho nhau đâu có làm giấy.

– Vậy anh đưa tiền cho chị Lụa lúc nào, ở đâu?

– Đầu tháng Ba, ở phòng trọ.

– Có ai chứng kiến?

– Thì… vợ chồng với nhau.

Bà thẩm phán ghi chép. Bà ngẩng lên, nhìn Lụa.

– Chị Lụa, chị không thừa nhận chữ ký thì chị có yêu cầu gì?

Lụa nhìn má. Má đang run. Hai bàn tay má nắm cái khăn rằn tới trắng cả khớp ngón tay.

Chị nghĩ tới cái chái bếp nhà lá ở Giồng Me, má dúi hai chỉ vàng vào tay chị. Cái này của con, hổng phải của nhà chồng. Lỡ có chuyện gì thì có cái mà xài.

Có chuyện rồi, má.

– Em xin tòa trưng cầu giám định chữ ký. – Lụa nói.

Bà thẩm phán gật đầu, bảo cô thư ký ghi vào biên bản. Bà giải thích người yêu cầu giám định phải tạm ứng chi phí, tòa sẽ gửi mẫu chữ ký của chị cho cơ quan giám định, có kết quả thì tòa mở lại phiên hòa giải. Chị nghe mà chữ lọt qua tai như nước qua rổ.

Má đứng dậy. Cái ghế nhựa cạ xuống nền gạch một tiếng ken két.

– Bà Nhạn, buổi hòa giải chưa xong…

– Tui về. – Má nói. Má cầm cái giỏ xách, quàng cái khăn rằn lên vai. Má đi ngang qua sau lưng chị, dừng lại một chút, không quay đầu. – Tao nuôi mày lớn để mày đi kiện tao.

Rồi má đi ra cửa. Tiếng guốc gỗ lộp cộp trên hành lang, xuống cầu thang, nhỏ dần, lẫn vào tiếng mưa.

— Hết chương 8 —