Lương tháng Chạp

Chương 25: Lương tháng Chạp

– Hồi đó tao nói khi nào cần thợ thì kêu. – Chị Hạnh nói. – Giờ tao đi xin mày.

Chị Hạnh đứng giữa sân, sáng Thứ Bảy, mười tháng Một năm 2009, rằm tháng Chạp. Sáu năm rồi chị không gặp chị Hạnh. Chị tổ trưởng chuyền ba của xưởng ông Tài ngày xưa giờ đã có hai lọn tóc bạc trước trán, cái giọng Quảng Ngãi vẫn nhanh như máy vắt sổ, mà cuối câu thì chùng xuống. Tay chị Hạnh vẫn cầm cây kéo bấm chỉ, như thói quen không bỏ được, cầm cả khi đi xin việc.

Lụa kéo ghế cho chị Hạnh ngồi. Bà Tám đem ra một ly trà nóng.

Chị Hạnh kể. Năm 2007, khi Gia Phước tuyển thợ lương cao, chị bỏ xưởng ông Tài lên Dĩ An làm tổ trưởng. Ông Tài không giữ, còn nói đi đi, bên đó cũng là người nhà. Năm đầu lương về đều. Từ tháng Chín năm ngoái thì không. Tháng Mười trả nửa. Tháng Mười Một, tháng Mười Hai không trả. Xưởng không có hàng từ tháng Mười. Hai chục cái máy may thun mới mua phủ bạt nằm một dãy. Vải thun lạnh chất trong kho, chuột cắn.

– Anh Khiêm đâu chị? – Lụa hỏi.

– Ai biết. – Chị Hạnh nói. – Hồi tháng Mười Một còn lên xưởng, nói ráng chờ, tháng Hai có đơn lớn. Từ Noel tới giờ không thấy mặt. Điện thoại không bắt. Chỉ còn con Gấm.

– Gấm sao chị?

Chị Hạnh im một chút. Chị nhìn Lụa, cái nhìn của người biết hai chị em này có chuyện mà không biết chuyện gì.

– Ngày nào con nhỏ cũng lên. – Chị Hạnh nói. – Bốn chục người đứng trước cổng đòi lương, con nhỏ đứng sau song sắt nói chuyện với tụi tao. Nói không có tiền. Nói nó cũng chưa lãnh lương. Tụi nó la nó, nói cô là giám đốc mà cô không có tiền thì ai có. Có đứa ném chai nước vô sân. Con nhỏ không né. Con nhỏ đứng đó.

Lụa ngồi im.

– Tao không biết nó là em mày. – Chị Hạnh nói. – Tao mới biết tuần rồi. Tao xin lỗi.

– Chị xin lỗi chuyện gì chị?

– Tao cũng la nó. – Chị Hạnh nói, nhìn xuống ly trà.

Lụa nhìn ra cây mận. Mùa này cây đang trổ lá non, chưa ra bông.

– Bên em đơn cũng rớt một nửa. – Chị nói. – Em không nhận thêm người được, chị. Em nói thiệt.

Chị Hạnh gật đầu, như đã biết trước câu trả lời.

– Mà ra Giêng chị qua đây. – Lụa nói tiếp. – Có hàng thì chị có việc. Không có thì em dẫn chị qua chị Phụng ở chợ, chị Phụng có mấy mối gia công nhỏ. Còn tiền lương ba tháng của chị với mấy người kia, chị đi hỏi phòng lao động. Công ty nợ lương thợ thì người ta có đường đòi. Đừng đứng trước cổng hoài.

– Đòi thì đòi ai? – Chị Hạnh hỏi.

Lụa không trả lời được liền.

Đòi ai. Công ty Gia Phước. Người đại diện theo pháp luật của công ty Gia Phước. Giám đốc Lư Thị Gấm.

– Đòi công ty. – Chị nói. – Người ta biết phải đòi ai.

Chị Hạnh đi rồi, Lụa ngồi một mình ở bàn cắt rất lâu. Chị biết câu chị vừa nói đúng. Thợ làm thì phải có lương. Bốn chục người đó có con nhỏ, có cha mẹ già dưới quê, có tiền trọ phải đóng. Không ai được bảo họ im để giữ cho một cô giám đốc hai mươi bốn tuổi khỏi bị gọi lên.

Mà chị cũng biết người bị gọi lên là ai.

Chiều Chủ nhật, chị đi xe buýt lên Dĩ An. Lần thứ hai trong đời này.

Con đường đất đã được trải đá. Cái miếu ông Địa đã được sơn lại. Dãy trọ công nhân vắng, nhiều phòng treo bảng cho thuê. Chị đi bộ qua, nghe tiếng ai cãi nhau trong một phòng trọ bằng giọng Thanh Hóa.

Trước cái cổng sơn xanh có chừng hai chục người ngồi bệt dưới đất. Có người trải tấm bạt ni lông, có người ngồi trên dép. Một tấm bìa các-tông dựng vô chân cổng, viết bằng bút lông: trả lương cho công nhân. Mấy cái bịch ni lông đựng bánh mì, chai nước. Một bà cụ ngồi bóp chân. Một đứa con nít chừng ba tuổi ngủ trong lòng mẹ nó.

Cái cổng đóng. Ổ khóa to bằng nắm tay.

Bên trong cổng, giữa cái sân bê tông, Gấm đứng một mình.

Áo sơ mi trắng nhàu. Tóc cột thấp, mấy sợi rớt ra hai bên má. Không son. Hai tay khoanh trước ngực, một tay cầm cái điện thoại di động nắp gập. Gấm đứng cách cái cổng chừng ba bước, đủ gần để nói chuyện, đủ xa để không ai với tay tới.

– Tôi nói rồi. – Gấm nói, giọng khàn như đã nói câu này cả trăm lần. – Tôi đang liên lạc với anh Khiêm. Ngân hàng phong tỏa tài khoản rồi. Có tiền là tôi trả.

– Cô là giám đốc mà! – Một người đàn ông la lên. – Giám đốc mà không biết tiền đâu?

– Tôi ký giấy. – Gấm nói. – Tiền không qua tay tôi.

Không ai tin. Chị thấy rõ không ai tin. Chính chị cũng thấy cái câu đó nghe như câu chối.

Lụa đứng ở rìa đám người, gần gốc một cây bàng. Chị không định để Gấm thấy. Mà Gấm thấy.

Hai chị em nhìn nhau qua hai mươi cái đầu, qua mấy song sắt sơn xanh.

Gấm không đổi sắc mặt. Chỉ có hai bàn tay đang khoanh trước ngực siết lại một chút. Một giây. Hai giây. Rồi Gấm quay đi, đi lên cái cầu thang sắt, vô văn phòng có dãy cửa kính.

Lụa đứng dưới gốc bàng. Chị nhìn lên dãy cửa kính. Có một bóng áo trắng đứng sau đó, không động đậy.

Năm 2003, cái đêm Gấm thú nhận chữ ký, chị đã nghĩ: hai mươi ba năm nữa, sẽ có một người đàn bà áo trắng đứng sau cửa kính nhìn xuống cổng. Bây giờ người đàn bà áo trắng đang đứng sau cửa kính thật, mà người đứng ngoài cổng không phải chị. Là bốn chục người thợ không được trả lương. Và người đàn bà áo trắng đứng đó không phải vì chị ta lấy được cái gì. Mà vì chị ta không còn chỗ nào khác để đứng.

Lụa ở đó tới khi trời tối. Người ta về dần. Gấm không xuống.

Chủ nhật, mười tám tháng Một năm 2009, hai mươi ba tháng Chạp, ngày đưa ông Táo về trời, Lụa trả lương tháng cuối năm.

Năm năm trước, cũng ngày mười tám tháng Một, chị trả lương tháng cuối năm cho bảy người, trong căn nhà có cây mận. Năm nay hai mươi người, vẫn căn nhà đó. Mỗi người một phong bì tiền công đủ, không bớt một đồng. Một phong bì nhỏ màu đỏ, tiền thưởng Tết ít hơn năm ngoái, chị nói thật với mọi người là ít hơn. Một bộ đồ bộ chị tự cắt.

Hai tháng lương đã phải lấy ra từ quỹ, vì đơn tháng Mười Một bị hủy, đơn tháng Mười Hai chỉ còn một phần ba. Cuốn sổ bìa xanh còn lại đúng một tháng.

Dì Chín ký nhận bằng cái dấu lăn tay, như sáu năm nay. Diễm ký chữ D có cái vòng. Mai Thơ ký chữ Thơ tròn tròn, nhận phong bì, rồi đứng lại.

– Chị ơi. – Nó nói nhỏ. – Ra Giêng mà không có hàng thì sao chị?

– Thì quỹ còn một tháng. – Lụa nói. – Hết một tháng đó chị đứng ở đây nói lại.

Mai Thơ gật. Nó không hỏi nữa.

Tối đó, bà Tám nấu một nồi canh khổ qua dồn thịt, nói cúng ông Táo xong ăn khổ qua cho năm sau qua khổ. Cả xưởng ăn chung một bữa ngoài sân, dưới cái bóng đèn tròn ông Mười treo trên cành mận. Ông Mười ngồi đầu bàn, chống nạng, kể chuyện năm bảy tám lụt lớn, nước lên tới bậc thềm nhà ông. Ai cũng đã nghe chuyện đó. Ai cũng ngồi nghe.

Tết Kỷ Sửu, Lụa về Gò Công.

Má ngồi trên bộ ván, mặc cái áo bà ba lụa nâu đã sờn ở cổ tay. Má hỏi con Gấm đâu. Lụa nói con không biết. Má không hỏi nữa. Đêm giao thừa, má ngồi nhìn ra cái cổng rào dâm bụt tới quá nửa đêm, như người chờ ông đưa thư.

Mùng chín tháng Giêng, Thứ Ba, ba tháng Hai năm 2009, anh Thông lên xưởng từ sáng sớm.

Anh không ngồi uống trà với ông Mười như mọi lần. Anh đi thẳng vô bàn cắt, mở cặp, lấy ra một xấp giấy và một bộ đồ bơi trẻ em màu xanh biển, vải trơn láng, co giãn bốn chiều.

– Hãng bên Nhật mở một dòng đồ bơi trẻ em cho mùa hè. – Anh nói. – Ba ngàn bộ, lô đầu. Chị Sakurai chọn xưởng chị.

Lụa cầm bộ đồ bơi lên. Vải mát tay, mỏng, kéo thì giãn ra rồi về lại ngay. Đường may bằng một loại máy chuyên dùng cho thun, mũi chỉ chạy zíc zắc.

– Em chưa có máy may thun. – Chị nói thật.

– Tôi biết. – Anh Thông nói. – Chị Sakurai cũng biết. Chị ấy nói hãng đợi chị hai tuần để chị làm mẫu, chị tìm máy. Chị ấy nói một câu, tôi dịch y như vậy: tôi chọn người, không chọn máy.

Lụa đặt bộ đồ bơi xuống bàn cắt. Chị đứng nhìn nó.

Kiếp trước, cũng bộ đồ bơi này, cũng tháng Hai, cũng anh Thông. Kiếp trước, chị thức ba đêm học may thun trên hai cái máy cũ mua vội. Kiếp này, ở Dĩ An có hai chục cái máy may thun mới tinh phủ bạt, một kho vải thun lạnh chuột cắn. Và có một người đàn ông đã ôm hết những thứ đó để chờ đúng tờ giấy anh Thông đang cầm.

– Anh Khiêm có gặp anh không? – Chị hỏi.

– Có. – Anh Thông nói. – Tháng Mười Hai. Anh ấy nói có hai chục máy, có vải sẵn, giá rẻ hơn ai hết. Tôi không đưa. – Anh im một chút. – Thợ của anh ấy ngồi trước cổng đòi lương, chị Lụa. Tôi đưa hàng cho chỗ đó, khách hỏi tôi, tôi trả lời sao?

Lụa gật. Chị ký nhận bộ mẫu.

Chiều hôm đó chị xuống tiệm Kha, hỏi anh có máy may thun cũ không. Anh có hai cái, nói kiếm thêm được hai cái nữa trong tuần. Chị xuống chợ Soái Kình Lâm, báo chị Phụng là ra Giêng chị Hạnh với hai người nữa qua chỗ Lụa làm được rồi, khỏi phiền chị Phụng.

Chị Phụng nghe xong, không nói gì về đơn đồ bơi. Chị kéo hộc bàn, lấy ra một tờ giấy, đẩy qua mặt quầy cho Lụa.

– Chị không định đưa em coi cái này. – Chị Phụng nói. – Mà chị nghĩ đi nghĩ lại.

Một tờ hóa đơn giá trị gia tăng, liên giao khách hàng. Đơn vị bán: Công ty trách nhiệm hữu hạn may mặc Gia Phước. Đơn vị mua: để trống. Tên hàng: tiền công gia công quần áo. Số lượng, đơn giá, thành tiền: để trống. Dưới cùng, chỗ thủ trưởng đơn vị, đã có dấu đỏ tròn của công ty, đã có chữ ký.

– Người bán vải của ông Tài đưa chị tuần trước. – Chị Phụng nói nhỏ. – Nói muốn hóa đơn đầu vào bao nhiêu cũng có, chị tự điền, một trăm đồng hàng thì đưa họ mấy đồng. Chị không lấy. Chị giữ tờ mẫu này.

Lụa nhìn chữ ký ở góc tờ hóa đơn.

Lư Thị Gấm. Chữ L viết hoa ở đầu chữ Lư có một cái đuôi nhỏ cong lên ở chân, như cái lưỡi câu.

— Hết chương 25 —