Cái máy một triệu tám

Chương 2: Cái máy một triệu tám

Trưa hôm đó Khiêm mang về một bịch cháo trắng với một bịch nhỏ hột vịt muối, ngồi đút cho Lụa từng muỗng như đút con nít.

– Nộp xong rồi. – Anh nói. – Hai tuần nữa có giấy. Chiều em đỡ chưa? Mình qua ông Kha lấy máy.

– Chưa đỡ. – Lụa nói. – Mai đi.

Khiêm thổi muỗng cháo, nhìn chị. Anh không hỏi tới cái túi vàng. Chị đã nhét nó xuống dưới đáy giỏ đệm, chung với hai chỉ của má, phủ lên trên một xấp đồ lót. Anh biết chỗ đó. Anh không hỏi.

Đêm mười sáu tháng Hai, trăng lên sớm và gần tròn. Ánh trăng lọt qua khe vách ván, vẽ một vệt trắng dài lên cái mền hoa xanh. Khiêm ngủ quay lưng ra ngoài, thở đều. Lụa nằm nhìn vệt trăng.

Chị không ngủ được. Chị lần lại từng thứ chị có, như kiểm kho trước khi nhận một đơn hàng lớn.

Thứ chị có: hai bàn tay này, với hai mươi ba năm nghề chưa xảy ra mà đã nằm sẵn trong mười đầu ngón tay. Năm chỉ vàng cưới. Hai chỉ vàng riêng của má. Cái lon sữa bò đựng tiền dành dụm trên gác, chừng năm trăm nghìn. Một công việc ở xưởng ông Tài, lương chín trăm nghìn một tháng.

Thứ chị không có: một cái máy. Một mối hàng. Một tờ giấy đứng tên mình.

Và thứ chị nợ, mà không biết mình nợ: mười triệu của ông Tài, nếu Khiêm nói thật, nếu tờ giấy vay ấy có tên chị.

Kiếp trước, chị chỉ biết xưởng mình làm gia công cho Tài năm này qua năm khác với giá thấp hơn chợ. Chị cứ tưởng tại mình nhỏ, tại mình không biết chào hàng. Bây giờ nghĩ lại, chị thấy rõ một sợi dây. Mười triệu, trừ dần vô tiền công. Nợ trả bằng công thì không bao giờ trả xong, vì người cho vay cũng là người định giá công.

Chị không biết mình làm sao mà về đây được. Chị cũng không dám nghĩ lâu về chuyện đó. Chị chỉ biết một điều, rõ như một đường may thẳng: lần này cái máy đầu tiên phải mang tên chị.

Sáng Thứ Tư, Khiêm đi làm từ sáu giờ rưỡi. Anh chạy hàng cho một đại lý phụ tùng xe máy ở đường Hùng Vương, ngày nào cũng chở thùng nhớt, thùng má phanh đi bỏ cho các tiệm sửa xe. Lụa nói chị đi làm. Chị đi thật, nhưng không đi về hướng An Lạc.

Chị ghé tiệm vàng ở chợ Tân Bình, bán hai chỉ vàng của má. Chị thợ vàng cân lên, gõ máy tính, trả một triệu ba trăm bốn chục nghìn. Chị đếm hai lần, cuộn lại bằng dây thun, nhét vào túi áo ngực có gài kim băng. Cộng với năm trăm nghìn trong lon sữa, chị có một triệu tám trăm bốn chục.

Tiệm máy may cũ của Huỳnh Kha nằm trên đường Tân Thành, Chợ Lớn, giữa một dãy tiệm cùng nghề. Chị nhớ chỗ này mờ mờ, như nhớ một cái nhà đi ngang một lần. Kiếp trước, Khiêm đi lấy máy một mình. Chị chỉ tới đây một lần, năm 2005, để mua thêm một cái máy viền, và lúc đó chị không nhìn mặt người bán.

Mặt tiền tiệm chật, máy may xếp hai tầng trên kệ sắt, cái nào cũng tháo bàn, chỉ còn đầu máy đen bóng dầu. Mùi dầu máy với mùi sắt rỉ. Một con nhỏ chừng tám tuổi ngồi trên cái ghế đẩu, chống cằm lên quầy, đang viết bài vào tập, cây bút chì đã ngắn tới mức phải cầm bằng đầu ngón tay.

– Ba ơi, có khách. – Con nhỏ kêu vọng vô trong.

Một người đàn ông bước ra, lau tay vào cái khăn vắt vai. Người ốm, cao, da sạm, mặc áo thun xám đã giãn cổ. Ngón cái tay trái có một vết đen do dầu thấm vào da lâu năm, rửa không ra.

– Chị cần máy chi?

Giọng Bình Định, đã mòn bớt vì ở Sài Gòn lâu.

– Dạ, chồng em là Khiêm, có đặt cọc ở đây hai cái máy.

– À. – Kha gật đầu. – Anh Khiêm cọc ba trăm nghìn, một máy một kim, một máy vắt sổ ba chỉ. Tôi để sẵn đằng sau. Chị vô coi.

Phía sau là một khoảng sân xi măng có mái tôn, chất đầy bàn máy cũ. Hai cái máy Khiêm đặt nằm gần cửa, có dán miếng giấy ghi chữ "Khiêm". Lụa ngồi xuống trước cái máy một kim. Chị không vội. Chị mở nắp ổ, lấy cái thoi ra coi. Chị xoay tay quay coi kim lên xuống có đều không. Chị lật đầu máy lên, nhìn xuống răng cưa đẩy vải. Răng mòn một bên, mòn lệch. Máy này may vải thun sẽ bị nhăn đường.

– Anh cho em thử cái máy kia được hông? – Chị chỉ một cái máy nằm khuất trong góc, nắp gỗ sứt một góc, sơn đen đã tróc ở chỗ đặt tay.

Kha nhìn chị một cái lâu hơn.

– Cái đó tôi mới thay răng cưa với bàn lừa, thay luôn cái ổ. Nhìn cũ chớ chạy êm hơn.

– Em nghe thử.

Kha cắm điện. Lụa nhấn chân lên bàn đạp, nhẹ, rồi mạnh dần. Cái mô-tơ côn kêu ù ù, đều. Không có tiếng lạch cạch ở trục. Chị xin miếng vải vụn, gấp đôi, may một đường thẳng, rồi một đường cong. Chị cầm miếng vải lên soi ra ánh sáng ngoài sân. Mũi chỉ đều, chặt, mặt dưới không bị rối.

Đây là cái máy. Chị biết nó trước khi biết tại sao. Cái nắp gỗ sứt góc ấy, chị đã thấy nó suốt hai mươi ba năm, mấy năm đầu dưới hai bàn tay chị, mười năm sau cùng nằm ở góc kho xưởng Dĩ An. Kiếp trước, Khiêm không lấy cái máy dán tên mình. Anh để Kha chọn giùm. Kha chọn cho anh cái máy này.

Hai hôm trước, tính theo cái lịch riêng của chị, ngoài cổng sắt sơn xanh, chị xin lại đúng nó mà không được.

– Cái này bao nhiêu anh?

– Một triệu tám. Chị lấy cái này thì tôi đổi cho, trừ cọc.

– Dạ không. – Lụa nói. – Cọc của anh Khiêm anh cứ giữ, ảnh muốn lấy cái vắt sổ thì ảnh qua lấy. Cái một kim này em mua riêng, em trả đủ.

Chị móc tiền ra, đếm một triệu tám trăm nghìn đặt lên mặt bàn máy. Kha không cầm liền. Anh nhìn xấp tiền, rồi nhìn chị.

– Chị với anh Khiêm…

– Anh làm ơn viết cho em cái giấy bán máy. – Chị nói. – Người mua ghi tên em. Lư Thị Lụa. Có ghi cái số máy dập trên thân luôn giùm em.

Con nhỏ ngoài quầy đã thôi viết bài, chạy ra đứng nép sau lưng ba. Nó nhìn chị bằng con mắt tròn của con nít thấy người lớn làm chuyện lạ.

Kha không hỏi thêm. Anh vô trong lấy ra một cuốn hóa đơn bán lẻ màu hồng, loại có giấy than lót giữa. Anh lật cái đầu máy, đọc dãy số dập chìm trên thân, chép vào. Chữ anh to, vuông, từng nét như khắc. Ngày mười chín tháng Ba năm 2003. Người mua: Lư Thị Lụa. Hàng: một máy may một kim công nghiệp đã qua sử dụng, kèm bàn, kèm mô-tơ. Số tiền: một triệu tám trăm nghìn đồng. Anh ký, xé liên trắng đưa chị.

Lụa gấp tờ giấy làm tư, bỏ vào túi áo ngực, gài kim băng lại.

– Chị chở sao về? – Kha hỏi.

Chị chưa nghĩ tới chuyện đó. Kiếp trước Khiêm lo.

– Trưa tôi giao. – Anh nói. – Nhà chị ở đâu?

– Dãy trọ bà Tư Mập, hẻm đường Âu Cơ. Em ghi địa chỉ cho anh.

Chị xin tờ giấy, mà không có bút. Con nhỏ chìa cây bút chì cụt ra. Lụa cầm cây bút ngắn tới mức kẹt giữa hai đầu ngón tay, ghi số nhà, ghi tên hẻm. Rồi chị lục trong túi xách, lấy ra cây bút bi xanh duy nhất chị có, đưa cho con nhỏ.

– Cho con nè. Viết bút chì mỏi tay.

Con nhỏ nhìn ba nó. Kha gật. Nó cầm cây bút, nói cảm ơn cô rất nhỏ, rồi hỏi:

– Cô ơi, sao cô có chỉ màu vàng trong túi?

Cuộn chỉ vàng hoa cau ló ra ở miệng túi xách. Chị mua nó sáng nay ở tạp hóa đầu hẻm, không suy nghĩ, như tay tự với lấy.

– Để làm dấu. – Lụa nói. – Đồ nào cô may thì cô làm dấu.

– Làm dấu chi vậy cô?

– Để người ta khỏi lấy của cô.

Kha nghe câu đó. Anh không nói gì, chỉ cúi xuống lau dầu ở cái máy một kim, lau kỹ từng khe như lau một món đồ sắp gả đi.

Trưa đó Kha chở cái máy tới bằng chiếc xe ba gác máy, có một thằng nhỏ phụ khiêng. Bà Tư Mập đứng chống nạnh coi, hỏi tính may đồ hay sao mà mua máy lớn vậy, coi chừng ồn hàng xóm. Lụa nói dạ con may ban ngày. Kha kê máy sát cửa sổ cho có ánh sáng, chỉnh lại dây đai mô-tơ, chỉnh lại độ cao bàn đạp cho vừa chân chị. Anh không cần chị nói, anh nhìn chị ngồi rồi chỉnh.

– Răng cưa mới thay, mấy bữa đầu chạy vải mỏng thì nhấn nhẹ chân. – Anh dặn. – Có chi trục trặc chị qua tiệm, tôi coi cho, không lấy tiền.

– Sao không lấy tiền anh?

– Máy tôi bán mà. – Kha nói, rồi đi.

Chiều Khiêm về. Anh đứng ở ngưỡng cửa, nhìn cái máy kê dưới cửa sổ, nhìn chị đang ngồi may thử một cái áo thun cũ của anh bị sứt nách.

Lụa chờ.

Kiếp trước, có lần chị tự ý mua một cái bàn ủi hơi mà không hỏi, anh giận ba ngày không nói chuyện, đi ngủ quay lưng. Cái bàn ủi đó ba trăm nghìn. Cái máy này một triệu tám.

Khiêm đi vô, cúi xuống nhìn cái nắp gỗ sứt góc. Anh lấy ngón tay quẹt lên chỗ sơn tróc.

– Cái máy này hả? – Anh nói. Giọng anh nhẹ. – Cũng được. Em lấy tiền đâu?

– Hai chỉ vàng riêng má cho em trước cưới. Với tiền em dành.

– Má cho em hồi nào?

– Một tuần trước đám cưới.

Khiêm im một chút. Rồi anh cười, vỗ nhẹ lên vai chị.

– Bà xã giỏi. Vậy năm chỉ kia mình để dành, mua máy vắt sổ sau.

Anh đi tắm. Lụa nghe tiếng gàu múc nước dội ào ào ngoài vòi chung. Chị ngồi nhìn đường may trên cái áo thun.

Anh không giận. Anh không hỏi giấy tờ. Anh không hỏi cái máy đứng tên ai. Người đàn ông chị biết, người đàn ông giận ba ngày vì một cái bàn ủi, vừa cười với chị và gọi chị là bà xã giỏi.

Có cái gì đó trong chị lạnh đi, chầm chậm, như nước đá tan ngược.

Sáng Thứ Năm, ngày hai mươi tháng Ba, Lụa đạp xe lên xưởng ông Tài ở An Lạc. Xưởng là một nhà kho mái tôn dài, sáu chục cái máy xếp thành năm chuyền, quạt hút gió gắn trên vách quay ồ ồ, bụi vải bay lơ lửng trong mấy vệt nắng xiên qua khe tôn. Chị làm ở chuyền ba, chuyên may sơ mi, đã gần hai năm.

Chị đi thẳng tới bàn tổ trưởng, nói chị xin nghỉ làm từ cuối tuần.

Tổ trưởng chuyền ba là chị Hạnh, người Quảng Ngãi, nói nhanh như máy vắt sổ. Chị Hạnh trợn mắt.

– Nghỉ? Đang mùa hàng mà nghỉ? Lô ba trăm cái sơ mi đi Campuchia trễ hai ngày rồi đó, em biết hông?

– Em biết. Em xin nghỉ đàng hoàng, em lên văn phòng xin.

Chưa tới giờ nghỉ trưa thì có người xuống gọi chị lên.

Văn phòng ông Tài trên gác lửng, có máy lạnh, có bộ bàn ghế gỗ cẩm lai, có cái bể cá bảy màu sủi bọt. Ông Tài bốn mươi ba tuổi, người tròn, da trắng, mặc áo sơ mi ngắn tay bỏ ngoài quần. Ông rót trà vào cái tách sứ nhỏ, đẩy về phía chị.

– Em ngồi đi Lụa. Uống trà.

Chị ngồi. Chị không uống.

– Khiêm có nói anh nghe rồi. – Ông Tài cười. Ông cười hiền như ông bác bán thuốc bắc. – Vợ chồng em tính ra làm riêng. Anh mừng. Thợ giỏi thì phải ra làm chủ, ở đây hoài phí.

– Dạ, em cảm ơn anh.

– Mà làm chủ thì phải có vốn, có mối. – Ông Tài kéo hộc bàn, lấy ra một tờ giấy, đặt lên mặt kính, xoay lại cho chị đọc. – Mối thì anh lo. Vốn thì anh cho mượn rồi đó.

Tờ giấy vay tiền viết tay. Bên vay: Đặng Vĩnh Khiêm. Số tiền: mười triệu đồng. Ngày ba tháng Ba năm 2003. Hình thức trả: trừ vào tiền công gia công. Dưới cùng là chữ ký của Khiêm.

Không có chữ ký của chị. Lụa thở ra rất nhẹ.

Ông Tài thấy cái thở ra đó. Ông lấy ngón tay gõ gõ lên dòng chữ "bên vay", chậm rãi.

– Em đừng lo chuyện ai ký. – Ông nói, giọng vẫn hiền. – Vợ chồng là một mà, em à.

— Hết chương 2 —