Người đứng tên

Chương 26: Người đứng tên

Cái máy may thun kêu một tiếng xẹt dài, rồi sợi chỉ dưới đứt.

Mai Thơ ngồi thẳng lưng, thở ra. Lần thứ mười bốn trong buổi sáng.

– Chỉ căng quá. – Chị Hạnh đứng sau lưng nó, nói. – Vải này giãn, mày kéo nó đi thì chỉ phải chạy theo nó.

– Em nới rồi chị.

– Nới nữa.

Mai Thơ vặn cái núm căng chỉ thêm nửa vòng. Nó đặt miếng vải thun lạnh xanh biển vô dưới chân vịt, nhấn bàn đạp. Đường chỉ zíc zắc chạy ra đều. Nó cầm miếng vải lên, kéo giãn hết cỡ. Đường chỉ giãn theo, không đứt, buông ra thì về lại.

Chị Hạnh vỗ vai nó một cái.

Lụa đứng ở bàn cắt nhìn qua, không nói gì. Kiếp trước chị đã thức ba đêm với cái máy may thun cũ, tự mò ra đúng mấy cái núm này, đúng nửa vòng này. Chị biết từ hôm đầu. Mà chị không nói. Chị để Mai Thơ với chị Hạnh mò. Hai người mò hết hai ngày.

Hai ngày đó chị đã tính. Nếu chị nói thì xưởng nhanh hơn hai ngày. Nếu chị không nói thì sau này, khi chị không đứng ở đây, sẽ có người biết vì sao phải nới nửa vòng.

Tháng Hai, tháng Ba năm 2009, xưởng làm ba ngàn bộ đồ bơi. Chị Hạnh với hai người thợ cũ của Gia Phước qua làm từ mùng mười tháng Giêng. Kha kiếm đủ bốn cái máy may thun cũ, sửa từng cái, thay kim đầu tròn cho khỏi làm thủng vải. Chị Sakurai xuống kiểm hai lần. Lần thứ hai chị ta lật một bộ đồ bơi ra, kéo đường sườn, rồi quay qua nói với anh Thông một câu ngắn. Anh Thông dịch: chị ấy nói đây là xưởng nhỏ nhất chị ấy làm việc, mà chị ấy ngủ ngon nhất.

Quỹ lương không phải đụng tới tháng cuối cùng.

Giữa tháng Ba, một buổi chiều, Lụa leo cái cầu thang gỗ dốc lên văn phòng chị Trâm, trên gác tiệm photocopy.

Chị đặt lên bàn tờ hóa đơn trắng có dấu đỏ, có chữ ký mà chị Phụng đưa.

Chị Trâm nhìn nó một lúc lâu, không đụng vô. Rồi chị đẩy gọng kính lên.

– Chị Lụa. – Chị nói. – Cái này chị có ở đâu?

Lụa kể. Chị không kể Gấm là em chị. Chị Trâm nghe xong thì gỡ kính ra, lau, đeo lại, như người cần nhìn cho kỹ một câu sắp nói.

– Hóa đơn ký sẵn, đóng dấu sẵn, để trống tên người mua, để trống số tiền. – Chị Trâm nói. – Cái này người ta gọi là bán hóa đơn. Công ty nào mua về thì ghi vô, khai là đã thuê gia công bao nhiêu đó, đem đi khấu trừ thuế, trừ chi phí. Hàng thì không có. Tiền thì đi một vòng rồi về chỗ cũ.

– Ai chịu trách nhiệm hả chị?

– Người đại diện theo pháp luật của công ty bán. – Chị Trâm chỉ ngón tay vô chữ ký. – Người ký cái này. Thuế kiểm tra ra thì người đó bị gọi lên trước hết. Số lớn thì không còn là chuyện phạt tiền nữa.

Lụa ngồi im.

– Chị muốn biết công ty này ai đứng tên? – Chị Trâm hỏi.

– Dạ.

Tuần sau, chị Trâm đưa cho chị một tờ giấy in, chị đã xin được thông tin đăng ký doanh nghiệp của Gia Phước, loại thông tin ai đóng phí cũng xin được. Công ty trách nhiệm hữu hạn may mặc Gia Phước. Thành lập tháng Chín năm 2006. Vốn điều lệ ba tỷ đồng. Thành viên góp vốn: Lư Thị Gấm, sáu mươi phần trăm. Quách Ngọc Bảo, bốn mươi phần trăm. Người đại diện theo pháp luật: Lư Thị Gấm, chức danh giám đốc.

Không có tên Đặng Vĩnh Khiêm ở dòng nào.

– Quách Ngọc Bảo là ai chị biết không? – Chị Trâm hỏi.

– Dạ không.

– Tôi hỏi rồi. Là cháu gọi bằng chú của ông Quách Hữu Tài, xưởng may An Lạc. Hai mươi hai tuổi, đang học đại học.

Lụa cầm tờ giấy in, đọc lại. Chị đọc tới lần thứ ba thì chị thấy nó.

Đó là cái bảng lương có tên chị.

Kiếp trước, mười mấy năm, tên chị nằm ở cột nhân viên, cột hưởng lương, cột ký nhận mà chị chưa từng ký. Chị làm ra cái xưởng mà trên giấy chị là người làm công. Ra tòa, người ta chỉ vô tờ giấy, không ai chỉ vô hai bàn tay chị.

Kiếp này, tên Gấm nằm ở dòng trên cùng. Chủ sở hữu, giám đốc, người đại diện. Gấm không cầm tiền, không cầm hàng, không quyết định cái gì. Mà trên giấy Gấm là người làm ra mọi thứ. Có chuyện, người ta chỉ vô tờ giấy, không ai chỉ vô người đứng sau.

Một bên tên bị ghi xuống thấp hơn sự thật. Một bên tên bị đẩy lên cao hơn sự thật. Hai cách khác nhau, mà là một cái mẹo. Người cầm cây bút không bao giờ để tên mình nằm chỗ nào.

Lần này tôi không đứng tên cái gì hết, Lụa.

– Chị Lụa? – Chị Trâm gọi.

– Dạ.

– Chị quen người này hả?

Lụa gấp tờ giấy in lại, bỏ vô bao thư.

– Dạ. – Chị nói. – Em gái em.

Tối đó Lụa gọi điện cho Gấm. Chị xin số qua chị Hạnh. Chuông reo bảy lần thì có người bắt máy.

– A lô.

– Gấm. Chị nè.

Đầu dây bên kia im. Chị nghe tiếng xe tải chạy ngang, tiếng ti-vi trong một phòng nào đó.

– Chị muốn gì? – Gấm hỏi.

– Chị muốn gặp em. Chị có chuyện quan trọng.

– Em bận.

– Gấm, chuyện hóa đơn…

Tiếng tút tút. Gấm cúp máy.

Chị gọi lại. Không ai bắt. Chị gọi lần thứ ba. Máy tắt.

Chị ngồi trong cái chái của ông Mười, cầm ống nghe tới khi nó im hẳn. Ông Mười nằm trên giường tre, quay mặt vô vách, giả bộ ngủ.

Đêm đó chị không ngủ. Gần một giờ sáng chị ngồi dậy, ra bàn cắt, bật cây đèn kẹp. Chị lấy một tờ giấy học trò kẻ ô, một cây bút bi xanh.

Năm 1996 có một con nhỏ mười hai tuổi viết thư cho chị, chữ con nít, chữ L có cái đuôi. Chị trả lời một trang. Câu cuối cùng chị viết là để chị tính. Rồi chị không tính.

Lần này chị không viết câu đó.

Chị viết chậm, chữ học trò lớp chín, nắn từng chữ. Chị viết không xưng hô dài dòng, không kể lể chuyện cũ.

"Gấm. Chị biết em đứng tên giám đốc công ty Gia Phước, chị biết em có sáu mươi phần trăm vốn trên giấy. Chị biết có hóa đơn ký sẵn, đóng dấu sẵn, để trống, đang được đem đi bán. Chị không biết em có biết chuyện đó không. Chị không hỏi.

Chị chỉ nói với em mấy điều. Từ bây giờ em đừng ký thêm tờ nào nữa, ai đưa cũng vậy. Tờ nào em đã ký, nếu em còn giữ bản sao thì em cất kỹ, đừng để ở công ty. Ai biểu em ký cái gì, ngày nào, ở đâu, nói câu gì, em ghi lại, ghi ngày, cất. Em đi gặp luật sư. Tiền luật sư chị trả, em không cần gặp chị, chị gửi tiền qua chị Hạnh.

Người đứng tên thì chịu trách nhiệm. Nhưng người bị lợi dụng tên thì có quyền nói ra ai lợi dụng mình. Em còn kịp nói.

Chị không viết thư này để tính. Chị ở đây. Ở căn nhà có cây mận, hẻm Lũy Bán Bích. Em tới giờ nào cũng được."

Chị ký. Lụa. Chữ L không có cái móc.

Sáng hôm sau chị ra bưu điện, gửi bảo đảm, địa chỉ nhận là cái nhà trọ của Gấm ở Dĩ An chị Hạnh cho. Cô nhân viên bưu điện đưa chị một tờ biên nhận nhỏ. Chị cất vô bao thư.

Ba tuần không có thư trả lời. Phiếu báo phát về, có chữ ký người nhận. Lư Thị Gấm. Chữ L có cái đuôi.

Cuối tháng Tư, một chiều Chủ nhật, chị đi xe buýt lên Dĩ An lần thứ ba.

Nhà trọ của Gấm nằm trong một con hẻm sau chợ, dãy trọ tường gạch không tô, mỗi phòng một cánh cửa sắt kéo, trước cửa phơi đồ trên dây kẽm. Phòng của Gấm ở cuối dãy, cạnh cái lu nước chung. Cửa khóa. Trên bậu cửa sổ có một cái hũ thủy tinh nhỏ đựng mắm tôm chà, nắp đậy bằng miếng ni lông cột thun, loại má vẫn gói cho chị mỗi lần về Gò Công.

Bà chủ trọ đang ngồi lặt rau ở đầu dãy. Lụa hỏi thăm. Bà nói cô Gấm đi từ sáng, tối mới về, về là ngồi cặm cụi bên mấy xấp giấy tới khuya, đèn sáng tới hai ba giờ. Anh chồng thì lâu lâu mới thấy.

– Con nhỏ hiền. – Bà nói. – Tháng nào cũng đóng tiền trọ đúng ngày. Mà dạo này ốm nhom. Có bữa tui nghe nó khóc trong phòng, tui gõ cửa hỏi, nó nói con xem phim.

Lụa đứng trước cánh cửa sắt khóa một lúc. Chị không biết mình đứng đó làm gì. Chị không có gì để để lại, ngoài bịch bánh da lợn chị mua ở đầu chợ lúc xuống xe buýt, mua theo thói quen như mỗi lần về thăm má.

Chị móc bịch bánh lên cái chốt cửa. Chị không để lại giấy.

Tuần sau chị Hạnh nói chị nghe, đứa ở trọ cùng dãy kể lại: tối đó cô Gấm về, thấy bịch bánh treo trên chốt cửa, đứng nhìn nó một hồi lâu, rồi cầm vô. Không ai biết cô ăn hay bỏ.

Tháng Năm, chị Hạnh kể Gấm đã bán chiếc xe máy, bán luôn cái nhẫn cưới, gom được mười mấy triệu, chia cho bốn chục người thợ mỗi người mấy trăm nghìn. Không ai đủ. Mà người ta thôi ngồi trước cổng. Thợ đi hết. Cái xưởng ở Dĩ An khóa cổng, chỉ còn một ông bảo vệ già.

– Còn anh Khiêm?

– Có về. – Chị Hạnh nói. – Tao nghe mấy đứa ở trọ gần đó nói, ổng về một bữa, hai vợ chồng cãi nhau cả đêm. Ổng nói ông Tài sẽ lo hết. Rồi ổng lại đi.

Tháng Sáu, chị Phụng chạy xe lên xưởng lúc trưa, mặt không còn chút nào cái vẻ người buôn bán.

– Thuế xuống Gia Phước rồi. – Chị nói, chưa kịp tháo nón bảo hiểm. – Thanh tra. Nghe nói có mấy công ty khai mua hàng gia công của Gia Phước mà bên kia không có hàng. Thuế gọi giám đốc lên làm việc.

Lụa đứng ở bàn cắt. Cây kéo trong tay chị dừng lại giữa một đường cắt.

– Còn ông Tài? – Chị hỏi.

Chị Phụng cởi nón ra, cầm trong tay, nhìn xuống.

– Chiều qua ông Tài ngồi uống trà ở sạp đầu dãy. – Chị nói. – Có người hỏi ổng chuyện Gia Phước. Ổng cười. Cái cười hiền của ổng đó. Ổng nói: con nhỏ Gấm làm giám đốc, nó ký cái gì tui đâu có biết. Tui chỉ bán vải.

— Hết chương 26 —