Gấm đi học lại

Chương 31: Gấm đi học lại

Cái băng ghế đá trước cơ quan điều tra lạnh tới mức ngồi lâu thấy buốt lên sống lưng.

Tháng Bảy năm 2010. Lụa ngồi đó từ tám giờ sáng. Chín giờ. Mười giờ. Ngoài đường xe cộ chạy ồ ồ, một bà bán xôi đẩy xe ngang qua rao xôi bắp xôi đậu. Chị mua một gói xôi đậu, cầm trên tay, không ăn.

Đây là lần thứ năm Gấm lên làm việc. Bốn lần trước chị không đi theo. Lần này Gấm không nói gì, mà sáng nay nó ghé xưởng, đứng ở cổng rào nhìn chị một lúc, rồi mới đi. Chị đạp xe theo sau xe ôm của nó.

Tháng Mười năm 2009, ba tuần sau cái đêm mưa, Gấm đã tự lên đây. Không ai gọi. Nó đi với luật sư Hà, một người đàn bà nhỏ người, nói nhanh, đồng nghiệp ông Viễn giới thiệu. Ông Viễn nói ông không đại diện cho Gấm được vì ông đang đại diện cho chị trong vụ khác, mà ông biết người làm được. Tiền luật sư chị trả, Gấm không biết. Hay Gấm biết mà không nói.

Gấm giao hết. Cái ổ lưu dữ liệu nhỏ có hai bộ sổ. Xấp sao kê ngân hàng có khoanh bút chì. Mấy tờ ủy nhiệm chi dán mẩu giấy vàng có chữ T viết hoa. Bản photo trang bảng lương năm 1994. Tờ tường trình không ký. Và mấy trang giấy học trò Gấm tự viết từ hồi nhận lá thư của chị, ghi ngày nào, ai, ở đâu, nói câu gì, biểu nó ký tờ gì.

Mười một giờ kém năm, cánh cửa sắt mở. Gấm đi ra với luật sư Hà.

Nó đi chậm. Nó nhìn thấy chị trên băng ghế đá, dừng lại ở bậc thềm. Luật sư Hà nói gì đó với nó, vỗ vai nó một cái, rồi đi ra xe trước.

Gấm đi xuống, ngồi xuống băng ghế, cách chị một khoảng bằng một người ngồi.

– Kết luận điều tra có rồi. – Gấm nói. Giọng nó bình thường, như kể chuyện ở chỗ làm. – Người ta đọc cho em nghe phần của em.

Lụa đưa gói xôi qua. Gấm cầm, không mở.

– Người ta ghi em bị lợi dụng tư cách người đại diện. Em không được hưởng tiền. Em tự lên khai, tự giao chứng cứ trước khi bị gọi. – Gấm nói từng chữ, như đọc lại. – Chị Hà nói phần của em người ta xử theo hướng nhẹ nhất mà pháp luật cho phép. Chị Hà nói nhiều chữ lắm, em nghe không hết.

– Em có phải đi tù không?

– Chị Hà nói không.

Lụa ngồi im. Chị nhìn ra đường. Bà bán xôi đã đẩy xe tới ngã tư, tiếng rao nhỏ dần.

– Còn ông Tài?

– Bị can. – Gấm nói. – Người tổ chức. Anh Khiêm cũng là bị can. Còn vụ hợp đồng góp vốn giả thì tòa đã chuyển qua, người ta đang điều tra thêm. Em không biết sau này ra sao. Chị Hà nói còn lâu.

Hai chị em ngồi trên băng ghế đá lạnh thêm một lúc. Gấm mở gói xôi, ăn một miếng, rồi gói lại.

– Xôi đậu chợ Gò Công ngon hơn. – Nó nói.

– Ừ.

Tháng Tám năm 2010, Gấm làm đơn ly hôn. Khiêm không cãi, không đòi gì. Ra tòa hòa giải một lần, hai bên thuận tình. Không có con chung, không có tài sản chung, chỉ có nợ, mà nợ nào cũng mang tên công ty Gia Phước, mà công ty Gia Phước thì đang nằm trong hồ sơ của cơ quan điều tra.

Gấm kể với chị chuyện đó trong một bữa cơm trưa ở xưởng, kể vắn tắt, xong thì gắp miếng cá kho bỏ vô chén bà Tám.

Từ cái đêm mưa, Gấm không ở lại xưởng. Nó thuê một cái phòng trọ nhỏ ở Bình Hưng Hòa, gần chỗ Diễm ở hồi xưa. Mà tuần nào nó cũng xuống ăn một bữa cơm trưa, ngồi cuối bàn, cạnh dì Chín. Dì Chín gắp đồ ăn cho nó, nói con nhỏ này ốm quá. Diễm hỏi chuyện nó, nó trả lời ngắn. Mai Thơ không hỏi gì, mà lần nào Gấm xuống, Mai Thơ cũng lấy thêm một cái chén.

Cuối tháng Tám, Gấm nhờ chị đi với nó xuống chợ Soái Kình Lâm một buổi.

Nó không nói đi làm gì. Tới chợ, nó không ghé sạp chị Phụng. Nó đi thẳng xuống cuối dãy C, tới cái sạp vải lót nhỏ sát chân cầu thang lên lầu kho.

Bà Xuân đang ngồi trên cái ghế đẩu thấp, cuốn một cây vải lót màu kem. Bà nhận ra hai chị em, ngừng tay.

Gấm ngồi xổm xuống trước mặt bà, ngang tầm mắt bà. Nó lấy trong túi xách ra một tờ giấy photo, đưa bà. Một trang trong kết luận điều tra, luật sư Hà cho nó chép lại phần không bị giữ kín. Có một đoạn ngắn Gấm lấy bút chì gạch dưới. Tài liệu thu thập được cho thấy từ năm 1990, tại xưởng may Lâm Ký, bị can đã sử dụng phương thức lập bảng lương ghi tên người thân là người lao động hưởng lương, ký nhận thay, nhằm…

Bà Xuân đọc chậm. Môi bà mấp máy theo từng chữ. Bà đọc tới cuối đoạn gạch chì thì dừng lại, đọc lại từ đầu.

– Cái này là sao con? – Bà hỏi.

– Trang bảng lương tháng Sáu năm chín mươi bốn của cô. – Gấm nói. – Con tìm được ở kho. Giờ nó nằm trong hồ sơ của cơ quan điều tra. Người ta ghi vô đó rồi, cô Xuân. Người ta ghi cô không phải thợ.

Bà Xuân ngồi im, hai tay cầm tờ giấy photo đặt trên đùi. Chợ vải vẫn ồn, bốc vác vẫn hô né né, xe đẩy vẫn lăn lạch cạch ngang qua. Bà không nói gì một lúc lâu.

– Mười mấy năm. – Bà nói. – Giờ có người ghi.

Bà không khóc. Bà gấp tờ giấy lại làm tư, nhét vô túi áo bà ba, vỗ vỗ lên túi hai cái, như má vẫn vỗ lên túi tiền.

– Cái xưởng thì không lấy lại được. – Bà nói. – Mà có người ghi.

Trên đường về, Gấm đi trước, Lụa đi sau. Ra tới đầu chợ, Gấm dừng lại dưới mái hiên một tiệm bán nút.

– Chị Hai. – Nó nói, không quay lại. – Hồi bà Xuân ra tòa, không có ai biết đọc cái sổ lương cho bà. Hồi chị ra tòa với anh Khiêm năm 2003, chị có giấy. Bà Xuân không có. Người ta đem giấy ra, mình không biết đọc giấy thì mình thua.

Lụa đứng sau lưng em. Chị nghĩ tới một phiên tòa khác, năm 2025, mà trên đời này chỉ có hai người nhớ. Chị không nói gì.

Một trưa tháng Chín, ăn cơm xong, Lụa gọi Gấm ra bàn cắt.

– Chị Trâm tính về quê nghỉ. – Chị nói. – Chị cần một người làm kế toán cho công ty. Em có bằng trung cấp. Em biết làm sổ. Em muốn thì em làm cho chị.

Gấm nhìn chị. Nó nhìn lâu, như người ta nhìn một cái máy đang chạy bình thường mà nghe có tiếng gì đó không đúng.

– Không. – Nó nói.

Lụa chờ.

– Em làm kế toán cho chị thì cả đời em là đứa giữ sổ cho người khác. – Gấm nói. – Hồi đó em giữ sổ cho ông Tài. Rồi em giữ sổ cho anh Khiêm. Giờ em giữ sổ cho chị. Chị tốt hơn họ. Mà em vẫn là đứa ngồi ký chỗ người ta chỉ.

– Rồi em muốn làm gì?

Gấm cúi xuống nhìn mặt bàn cắt. Mấy vệt phấn trắng mờ còn lại từ bao nhiêu năm, chồng lên nhau, không đọc ra chữ gì.

– Em muốn đi học. – Nó nói. – Học luật. Học tại chức, buổi tối. Em đứng tên giám đốc bốn năm mà em không biết đứng tên là gì. Em ký mấy trăm tờ giấy mà không biết tờ nào giết em. Em muốn biết.

Lụa ngồi im một lúc.

Năm 1996, có một con nhỏ mười hai tuổi viết thư lên Sài Gòn xin chị Hai gửi tiền cho nó đi học. Chị trả lời để chị tính. Rồi chị quên.

– Tiền học chị đóng. – Chị nói.

Gấm ngẩng lên. Nó lắc đầu.

– Không. – Nó nói. – Em đi làm ban ngày. Em xin được chỗ đứng quầy thu ngân ở một nhà sách trên đường Ba Tháng Hai. Lương đủ trả phòng trọ, đủ ăn. Tiền học em tự đóng. Chị muốn cho em cái gì thì để sau.

– Gấm…

– Để em tính. – Gấm nói.

Câu đó nằm giữa hai chị em trên mặt bàn cắt, như một tấm rập vừa cắt xong.

Lụa nhìn em. Chị biết Gấm nói câu đó không phải để trả đũa. Trên mặt nó không có chút gì của cái cười ngắn qua mũi ở bờ ao đêm giao thừa. Nó chỉ nói đúng điều nó muốn nói, bằng đúng mấy chữ chị đã nói với nó mười bốn năm trước. Lần này người nói câu đó định tính thật.

– Ừ. – Lụa nói. – Em tính đi.

Tháng Mười năm 2010, Gấm thi vô hệ vừa làm vừa học của một trường luật. Nó đã học bổ túc văn hóa ban đêm song song với trường trung cấp, năm 2008 có bằng tốt nghiệp phổ thông. Nó ôn thi gần một tháng, ban ngày đứng quầy, ban đêm học trong phòng trọ dưới bóng đèn tuýp. Nó đậu.

Buổi tối trước ngày đi học đầu tiên, Gấm xuống xưởng. Lụa đưa cho nó một cái túi giấy.

Trong túi là một cái áo sơ mi trắng. Vải kate lụa, cổ đứng, tay dài, cài nút trắng. Lụa đã đo bằng mắt ở mấy bữa cơm trưa, rồi cắt, rồi may ba đêm, như cái áo dài cưới năm năm trước.

Gấm mặc thử ngay ở góc xưởng, sau tấm vải phủ máy. Nó bước ra. Cái áo vừa vai, vừa ngực, tay dài tới đúng cổ tay. Không rộng vai như cái áo sơ mi trắng nó mặc đi giữa chợ Soái Kình Lâm năm 2003. Không bó như cái áo nó mặc trong văn phòng có cửa kính ở Dĩ An.

Gấm đứng trước tấm gương nhỏ trên vách, nhìn mình. Rồi nó đưa tay trái lên, khép sát vô sườn, ngay dưới nách trái.

Lụa thấy. Chị cầm lên cuộn chỉ vàng hoa cau trong hộp kim.

– Chị khâu dấu nghen? – Chị hỏi.

Gấm buông tay xuống. Nó nhìn cuộn chỉ trong tay chị một lúc lâu.

– Thôi chị Hai. – Nó nói. – Đồ của em, em tự biết.

Lụa bỏ cuộn chỉ lại vô hộp. Chị không nói gì. Chị chỉ gật đầu, như cái gật của ông Lục khi kiểm xong một thùng hàng.

Gấm gấp cái áo bỏ vô túi giấy, cảm ơn chị, chào dì Chín, chào ông Mười, rồi đi. Lụa đứng ở cổng rào nhìn em đi ra đầu hẻm, cái túi giấy đong đưa bên hông. Chị đứng tới khi nó quẹo khuất.

Tháng Một năm 2011, gần Tết, một buổi tối, điện thoại trong chái ông Mười reo. Ông Mười đã ngủ. Lụa vô nghe.

– Lụa. – Giọng Khiêm. Khàn, thấp, không còn chút gì ngọt.

Chị không nói gì.

– Tháng sau ngân hàng phát mãi cái xưởng ở Dĩ An. – Anh nói. – Máy móc, nhà xưởng, hết. Tôi được tại ngoại, mà không được đi xa. – Anh im một chút. – Em lên đó một lần được không? Lần cuối. Tôi có một câu muốn hỏi em.

— Hết chương 31 —