Người dạy mẹo bảng lương

Chương 28: Người dạy mẹo bảng lương

Sáng Chủ nhật, trời tạnh. Cái sân xi măng còn ướt, mấy trái mận rụng nằm dồn vô góc tường. Ông Mười ngồi ghế bố, pha một bình trà, rót ra ba cái tách, đẩy một tách qua cho Gấm mà không hỏi nó là ai.

Gấm ngồi ở bàn cắt, trải hết những thứ trong cái túi ni lông đen ra mặt bàn. Nó trải theo thứ tự, như người làm kế toán trải chứng từ cuối tháng.

– Cái này là sao kê tài khoản công ty Gia Phước. – Nó nói, đặt xuống một xấp giấy in. – Từ tháng Mười năm 2006 tới tháng Sáu năm nay. Em xin ngân hàng in ra hồi tháng Bảy, lúc thuế đòi. Em in hai bộ, nộp một bộ, giữ một bộ.

Lụa cầm lên. Chị đọc không quen mấy con số dài dằng dặc. Gấm lấy cây bút chì, khoanh từng dòng.

– Chị coi nè. Ngày này, công ty A chuyển vô hai trăm triệu, nội dung ghi trả tiền gia công. Cùng ngày, mười phút sau, Gia Phước chuyển ra một trăm tám chục triệu, cho tài khoản này. Ngày này, công ty B chuyển vô ba trăm triệu. Cùng ngày, chuyển ra hai trăm bảy chục triệu, cũng tài khoản này.

– Tài khoản của ai?

– Quách Ngọc Bảo. – Gấm nói. – Thằng cháu ông Tài. Thằng nhỏ đứng tên bốn chục phần trăm công ty mà chưa từng đặt chân lên Dĩ An. Tiền vô tài khoản nó rồi đi đâu em không biết. Mà em biết lệnh chuyển là ai ra.

Nó đặt xuống mấy tờ ủy nhiệm chi. Mỗi tờ có chữ ký của nó ở chỗ chủ tài khoản. Mà ở góc trên, có dán một mẩu giấy vàng nhỏ, loại giấy ghi chú có keo dính. Trên mẩu giấy là mấy chữ viết tay bằng mực đỏ: số tiền, tên người nhận, chữ "gấp", và một chữ T viết hoa có cái gạch ngang dài.

– Ông Tài viết. – Gấm nói. – Mỗi lần có tiền vô, ổng gửi cái này xuống, kẹp trong bao thư. Em ký, em đi ngân hàng. Ổng dặn chuyển xong thì xé mẩu giấy. Em không xé. Em dán lên tờ ủy nhiệm chi, cất.

– Sao em không xé?

Gấm nhìn tách trà.

– Tại chị. – Nó nói. – Hồi năm 2005, chị lên phòng kế toán, chị nói mỗi chữ ký em ký thay là một chữ ký của em. Em cười chị. Mà về tới nhà em không ngủ được.

Cuối cùng nó lấy ra cái ổ lưu dữ liệu nhỏ bằng ngón tay cái, gói trong miếng khăn tay.

– Hai bộ sổ. – Nó nói. – Một bộ khai thuế, bộ đó đẹp, hàng gia công vô ra đủ, tiền công đủ, lỗ một chút cho giống thiệt. Một bộ thật, ông Tài biểu em làm, ghi từng tờ hóa đơn bán cho ai, giá bao nhiêu phần trăm, tiền về đâu. Ổng nói xưởng nào cũng có hai bộ sổ, em là kế toán thì phải biết làm. Ổng dạy em từ năm 2006, từ hồi em mới ra trường trung cấp.

Lụa nhìn cái ổ nhỏ trong lòng bàn tay em. Nó nhẹ hơn một cuộn chỉ.

– Thuế có cái này chưa?

– Chưa. – Gấm nói. – Em nộp bộ khai thuế. Em sợ. Em không biết nộp bộ này rồi em ra sao.

– Còn anh Khiêm?

Gấm im một lúc.

– Ảnh chạy hàng. Ảnh nói chuyện với khách, ảnh ký mấy cái hợp đồng thuê xưởng, mua máy, mà ảnh ký với tư cách nhân viên được giám đốc ủy quyền. Giấy ủy quyền em ký. – Gấm cười, một tiếng ngắn qua mũi. – Chỗ nào cũng có chữ em. Không chỗ nào có chữ ảnh. Ảnh làm theo ông Tài. Mà ông Tài làm cái này lâu rồi chị. Lâu lắm rồi.

Rồi nó lấy ra tờ giấy cuối cùng.

Một bản photo, mờ, đã cũ, góc giấy có vết mực lem. Một trang bảng lương viết tay, kẻ bằng thước. Trên cùng ghi: Xưởng may Lâm Ký, An Lạc. Bảng lương tháng Sáu năm 1994. Cột họ tên, cột chức vụ, cột số tiền, cột ký nhận.

Dòng thứ bảy. Lâm Thị Xuân. Chức vụ: thợ phụ. Số tiền: ba trăm hai chục nghìn. Cột ký nhận có một chữ ký.

– Hồi tháng Ba, ông Tài biểu em xuống kho lưu trữ dưới xưởng An Lạc lấy mấy cuốn sổ cũ. – Gấm nói. – Em lục thì thấy cuốn này. Em hỏi mấy bà thợ già làm dưới xưởng từ hồi đó. Xưởng An Lạc hồi đó không phải của ông Tài. Là của nhà họ Lâm, ba má bà Xuân. Ông Tài vô làm quản lý năm tám mươi tám. Năm chín mươi cưới bà Xuân. Từ năm chín mươi, tên bà Xuân nằm trong bảng lương, thợ phụ, tháng nào cũng có chữ ký nhận lương.

– Bà Xuân là…

– Vợ trước của ông Tài. – Gấm nói. – Năm chín mươi ba, ba bà Xuân sang tên xưởng cho ông Tài đứng, nói để con rể đi vay ngân hàng cho dễ. Năm chín mươi bảy hai người ly hôn. Ra tòa, xưởng đứng tên ông Tài từ chín mươi ba, bà Xuân là thợ phụ hưởng lương từ chín mươi. Bà Xuân ra đi không có gì.

Lụa không nghe thấy gì nữa.

Chị nhìn tờ bảng lương năm 1994. Nhìn cái tên Lâm Thị Xuân. Nhìn chữ thợ phụ. Nhìn cái chữ ký ở cột ký nhận, cái chữ ký mà chị biết, không cần ai nói, không phải của người tên Xuân.

Chị đã ngồi ở một phiên tòa năm 2025. Luật sư của Khiêm cầm lên một xấp bảng lương mười mấy năm, tháng nào cũng có tên chị, cột quản đốc, cột hưởng lương, cột ký nhận. Chị nhìn những chữ ký đó, giống chữ chị mà không phải chữ chị. Chị không nói được gì.

Mười mấy năm chị đã nghĩ đó là cái mẹo của Khiêm. Chị đã nghĩ anh tự nghĩ ra nó, một đêm nào đó, ngồi tính toán cách để một ngày nào đó cái xưởng thành của anh. Chị đã ghét anh vì cái đầu đó.

Mà cái mẹo đó có từ năm 1990. Ở cái xưởng mái tôn ở An Lạc, nơi chị làm chuyền ba suốt hai năm, nơi chị lãnh lương tháng nào cũng ký nhận ở cột cuối. Có từ trước khi chị biết mặt Khiêm. Có từ một người đàn ông cười hiền như ông bác bán thuốc bắc, rót trà vô tách sứ nhỏ, gõ ngón tay lên dòng chữ "bên vay", nói vợ chồng là một mà em à.

Kiếp trước, từ năm 2003, Khiêm đã nợ ông Tài mười triệu. Từ năm 2003, xưởng của vợ chồng chị làm gia công cho ông Tài. Năm 2007, khi Khiêm lập công ty, đứng tên chủ, ghi chị là quản đốc, chị không hỏi anh học cách đó ở đâu.

Bây giờ chị biết anh học ở đâu.

Và kiếp này, khi chị không còn để cho ai ghi tên mình ở cột dưới, thì cái mẹo đó lật ngược lại. Một con nhỏ bán bánh được đặt lên dòng trên cùng.

– Chị Hai? – Gấm gọi.

Lụa đặt tờ bảng lương xuống. Tay chị không run. Chị chỉ thấy lạnh, cái lạnh tỉnh táo của người vừa tìm ra mảnh kim thứ ba sau cả buổi bò dưới gầm máy.

– Em có biết bà Xuân giờ ở đâu không? – Chị hỏi.

Gấm lắc đầu.

– Chị biết người biết.

Sáng Thứ Hai, hai chị em xuống chợ Soái Kình Lâm. Gấm mặc lại bộ đồ của mình đã giặt khô, đội cái nón vải của chị, kéo sụp xuống. Chị Phụng thấy hai chị em đi vô sạp, tháo kính ra lau, đeo lại, rồi không hỏi gì. Lụa hỏi chị Phụng có biết người nào tên Lâm Thị Xuân.

Chị Phụng nhìn chị lâu.

– Chị Xuân sạp vải lót dãy C. – Chị Phụng nói. – Em hỏi chị Xuân làm gì?

– Em muốn nghe chị Xuân kể.

Chị Phụng thở dài một hơi dài như cái bễ. Rồi chị đứng dậy, dẫn hai chị em đi.

– Hồi năm 2003 chị nói với em, ông Tài làm vậy với nhiều người rồi. – Chị Phụng nói, vừa đi vừa né mấy anh bốc vác. – Chị không nói hết. Người đầu tiên là chị Xuân. Cả cái chợ này ai cũng biết. Mà không ai nói. Tại không ai có giấy.

Sạp vải lót của bà Xuân nhỏ, chật, nằm cuối dãy C, sát chân cầu thang lên lầu kho. Bà Xuân bốn mươi bảy tuổi, người nhỏ thó, tóc cột sau ót, mặc áo bà ba vải thô. Bà ngồi trên một cái ghế đẩu thấp, đang cuốn lại một cây vải lót màu xám. Bà nghe chị Phụng giới thiệu, nghe Lụa nói muốn hỏi chuyện xưởng Lâm Ký. Bà không ngạc nhiên. Bà chỉ ngừng tay cuốn vải.

– Mười mấy năm rồi không ai hỏi. – Bà nói.

Bà kể ngắn. Bà kể như người đã kể cho chính mình nghe cả ngàn lần, mòn hết chỗ đau, chỉ còn lại sự việc.

– Ổng ghi tên tui vô sổ lương. – Bà Xuân nói. – Tui đâu có biết. Tui làm từ sáng tới tối, coi thợ, coi hàng, coi tiền. Ba tui giao xưởng cho tui với ổng. Tui tưởng vợ chồng là một. Bảy năm. Ra tòa, luật sư bên ổng đem ra một xấp sổ lương, tháng nào cũng có chữ ký tui nhận lương. Tui nói tui không ký. Người ta hỏi vậy ai ký. Tui nói không biết. Người ta nói tui là thợ.

Bà nhìn Gấm, rồi nhìn Lụa.

– Người ta nói tui là thợ. – Bà nói lại, chậm. – Trong cái xưởng nhà tui.

Lụa đứng giữa lối đi hẹp của chợ vải, giữa mấy cây vải dựng đứng, giữa tiếng hô né né của bốc vác. Chị nghe chính câu chuyện của mình, phiên tòa năm 2025 của mình, từ miệng một người đàn bà khác. Chuyện của bà xảy ra năm 1997, gần ba chục năm trước phiên tòa của chị.

Chị không nói gì với bà Xuân về chuyện đó. Chị không thể nói. Chị chỉ hỏi:

– Chị còn giữ giấy tờ gì không chị?

Bà Xuân cười.

– Giấy ly hôn. Với cái hình đám cưới. – Bà nói. – Hồi đó tui không biết giữ giấy.

Gấm đứng sau lưng Lụa, không nói câu nào. Lúc đi về, ngang qua sạp chị Phụng, Gấm dừng lại, nhìn cây cột gỗ chi chít vết phấn mờ.

Sáng Thứ Ba, Lụa đi tìm cô Huệ.

Cô Huệ tóc đã bạc thêm, vẫn ngồi tư vấn ở hội phụ nữ phường sáng Thứ Ba, sáng Thứ Năm, như sáu năm trước. Cô không nhớ chị. Chị kể lại cái buổi sáng tháng Tư năm 2003, cái ly trà nguội, câu có ít thì chia ít. Cô Huệ nheo mắt nhìn chị qua cặp kính, rồi cười.

– Giờ có nhiều rồi hả em? – Cô hỏi.

– Dạ. Có người muốn chia.

Cô Huệ viết cho chị một cái tên với một số điện thoại lên mặt sau một tờ lịch cũ. Luật sư Diệp Minh Viễn. Văn phòng ở đường Nguyễn Trãi. Cô nói ông này nói ít, làm kỹ, không hứa gì với ai.

Ngày hai mươi lăm tháng Chín, người đưa thư đạp xe vô hẻm, dừng trước cổng rào, đưa cho Lụa một phong bì dày, đóng dấu tòa án.

Thông báo thụ lý vụ án. Nguyên đơn: Đặng Vĩnh Khiêm. Bị đơn: Lư Thị Lụa và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên may Lư Lụa. Yêu cầu: công nhận hợp đồng góp vốn ký ngày mười tám tháng Ba năm 2003, buộc bị đơn chia cho nguyên đơn năm mươi phần trăm giá trị phần vốn và tài sản của công ty.

Kèm theo là bản sao hợp đồng góp vốn, có chữ ký Đặng Vĩnh Khiêm, có chữ ký Lư Thị Lụa. Chữ ký của chị, không có cái móc. Giống tới mức chính chị nhìn cũng phải nhìn lâu.

Và một danh mục chứng cứ. Lụa dò ngón tay xuống từng dòng. Tới dòng thứ năm thì ngón tay chị dừng lại.

"Một bộ đồ ngủ trẻ em mẫu, may tháng Ba năm 2003 tại Cơ sở may Khiêm Lụa, do nguyên đơn thiết kế, có dấu ba mũi chỉ vàng là dấu nhận diện hàng mẫu của cơ sở."

— Hết chương 28 —