Hai tấm bản đồ

Chương 19: Hai tấm bản đồ

Đêm đó Lụa lấy viên phấn may, vạch một đường thẳng giữa mặt bàn cắt, từ đầu này tới đầu kia.

Bên trái đường phấn chị viết hai chữ: hồi đó. Bên phải: bây giờ.

Xưởng tắt đèn hết, chỉ còn cây đèn kẹp chị gỡ từ đầu máy của Mai Thơ, kẹp vô mép bàn. Mười hai cái máy nằm im dưới mấy tấm vải phủ, như mười hai con trâu ngủ đứng. Ở cái chái sau, dì Chín ngáy đều. Ông Mười đã tắt cái đài từ tám giờ.

Chị viết chậm, chữ nhỏ, nghiêng về một bên.

Bên trái: anh Khiêm chưa từng ngồi rọc chỉ. Bên phải: anh ngồi rọc chỉ tới khuya, lưỡi dao cứa vô vải.

Bên trái: anh hút một ngày gần một gói. Bên phải: cái gạt tàn vỏ lon sữa sạch trơn, từ buổi sáng có tiếng loa bánh mì.

Bên trái: không có món nợ nào của ông Tài. Bên phải: mười triệu, mùng một tháng Hai âm, mười lăm ngày trước khi chị mở mắt.

Bên trái: con Gấm lên năm sau, chị ra bến xe đón, tay ôm bó hoa ly. Bên phải: anh về Gò Công đầu tháng Ba, viết giấy mượn tiền, đưa cây bút cho con nhỏ, hứa cho nó đi học. Nó lên tháng Tư, mười giờ đêm, không ai đón.

Bên trái: chị gặp anh Thông năm 2007. Bên phải: anh hỏi chị Phụng về "ông Thông đeo kính" trước khi chị Phụng nói cái tên đó với ai. Anh biết tên cái hãng bên Nhật.

Bên trái: ông Mười giữ căn nhà này yên ổn tới năm 2015. Bên phải: người của ông Tài tới hỏi thuê gấp rưỡi.

Bên trái: đơn đồ bơi trẻ em năm 2009. Xưởng Dĩ An năm 2015. Bên phải: anh hỏi con Diễm về đồ bơi, về Dĩ An, ở cái năm 2004 không ai trên đời nghĩ tới hai chuyện đó.

Chị đặt viên phấn xuống. Ngón tay trắng bột.

Hai cột chữ nằm dưới ánh đèn, cột này dài bằng cột kia. Chị nhìn chúng như nhìn hai tấm rập đặt chồng lên nhau, để coi chỗ nào lệch. Chỗ nào cũng lệch. Mà chỗ nào lệch cũng lệch về một phía: về phía người đàn ông đứng ở chân cầu thang hồi chiều, ngậm cây tăm.

Anh đã quay về trước chị. Chị không biết trước bao lâu. Năm tuần, năm tháng. Chỉ biết là đủ lâu để vay ông Tài một món tiền, về Gò Công một chuyến, bỏ được cái thói hút thuốc ba mươi năm.

Anh chết hồi tháng Tám. Một đêm đi nhậu về, xe tông vô đuôi một chiếc xe tải đậu bên lề. Chị nghe tin qua điện thoại của một người thợ cũ, rồi chị ngồi may nốt cái lai quần. Hai tháng sau chị leo cầu thang sắt.

Vậy là anh không biết chị chết ra sao. Không biết bậc thứ mười một, không biết cuộn chỉ chưa trả tiền. Anh chỉ biết cái xưởng Dĩ An của năm hai ngàn hai mươi mấy, biết cái cổng sơn xanh, biết khách Nhật, biết năm nào xưởng suýt sập, năm nào có đơn cứu. Anh biết cái đường chị đã đi, từng khúc quẹo, từng ổ gà.

Và anh đang đứng chờ ở mỗi khúc quẹo.

Chị nhớ lại câu anh Thông nói hồi chiều. Như là anh ấy không cần thắng. Anh ấy chỉ cần thử.

Anh thử coi chị có phải người cũ không. Bây giờ thì anh biết rồi. Còn chị cũng biết anh biết.

Lụa cầm cái giẻ ướt, lau hết hai cột chữ. Chị lau kỹ, như chị Phụng lau dòng phấn trên cây cột sạp. Mặt bàn cắt còn lại một vệt trắng mờ, rồi khô.

Sáng Thứ Bảy, thằng nhỏ bán vé số đứng trước xưởng ông Tài hồi năm 2003 giờ đã cao hơn chị một cái đầu, vẫn bán vé số, vẫn đeo cái túi vải chéo vai. Nó đạp xe vô tận hẻm Lũy Bán Bích, đưa chị một mẩu giấy gấp tư. Chữ nghiêng nghiêng như chữ thầy giáo: "Bốn giờ chiều. Chỗ cũ."

Chỗ cũ là cái quán cà phê cóc trên lề đường An Dương Vương. Hai năm rồi mà cái dù sọc xanh trắng vẫn y vậy, chỉ bạc thêm. Bàn nhựa thấp, ghế nhựa thấp. Khiêm ngồi sẵn, quay lưng ra đường, trước mặt hai ly cà phê đá đã kêu.

Lụa ngồi xuống. Chị không đụng ly cà phê.

– Khỏi giả bộ nữa hén. – Khiêm nói. Giọng anh nhẹ, như hai người hàng xóm ngồi than chuyện cúp nước. – Tôi mở mắt mùng mười Tết. Nằm trên bộ ván nhà ba má tôi dưới Bình Thới, nghe má tôi chửi con mèo ăn vụng cá kho. Tôi nằm cả buổi không dám ngồi dậy. Còn em?

Lụa nhìn anh.

– Anh hẹn tôi ra đây để hỏi vậy hả?

– Không. – Khiêm cười. – Tôi biết em không nói. Hỏi cho có.

Anh khuấy ly cà phê, đá kêu lóc cóc. Ngón tay anh không có vết vàng thuốc lá. Hai mươi bốn năm chung sống, chị chưa từng thấy ngón tay đó sạch như vầy.

– Tôi nói chuyện làm ăn. – Anh nói. – Em có cái tay. Tôi có cái đầu biết trước đường. Tôi biết năm nào đơn tràn, năm nào đơn rớt, năm nào khách nào tới. Em biết may, tôi biết chạy. Hồi đó mình đi chung được hai chục năm, cái xưởng sáu chục máy đâu phải một mình em làm ra. Lần này mình đi chung lại, đứng tên chung, chia đôi giấy trắng mực đen. Khỏi ai đạp ai.

– Hồi đó anh với tôi đi chung. – Lụa nói. – Rồi tới cuối, tôi ra đi tay trắng.

Khiêm im một chút.

– Cái đó là chuyện sau này.

– Với tôi thì nó là chuyện rồi.

Anh đặt cái muỗng xuống. Bên kia đường, một chiếc xe buýt dừng lại, thở ra một hơi khói đen.

– Em không có tôi thì em đi tới đâu? – Anh hỏi. Giọng vẫn nhẹ, mà đã cứng lại một chút ở cuối câu. – Em biết đường. Tôi cũng biết đường. Em đi tới cửa nào, tôi đứng ở cửa đó trước em. Chuyện ông Lục chỉ là thử. Lần sau không phải thử.

Lụa nhìn ly cà phê. Đá tan, nước nâu loãng ra thành hai lớp.

– Anh biết đường của tôi. – Chị nói. – Anh có biết đường của anh không?

– Là sao?

– Hồi đó anh đi theo tôi. Tôi đi đâu anh theo đó, rồi anh lấy. Bây giờ anh đứng chờ trước. Cũng là đi theo tôi. Anh chưa bao giờ đi một con đường của anh.

Khiêm nhìn chị lâu. Cái nhìn ở bờ kênh, cái nhìn ở quán cóc năm 2003, giờ chị biết nó là gì. Đó là cái nhìn của người đang so một bản đồ cũ với một con đường mới, và thấy hai thứ không khớp.

– Em đi sau tôi bao lâu? – Anh hỏi. Lần này giọng anh khác, thấp, như hỏi thật. – Đám tôi, em có đi không?

Lụa đứng dậy. Chị lấy trong túi ra ba nghìn đồng, đặt dưới cái ly của mình.

– Anh mời tôi thì tôi trả phần tôi. – Chị nói.

Chị đi được mấy bước thì anh nói theo, không lớn:

– Lần này tôi không đứng tên cái gì hết, Lụa. Hồi đó tôi đứng tên, nên cuối cùng có người tới đòi. Lần này khỏi.

Chị không quay lại.

Chị đạp xe về, ngang chợ An Đông, ngang mấy dãy tiệm bán đồ điện, ngang một ngôi chùa đang đánh chuông chiều. Chị đạp chậm, vì chị đang nghĩ, và chị nghĩ tới đâu thì chân chị chậm tới đó.

Anh nói đúng một chuyện. Anh biết đường của chị.

Năm 2006 chị sẽ cần thêm chỗ, vì nhà ông Mười chật. Năm 2007 đơn tràn. Năm 2008 xưởng suýt sập. Năm 2009 đơn đồ bơi của anh Thông. Năm 2015 về Dĩ An. Mấy cột mốc đó chị đã đi qua, đã khóc ở đó, đã đứng dậy ở đó. Chị nhớ chúng như nhớ mấy cái sẹo trên tay.

Nếu chị đi lại y con đường đó thì ở mỗi cái sẹo đều sẽ có anh đứng chờ, với tiền của ông Tài, với cái miệng ngọt, với mấy tờ giấy chị không thấy.

Vậy thì chị không đi con đường đó.

Chị chưa biết đi đường nào. Chị chỉ biết đường nào cũng phải là đường anh chưa đi.

Về tới hẻm thì trời chạng vạng. Ông Mười đang ngồi ghế bố tưới mấy chậu kiểng bằng cái gáo dừa. Mai Thơ đang khóa cửa xưởng. Diễm ngồi trên bậc thềm, chờ chị về để trả chìa khóa tủ rập như mọi chiều.

– Chị đi đâu mà mặt mày dữ vậy? – Diễm hỏi, đưa chìa khóa.

– Chị đi uống cà phê. – Lụa nói.

– Cà phê gì mà uống xong mặt như đi đám.

Mai Thơ huých Diễm một cái. Diễm le lưỡi, cười, xách giỏ về.

Tối đó chị mở cái bao thư dày ra lần nữa. Chị không đọc. Chị chỉ lật, từng tờ, để biết mình có những gì.

Tờ giấy bán máy hóa đơn hồng. Tờ biên lai án phí màu xanh. Quyết định của tòa. Giấy chứng nhận hộ kinh doanh tên chị. Bốn hợp đồng gia công. Hợp đồng thuê nhà có dấu công chứng. Tờ lời khai của Diễm viết trên mặt sau toa thuốc.

Và một tờ giấy học trò gấp đôi, chữ viết run run, chữ của một bà già học tới lớp hai.

"Tui là Nguyễn Thị Lài, má của Đặng Vĩnh Khiêm. Tui có nhận lại của con Lư Thị Lụa cái túi vải xanh, trong có năm chỉ vàng y, là vàng cưới hai bên cho tụi nhỏ. Ngày mười tám tháng Tư năm 2003."

Tuần sau khi nộp đơn ly hôn, chị đã đi xe buýt xuống Bình Thới, đưa cái túi vải xanh tận tay má Khiêm. Chị nói vàng cưới hai họ cho, giờ tụi con không ở với nhau thì con trả về, má cất giùm, phần nào là của má con dưới quê thì má với má con tính với nhau. Má Khiêm khóc, không chịu cầm. Chị đặt cái túi lên bàn thờ, rồi xin bà một tờ giấy nhận. Bà không hiểu sao con dâu lại xin giấy. Chị nói để con khỏi bị ai hỏi. Bà ký, vừa ký vừa lau nước mắt bằng vạt áo.

Vì vậy mà trong lá đơn của Khiêm gửi tòa tháng Năm năm đó, tài sản chung chỉ còn đúng một cái máy may.

Chị cất tờ giấy lại. Chị nghĩ tới câu anh nói lúc chị đứng dậy. Lần này tôi không đứng tên cái gì hết.

Chị chưa hiểu hết câu đó. Mà nó nằm trong bụng chị như một cây kim gút quên rút.

Tháng Bảy, chị về Gò Công.

Không phải dịp gì. Chị chỉ có hai triệu cuối cùng của món nợ hai mươi triệu, và chị muốn đưa tận tay, như má dặn hồi Tết năm ngoái. Chị đi chuyến xe đò sáng Thứ Bảy, mùa mưa, ruộng hai bên quốc lộ đã cấy, xanh mướt tới chân trời. Tới ngã ba chợ Gò Công thì mưa. Chị đứng dưới mái hiên một tiệm thuốc bắc chờ tạnh, mua một bịch bánh da lợn cho má.

Má đang ngồi lựa đậu xanh trên bộ ván. Má mặc cái áo bà ba lụa nâu. Không phải Tết, không phải đám giỗ, mà má mặc.

– Áo đi tiệc mà má mặc ở nhà, mau sờn đó má.

– Sờn thì mày may cái khác. – Má nói, không ngẩng lên.

Lụa ngồi xuống, đặt xấp tiền lên bộ ván, cạnh cái rổ đậu. Hai triệu, gói trong một tờ giấy báo, như cái Tết năm ngoái.

– Má, hai triệu cuối. Con trả đủ rồi đó má.

Má nhìn xấp tiền. Má không đếm. Má cầm lên, bỏ vô túi áo, vỗ vỗ lên túi hai cái.

– Ừ. Đủ rồi.

Rồi má đứng dậy, đi vô buồng. Một lát má trở ra, cầm theo một tờ giấy gấp làm tư, đã ố vàng ở mép. Má đặt nó lên bộ ván, chỗ xấp tiền vừa nằm.

Lụa mở ra. Tờ giấy mượn tiền ngày năm tháng Ba năm 2003. Bản chính. Ba chữ ký. Cái chữ L có cái móc nhỏ ở chân.

– Má giữ làm gì nữa. – Má nói. – Mày đốt đi. Hay mày cất. Tùy mày.

Lụa gấp tờ giấy lại. Chị không đốt. Chị cất nó vô túi xách, chung với bao thư.

Má ngồi xuống lại, lựa đậu tiếp. Hai mẹ con ngồi một lúc. Ngoài ao có tiếng cá đớp mồi lõm bõm.

– Con Gấm mới về hồi tuần rồi. – Má nói. – Về có một ngày, chở theo thằng Khiêm. Thằng Khiêm mua cho má cái quạt đứng.

Lụa nhìn ra góc nhà. Một cái quạt đứng mới, sơn trắng, còn dán nhãn giấy trên cánh.

– Con Gấm nó nói cái này má nghe không hiểu. – Má nói, tay vẫn nhặt mấy hột đậu lép bỏ ra. – Nó nói thằng Khiêm tính mở công ty. Mà thằng Khiêm không đứng tên, cho nó đứng. Nó làm giám đốc.

Má ngẩng lên, nhìn chị, cái nhìn của người đàn bà bán bánh ở chợ quê ba chục năm, biết mặt mọi loại người mà không biết chữ giám đốc nặng bao nhiêu ký.

– Con nhỏ bán bánh mà làm giám đốc. – Má nói. – Mày coi có được không, Lụa?

— Hết chương 19 —